Ukraine dốc túi đánh canh bạc cuối, Nga mở lối cho EU

Ukraine đang huy động toàn bộ sức mạnh mà họ có để tiến hành chiến dịch cuối cùng với Donbass, và họ cũng đang tìm mọi cách lôi EU vào cuộc.

Canh bạc cuối của Kiev?

Những gì đang diễn ra xung quanh cuộc khủng hoảng Ukraine cho thấy Kiev không còn nhiều thời gian để có thể chơi trò mèo vờn chuột với miền Đông. Sau nỗ lực chiến tranh tổng lực diễn ra từ hồi tháng 6/2014 cho đến tháng 9/2014, Donbass không bị khuất phục, thậm chí họ ngày càng mạnh lên.

Những đợt pháo kích qua lại, những trận tấn công, phản công mang tính cục bộ, nhỏ lẻ không thể giải quyết được vấn đề. Kiev cần một cuộc tấn công quy mô lớn hơn trước đây để hạ gục đối phương. Bởi càng để lâu, phe ly khai càng mạnh lên dưới sự viện trợ, huấn luyện của Nga. Và điều khiến Kiev lo ngại nhất, đó là nguy cơ họ bị hắt hủi, bị bỏ rơi trong bối cảnh EU đang có nhiều mối lo sống còn hơn, ví dụ chống khủng bố, hơn là lo cho quyền lợi của Kiev.

Đồng thời, không phải nhiều tháng qua Kiev không nhận được gì từ EU. Ít nhất khoản viện trợ ban đầu khoảng 1,1 tỷ euro dùng để tái thiết đất nước đã được châu Âu giải ngân đủ. Và sau đó thì họ mua thêm được nhiều pháo hạng nặng, tiêm kích, cường kích, tăng thiết giáp, nhiều súng đạn, tên lửa... Các đối tác phương Tây của họ cũng dần dần chuyển hàng viện trợ đến cho Ukraine.

Có thể nói rằng nếu không nướng toàn bộ khoản viện trợ đó vào mua vũ khí thì Kiev cũng sẽ dùng phần lớn, bởi Thủ tướng Yatsenyuk từng tuyên bố trước Quốc hội nước này hồi tháng 12/2014, đại ý rằng dù có chết đói cũng phải để tiền mua súng.


Hiện tại, Kiev đang nhận được nhiều hậu thuẫn hơn từ phía phương Tây, và sau cuộc chiến tổng lực trước đó, tâm lý chủ quan trong lòng các tướng lĩnh quân đội Ukraine không còn, thay vào đó là sự nhún nhường, biết người biết ta. Họ hiểu rằng muốn hạ gục Donbass, họ cần sức mạnh tổng lực hơn, lớn hơn như những gì họ vừa thể hiện vài tháng trước.

Đó là lý do vì sao Kiev phát đi nhiều lệnh tổng động viên, các nam thanh niên, và thậm chí là trung niên đều được gọi xung quân. Chưa dừng ở đó, Kiev nhắm tới cả phụ nữ, người già. Thiếu mỗi nước họ cho trẻ vị thành niên xung trận.

Còn đến ngày 14/1/2015, Kiev ra sắc lệnh tịch thu các phương tiện vận tải của doanh nghiệp để xung công, phục vụ chiến tranh chống khủng bố của đất nước. Hành động này của Kiev ngoài việc chứng tỏ họ đang gắt gao huy động tất cả những gì mình có để đánh Donbass, còn thể hiện nhiều yếu tố khác.

Thứ nhất, Kiev không có sự viện trợ, hỗ trợ đầy đủ như Nga dành cho những người ly khai. Họ đang phải sử dụng tất cả những gì mình có để đạt được sức mạnh tổng lực to lớn nhất.

Thứ hai, Kiev đang quyết chơi đến cùng. Và thậm chí, với các doanh nghiệp đang quặt quẹo, đứng trước nguy cơ phá sản của nền kinh tế đình trệ, Ukraine cũng đưa những tài sản cuối cùng của họ vào cuộc chiến, thay vì mở cho họ một con đường sống và tái thiết đất nước, khôi phục sản xuất.

Có thể thấy rằng, Kiev đang dồn tất cả những gì mình có, những gì mình xin được, vay được vào canh bạc cuối cùng này, được ăn cả, ngã về không.

Ukraine dồn EU vào thế bí

Thái độ quyết chiến của Ukraine có thể nhìn thấy rõ, nhưng về mặt ngoại giao, họ đang phát đi những tín hiệu hoàn toàn khác biệt. Ngày 13/1/2015, Ngoại trưởng Ukraine Pavlo Klimkin cho biết Kiev đang từng bước phối hợp với các đại diện của EU và Nga để tiến hành các cuộc đàm phán công bằng và cởi mở với lãnh đạo của phe ly khai ở Donetsk và Lugansk.

Cần phải xác định rằng, chính việc coi thường phe đối lập thân Nga, và thay vì đàm phán năm bên, Ukraine chỉ khăng khăng đàm phán bốn bên là nguyên nhân chủ yếu khiến Moscow tẩy chay Hội nghị thượng đỉnh sắp tới.


Việc đàm phán sòng phẳng, lắng nghe nguyện vọng của Donbass là một trong những nút thắt mà phương Tây cần phải tháo gỡ, nếu muốn Nga cởi mở và ngồi vào bàn đàm phán. Tổng thống Putin từng tuyên bố rằng họ không muốn thôn tính miền Đông của Ukraine, nhưng họ muốn quyền lợi cho những người thuộc sắc tộc Nga và ủng hộ nước Nga.

Ngoài ra, thời điểm mà Ngoại trưởng Ukraine tuyên bố thông tin tiến hành đối thoại với Donbass, cũng là lúc mà Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng tuyên bố chiến thắng vang dội của họ ở sân bay thành phố Donetsk, nơi mà trước đó thuộc quyền kiểm soát của quân đội Ukraine và đã giao tranh khốc liệt suốt nhiều tháng nay.

Thực tế thì Kiev đang chơi trò câu giờ, một mặt họ huy động lực lượng, nuôi quân, tích vũ khí, mặt khác, họ sử dụng các biện pháp ngoại giao để kéo dài thời điểm mở ra chiến dịch cuối cùng để có thời gian chuẩn bị, huy động thêm nguồn lực càng sớm càng tốt.

Thói lập lờ, hai mặt của Ukraine khiến người ta nghĩ đến nhiều đặc điểm tương đồng trong chính sách của EU khi giải quyết cuộc khủng hoảng này. Ngoài mặt, châu Âu khen Nga tích cực, khen Nga tiến bộ, và họ mong được Nga nới lỏng lệnh cấm vận nông sản (tuy các lệnh trừng phạt thì vẫn giữ nguyên). Nhưng sau lưng, EU vẫn đều đều bơm tiền, viện trợ thiết bị quân sự cho Ukraine để chuẩn bị những cuộc chiến dài hơi sau này.

Đến lúc này, ý đồ của Kiev đã rõ ràng. Họ muốn dồn châu Âu vào cuộc, trở thành kẻ cùng hội cùng thuyền với mình, dù có muốn dứt ra cũng không được. Tiền được cho, Kiev nướng vào chiến tranh. Nếu họ thắng thì không có gì đáng bàn, nhưng nếu họ thua, thì châu Âu bỗng giữ trở thành nhà tài trợ bất đắc dĩ cho chiến dịch đó. Có chăng để đến thất bại này chỉ vì EU cho Kiev chưa đủ tiền. Còn nếu muốn tránh điều tiếng đó, tốt nhất EU hãy cho nhiều lên, viện trợ nhiều lên, để được hưởng cái thế thắng làm vua, thua làm giặc.

Nga ngậm bồ hòn mở đường cho EU

Tất nhiên Nga đã quá lọc lõi để hiểu sự lừa phỉnh ngôn từ của EU hay Ukraine. Họ hiểu rằng bản chất của phương Tây trong cục diện này đơn thuần chỉ muốn tước đoạt người láng giềng thân Nga, biến thành thân EU và nhập tịch vào với NATO. Để từ đó, NATO dễ dàng đưa tên lửa, vũ khí đến sát cửa ngõ Moscow.

Nếu những lời thân thiện của EU là thật, và EU thực sự muốn tan băng mối quan hệ với Nga thì có lẽ giờ này tàu Mistral của Nga đã bơi về gần đến vùng biển của hạm đội Biển Đen để biên chế, hay các lệnh trừng phạt đã được gỡ bỏ và đồng ruble của Nga đã được hồi sinh.


Nhưng chưa có một hành động cụ thể nào, và trước sự biến hóa đầy hoa mỹ của ngôn từ phương Tây, Nga chỉ có một đối sách duy nhất là kiên định. Họ kiên định trong đàm phán, kiên định trong phương pháp giải quyết vấn đề. Và cuối cùng, Nga kiên định trong đường lối đối ngoại của mình.

Ngày 14/1/2015, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev - cánh tay phải đắc lực của ông Putin lên tiếng mong việc sớm có được thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với EU. Và ông Medvedev cũng khẳng định Moscow sẽ không cô lập mình với thế giới.

Những gì mà ông Medvedev nói đơn thuần là nhắc lại điều mà Tổng thống Putin tuyên bố trước đó nhiều lần, và lần gần nhất khi ông đọc Thông điệp liên bang trước gần 1.000 người Nga.

Điều này có thể thấy rằng, Nga đang tự mở đường cho EU, họ đã không đóng mà luôn mở sẵn cánh cửa hòa giải, nhưng việc có bước vào cánh cửa đó hay không, có nắm lấy tay Nga và bắt tay thân ái hay không thì còn tùy thuộc vào quyết định của EU, và cụ thể là quyết định của Mỹ. Bởi châu Âu có làm gì cũng vẫn phải nhìn trước ngó sau ánh mắt của người đồng minh lớn.

Tất cả các bên liên quan đến vấn đề Ukraine đều đang trải qua cơn bĩ cực của chính mình. Tuy nhiên, mỗi bên lại có một tình cảnh hoàn toàn khác nhau. Với Nga, thừa nhận rằng họ đang thiệt hại thê thảm, phải mở cửa kho dự trữ ngoại tệ để dùng dần, nhưng trong thảm cảnh ấy, người Nga lại tăng niềm tin vào chính phủ đến mức đáng ngạc nhiên. Và giới nhà giàu của Nga bắt đầu bỏ tiền túi ra để cứu nền kinh tế đất nước.


Sự đoàn kết của nước Nga ngược lại không hề thấy trên đất Mỹ. Dù nhiều tổ chức kinh tế tiếng tăm trên thế giới nhận định Mỹ đã quay lại vị trí cường quốc số một thế giới, nhưng nhà giàu cũng dư nước mắt. Bản thân chính giới Washington đang chia làm hai phe và đối đầu nhau sâu sắc, Nhà Trắng và Quốc hội thi nhau dùng quyền hạn của mình để khắc chế đối phương. Và việc không nhất quán được tư tưởng điều hành sẽ chỉ làm vị thế và uy lực của Mỹ trên vũ đài quốc tế suy giảm nghiêm trọng.

Ngoài ra, tham vọng của Mỹ và sự đầu tư dàn trải về lợi ích trên tất cả các điểm nhạy cảm của thế giới này đã khiến Washington không hiện diện ở nơi nào thực sự ra hồn. Và các đồng minh của Mỹ đang phải tự lo cho an nguy của mình, và vô hình chung đang giúp Mỹ bảo vệ quyền lợi của họ.

Trong khi đó, EU thì có lẽ không cần phải tốn giấy mực để nói nhiều về họ. Khủng bố đã đến sát cửa nhà, kinh tế suy sụp, nguy cơ tháo chạy của dòng vốn đầu tư tăng cao... Và còn niềm tin của người dân vào giới lãnh đạo? Phải nói rằng nó đang thực sự thấp, thêm những suy sụp về tài chính, thêm thất nghiệp, thêm khủng bố, có lẽ người dân châu Âu sẽ đứng lên đảo chính mà không cần phải có thế lực nào giật dây đằng sau.

Người ta đã thấy sự bất mãn của người dân Đức khi một nhóm 50 người đốt phá công sở, sở cảnh sát, xe an ninh vì mâu thuẫn với chính sách của chính quyền. Và quay trở lại vấn đề Ukraine, nếu canh bạc cuối cùng này Kiev không thể chiến thắng, phải chăng cục diện sẽ đi về hướng thảm họa cho phương Tây theo lời ông Putin tiên đoán?