Chuyên mục
Tổng kết cuộc thi sáng tác về Volgagrad và nước Nga - Phần 1
BÌNH LUẬN
Chưa có bình luận nào cho bài viết này.

Tổng kết cuộc thi sáng tác về Volgagrad và nước Nga - Phần 1

Thứ bảy 31/08/2013 10:58 GMT + 7
TỔNG KẾT CUỘC THI SÁNG TÁC VỀ VOLGAGRAD  VÀ NƯỚC NGA NHÂN KỶ NIỆM 70 NĂM CHIẾN THẮNG STALINGRAD (1943-2013)

I. ĐƠN VỊ TỔ CHỨC: 

Do Hội Người Việt Nam tại Volgagrad và Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại LB Nga đồng tổ chức.

II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI VÀ THỂ LOẠI CUỘC THI:

Phạm vi đề tài: Phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp; Tinh thần yêu nước, chiến thắng vĩ đại của nhân dân Volgagrad anh hùng (trước kia là Xtalingrad); Những kỷ niệm đáng nhớ trong thời kỳ sinh sống lao động, học tập tại Volgagrad và nước Nga; Tình cảm gắn bó giữa người Việt Nam với nhân dân Volgagrad sở tại và nước Nga; Phản ánh đời sống cộng đồng của người Việt Nam tại Volgagrad và ở nước Nga; Tình yêu lứa đôi….

Nội dung đề tài chính là viết về Volgagrad, có mở rộng ra về nước Nga

Thể loại:

1. Thơ: Thơ truyền thống (Lục bát, song thất lục bát); Thơ tự do…
2. Văn: Truyện ngắn, Ký (hồi ký, bút ký, phóng sự…)
3. Tranh, Ảnh nghệ thuật (Tranh sơn dầu, tranh lụa, màu nước… Ảnh màu, ảnh đen trắng…)
4. Âm nhạc: Sáng tác ca khúc

III. THỜI GIAN TỔ CHỨC:

Phát động từ 15 11/2012, kết thúc vào 30/5/2013. Dự định tổng kết và trao giải tháng 6 - 2013, nhưng sau kéo dài thêm đến 15/8 và Tổng kết trao giải Nhân dịp Lễ Kỷ niệm CMT8 và Quốc khánh 2-9 -2013

IV. TỔNG KẾT CUỘC THI

A. Thành phần, Số lượng tác giả và tác phẩm dự thi.

- Thông báo về cuộc thi được đăng trên các trang volga-viet.com, ngươibanduong.net, mekongnet.ru, nguoibienden.org, baonga.com.

- Cuộc thi thu hút được sự tham gia của nhiều bạn đọc người Việt trong nước, tại LB Nga, và các nước khác,. Trong nước có các tác giả từ Bắc Giang, Hà Nội, Hưng Yên, Thái Bình, Nghệ An, Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Nha Trang, TP Hồ Chí Minh. Trong số này có những tác giả đã từng sống tại Volgagrad, tại LB Nga về nước, đã thành danh và là những nhà thơ có tên tuổi như Nguyễn Đình Chiến, Bùi Quang Thanh, Trần Hậu, Triệu Lam Châu, Quán Vi Miên…có nhiều người chưa từng đặt chân lên đất nước Nga nhưng vẫn viết đầy cảm hứng về Volgagrad và nước Nga như bác sĩ Tôn Thất Toàn (Nha Trang), nhà giáo Lê Văn Hảo (Phú Yên), Nguyễn Thảo Nguyên, Hàn Phong Vũ (TPHCM)…

Tại Nga, tham gia đông nhất là các bạn sinh viên các trường ĐH Volgagrad. Tại Ucraina có các tác giả từ Kiev và Kharkov (Đỗ Thị Hoa Lý và Vũ Tuấn Hoàng). Có những người gửi dự thi  cả thơ và văn như Quán Vi Miên, Phạm Thuận Thành, Hoàng Thảo Chi. Có nhiều tác giả mới chỉ là sinh viên năm thứ nhất, vừa mới đặt chân lên mảnh đất Volgagrad như Du Du, Nguyễn Hồng Nhung, Nguyễn Thanh Cầm…

Về Thơ: Có 21 tác giả dự thi với 117 tác phẩm, trong đó có 1 trường ca. Người có só lượng tác phẩm dự thi nhiều nhất là nhà thơ Triệu Lam Châu, cựu sinh viên Địa chất tại Saint Peterburg có 5 bài viết về Volgagrad và hàng chục bài thơ về nước Nga và thơ tình. Tác giả Đoàn Huy Hoàng, SV Đại học Kiến trúc Volgagrad có 25 bài thơ tình với 1 trường ca…

Văn xuôi: Có 33 tác phẩm của 12 tác giả, trong đó Quán Vi Miên là người có nhiều tác phẩm dự thi nhất: có đến hơn 10 Hồi ký về Volgagrad.

Tranh: Mảng này ít có người tham gia. Có 1 tranh cổ động của Nguyễn Văn Minh – Nguyễn Thanh Cầm sinh viên năm thứ nhất của trường ĐH Tổng hợp Kỹ thuật Volgograd, 6 tranh ký họa chân dung bè bạn Nga của Tạ Bạch Hưng, Trường ĐH Xây dựng Volgograd.

Ảnh: có 3 tác giả dự thi. Tất cả đều ở Volgagrad: Đặng Công Nghĩa (2 ảnh), Tạ Bạch Hưng với chùm 41 ảnh. Nguyễn Trương Thanh Hiếu ĐH Tổng hợp Kỹ thuật Volgograd (3 ảnh) .

Nhạc: Chỉ có 1 ca khúc dự thi duy nhất của Bác sĩ Tôn Thất Toàn (Nha Trang) Ca khúc mang tên" Mẹ Tổ quốc gọi ta"

B. ĐÁNH GIÁ CỦA BAN GIÁM KHẢO NỘI DUNG VÀ CHẤT LƯỢNG CÁC TÁC PHẨM DỰ THI:

B1. Thành phần Ban giám khảo

1. Ông Dương Hải An – Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Volgagrad: Trưởng ban Tổ chức kiêm Trưởng Ban Giám khảo

2. Ông Châu Hồng Thủy – Nhà văn, Chủ tịch Hội VHNTVN tại LB Nga: Phó Ban (chuyên môn)

3. Ông Nguyễn Huy Hoàng – Nhà thơ, UVBCH Hội VHNTVN tại LB Nga: Ủy viên

4. Ông Phạm Hồng Hà – Nhạc sĩ, Họa sĩ – Phó Chủ tịch Hội VHNTVN tại LB Nga: Ủy viên

5. Ông Vũ Xuân Hương – Nhà thơ, Họa sĩ, Nguyên Trưởng ban BT tạp chí Tài hoa trẻ (trong nước): Ủy viên

B2. Đánh giá:

Thế mạnh nổi trội của cuộc thi là mảng Thơ và Truyện ký. Các mảng nghệ thuật khác như Tranh, Ảnh, Ca khúc hầu như rất mỏng.

1. Thơ:

Về đề tài Volgagrad: Hầu như mỗi tác giả đều ít nhất có 1 bài thơ về Volgagrad. Riêng Đoàn Huy Hoàng có cả một trường ca 5 chương. Triệu Lam Châu (Phú Yên) 5 bài, Hàn Phong Vũ (TPHCM) 4 bài, Đặng Hữu Trung (TPHCM)  3 bài, Lê Văn Hảo (Phú Yên) 2 bài…

Các bài thơ dự thi thường tập trung ca ngợi tinh thần chiến đấu anh dũng của nhân dân Volgagrad và của nhân dân Nga chống phát xít Đức bảo vệ Tổ quốc trong trận đánh lịch sử Stalingrad, thể hiện lòng tự hào về truyền thống anh hùng Nga. Bức Tượng “Mẹ Tổ quốc kêu gọi” trên đồi Mamaiev trở thành tâm điểm khai thác của nhiều bài thơ để nói lên ý chí kiên cường của dân tộc Nga.  

Cái khó cho các tác giả dự thi là, 70 năm qua, có hàng trăm, hàng nghìn bài thơ Nga và Việt nói về trận đánh Stalingrad, viết như thế nào để không trùng lặp, viết thế nào cho mới, cho hay?

Nhiều tác giả có cố gắng tìm tòi, không thiên về mô tả, kể lể.

Lê Văn Hảo (Giáo viên Văn PTTH Phú Yên) trong bài thơ “Ngọn lửa vĩnh hằng”, thiên về suy ngẫm nỗi đau chiến tranh. Sông Volga vĩ đại, như lòng Mẹ bao dung, chứa hết vào mình nỗi đau mất mát hy sinh của những người con yêu của Tổ quốc: “Đừng lục tìm nơi nào trên dòng sông /Những xác người ngã xuống/Một thời đạn bom một thời khói lửa/ Sông Volga ôm tất cả vào lòng”. Bài thơ như một lời nhắc nhở: Đừng bao giờ quên nỗi đau chiến tranh. Đừng bao giờ để chiến tranh lặp lại. Bởi chiến tranh là hủy diệt: “ Máu trộn máu thịt xương phơi tuyết lạnh/Chiến tranh nào chẳng cứa mãi vào tim/… Ta có thể xẻ núi lấp sông/Nhưng không thể lấp được nỗi đau của người vợ khóc chồng, người mẹ khóc con/ Từng đêm từng đêm…” Hậu quả của chiến tranh thật dai dẳng: “Bảy mươi năm qua/Chạm ngón tay thịt xương còn nhức nhối/Hồn cỏ xanh quấn quýt những mộ phần…”. Nỗi đau ấy được cụ thể hóa trong một câu chuyện “Ký ức người mẹ”: Hôn lễ chưa xong quân thù ập đến/ Nên vội cùng chồng cầm súng hành quân/ Hai trăm ngày chưa một lần làm vợ/Bom đạn quân thù cướp mất tình yêu/Ôm ngôi mộ người chồng chưa chăn gối/ Ngậm ngùi tiếng nấc vỡ thời gian…

Và người vợ ấy bảy mươi năm qua không thể đi bước nữa vì không thể quên được nỗi đau này:

Bảy mươi năm mẹ vẫn gọi tên chồng

Vắt nỗi nhớ lên lưng còng tóc bạc…

Hai bài thơ của Lê Văn Hảo có cấu tứ chặt chẽ và ý tưởng độc đáo. Tiếc rằng lời thơ vẫn còn khô khan, thiếu sự đằm sâu của cảm xúc, nên chưa tạo được hiệu quả cao trong việc gây xúc động trong lòng người đọc, nên không thể xếp giải cao.

Cũng có ý thức tạo cách viết mới về Volgagrad, về chiến tranh, Triệu Lam Châu với 5 bài thơ của mình đưa ra những ý tưởng độc đáo, nhưng cách thể hiện còn gần với văn xuôi, khẩu ngữ khô cứng, thiếu sức thuyết phục. Tuy nhiên, các bài thơ khác của anh về nước Nga có hồn hơn.. Tác giả Trần Văn Cường có bài thơ về chiến trận Volga bằng kiểu thơ cổ Đường luật, và anh lại còn phỏng dịch thơ mình ra tiếng Nga, bởi anh đã từng du học tại trường Đại học Năng lượng Matxcơva.  Nguyễn Minh Khiêm (Thanh Hóa), Nguyễn Bá Hòa (Quảng Nam), Hàn Phong Vũ (TPHCM)… cũng có tìm tòi cách nhìn mới. Nhưng tiếc rằng, cũng mắc nhược điểm chung ấy. Đỗ Thị Hoa Lý (Kiev) có hai bài viết về Volgagrad tuy nghe có vần điệu du dương nhịp nhàng, nhưng còn chung chung, chưa chú ý xây dựng hình ảnh, chưa có câu thơ găm vào trí nhớ… Có lẽ nguyên nhân chính, là các tác giả trong nước và ở các nước khác viết về một mảnh đất xa lạ, lạ chưa từng đặt chân đến, mà viết qua sự hiểu biết trong tư liệu sách vở.

Bù lại, các tác giả đã từng sống tại Nga, đã từng đến Volgagrad, lại có thế mạnh hơn về cảm xúc.

Trong số các tác giả dự thi, nổi bật một gương mặt thơ: Nguyễn Đình Chiến.

“Bài ca sông Volga” chưa phải là bài thơ xuất sắc nhất trong chùm thơ của Nguyễn Đình Chiến (anh có nhiều bài thơ hay viết về nước Nga), nhưng là bài gây được ấn tượng, nổi trội hơn so với thơ của các tác giả khác dự thi cùng đề tài. Anh đã tránh được lối mòn của nhiều người khi viết về chiến trận Stalingrad, Cấu tứ bài thơ hợp lý. Thể thơ tự do, nhịp thơ linh hoạt. Mở đầu là hình ảnh dòng Volga thanh bình, hùng vĩ, mênh mang “chở trời xanh về biển Caxpiên”, rồi tạo ra trường liên tưởng về Lịch sử Nga, khí phách anh hùng nhiều thế hệ đã hun đúc nên tính cách dân tộc Nga, lý giải cội nguồn của chiến thắng Stalingrad anh hùng. Bài thơ trở thành cao trào khi nhắc đến:

“Sự sống và cái chết/Tuyệt vọng và lòng tin/Tồn sinh và hủy diệt/Xác giặc trôi trên băng/Thây người vùi trong tuyết/Vol- ga trào dâng/Vol-ga gào thét/Lửa cháy trên đồi Mamaiep…”

Rồi gợi lên những suy tư sâu sắc về lịch sử, ngậm ngùi, bâng khuâng:

“…Mây trắng tần ngần/Hải âu mải miết/Giáp trụ xưa cuốn về đâu/Khiên giáo xưa vùi nơi đâu/Gươm súng xưa chìm nơi đâu/Chỉ thấy mênh mông hoa táo một màu/Như khói trắng xua nỗi buồn vạn kỷ”

Và lại quay về với Volga thanh bình của ngày hôm nay:

“…Ơi Vol- ga hùng vĩ/Chở trời xanh về biển Caxpiên/Hôm nay ta về bình yên/ Giữa trưa nắng sông ánh lên màu thép/Ta bước lên đồi Mamaiep/Cỏ vẫn xanh trên mộ những anh hùng/Nước mắt lưng tròng/Ta cúi xuống vốc lên từng nắm đất/Đất ở đây giống đất đồi  A1/Giống đất thành Quảng Trị quê ta”

Cái kết của bài thơ thật là độc đáo. Người chiến sĩ nước mắt lưng tròng vốc lên từng nắm đất. Nắm đất trên đồi Mamaiev được so sánh với nắm đất trên Đồi A1 của Chiến dịch Điện Biên và Đất thành Quảng Trị quê ta. Không phải so sánh về quy mô, tầm vóc lịch sử nhân loại của trận đánh, mà so sánh tương đồng về sự hy sinh khốc liệt trả giá bằng máu cho tự do Tổ quốc, về lòng dũng cảm kiên cường của người chiến sĩ Hồng quân với người chiến sĩ QĐND VN. Cuộc đời của người chiến sĩ Nguyễn Đình Chiến đã từng tham gia những trận đánh máu lửa trên ba chiến trường Việt - Lào - Căm pu chia đã giúp nhà thơ Nguyễn Đình Chiến có cái kết độc đáo của bài thơ này.

Tốt nghiệp ĐHSP Leningrad, nhưng khi làm NCS, Trần Hậu lại có thời gian dài gắn bó với Volgagrad.  Trần Hậu viết về Volgagrad thể hiện nỗi luyến tiếc của người phải chia tay mảnh đất này để trở về Tổ quốc. Thơ anh thấm đẫm chất hoài niệm, giọng thơ buồn man mác: “Giã biệt nhé, Volga, biết bao giờ trở lại/Ôi dòng sông gắn bó một phần đời/Chẳng lẽ nào rồi sẽ xa, xa mãi/Với cánh buồm, mây nước lững lờ trôi?... Ở lại nhé, những người con nước Việt/Trong nắng sương, tuyết  lạnh quê người/Vai trĩu gánh cuộc mưu sinh cơm áo/Vẫn chống chèo mơ cập bến bờ vui…”

Và cháy bỏng, khắc khoải mong có một ngày trở lại:
Lòng thầm hẹn, sẽ có ngày trở lại
Dù chân run, hay mái tóc phai sương
Để thăm lại mảnh đất Nga hùng vĩ
Và Volga, dòng sông Mẹ yêu thương

Còn Bùi Quang Thanh đến với Volga và khai thác nó trong khía cạnh bình yên, lãng mạn, thơ mộng. Thơ anh gợi nhiều hơn tả, chỉ có một khổ thơ nhắc về Tượng đài nhưng sâu sắc: “mẹ sừng sững vung gươm chiều cao rộng/cho ta ngồi hòa nhịp bến sông reo/thảm cỏ biếc trên nền xương máu cũ/em liêu trai đôi mắt ướt nghiêng chiều”.

Thơ anh để lại ấn tượng với những hình ảnh đẹp:
bạn phanh áo giọng cao chiều bến cảng
giọt rượu mềm ta lặn ngụp Volga
em ý tứ khỏa tay vào dòng mát
vạt nắng chiều đắm đuối phút chia xa...

(Chiều Volga)

Cả hai tác giả Trần Hậu và Bùi Quang Thanh là những người chắc tay nghề, lời thơ, ý thơ, nhịp thơ nhuần nhụy.

Cuộc sống đời thường của người Việt Nam tại Volgagrad cũng như người Việt tại Nga hầu như còn vắng bóng trong các tác phẩm dự thi. Có một tác giả đã đề cập tới vấn đề này trong bài thơ, một bức thư thăm hỏi bạn cũ đang sống ở Volgagrad, với những lời mộc mạc giản dị: “Xưởng may, quán, "ốp”, ra sao?/Cánh đồng nông trại đã vào vụ chưa?/Năm nay, bắp cải, cà chua/Bí xanh, dưa chuột được mùa hay không?/Cúc vàng, thược dược, hoa hồng/Trong vườn, trước cửa đâm bông có nhiều?.”, và những lời nhắn gửi rất chân tình: “Giàu sang biết mấy cho vừa/Lòng nhân nghĩa tự ngàn xưa mãi còn!/Hướng về Tổ quốc, quê hương/Kết tình hữu nghị keo sơn. Trọn bề”. (Bài thơ “Lá thư mùa hè” của tác giả Đặng Hữu Trung). Một tác giả khác cũng đề cập tới sự vất vả của một cô gái bán hàng với lòng thương cảm: “Tuyết rơi bốn nẻo, tứ bề/Thương em đứng chợ, tái tê thân gầy/Hai mươi năm, bấy nhiêu ngày/Bao nhiêu tuyết đã vun đầy trước sân” (Vũ Văn Định, cư dân tại Volgagrad). Nguyễn Thị Thu (Cựu sinh viên Đại học Ykhoa Volgagrad – nay ở Thái Bình) có bài Tôi nhớ. Nỗi nhớ thời sinh viên rất cụ thể., chân thực. Lời thơ mộc mạc, chưa có sự đầu tư dụng công nghệ thuật

Tác giả Nguyễn Quốc Lập, từng công tác ở Tiệp qua thăm nước Nga, có đề cập tới đời sống người Việt ở Nga trong thơ, nhưng có lẽ là người tiếp xúc lướt qua, nên hình ảnh trong thơ anh vẫn còn chung chung, mờ nhạt…

(Xem tiếp Phần 2)
Nguồn: mekongnet.ru
26 bạn đọc
Đánh giá tốt
Chuyên mục liên quan
X
Bình luận của bạn:

СМИ сетевое издание «Baonga.com» зарегистрировано в Федеральной службе по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций. Регистрационный номер средства массовой информации Эл № ФС77-73891 от 29 октября 2018 г. Учредитель Ха Вьет Лонг, номер телефона: +7(905) 238 89 99. Главный редактор: Чан Тхи Тху Ха: Адрес электронной почты: info@baonga.com; Номер телефона: +7(960) 222 19 99. Настоящий ресурс содержит материалы 16+. Использование информации с данного веб-сайта возможно исключительно на следующих условиях: В конце текста необходимо указывать ссылку на сайт https://baonga.com. Текст должен копироваться в первоначальном виде. Не допускается удаление ссылки на данный веб-сайт из текстов материалов. Реклама: Rus +7(926) 282 29 86 (Viber, Whatsapp, Zalo); Вьетнам +84.979.137.386.