Hãng tin RT: Nga sẽ là chìa khóa để chấm dứt chiến tranh với Iran?

Theo RT, khi cuộc xung đột leo thang, đe dọa nhấn chìm toàn bộ Trung Đông, khu vực này cần "một người" có mối quan hệ tốt với tất cả các bên.

Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Trung Đông đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng bắt đầu từ các chiến dịch "có giới hạn", nhưng sau đó leo thang thành các cuộc chiến tranh không hồi kết.

Bất chấp sự phẫn nộ trước các cuộc tấn công, lợi ích chủ đạo của các chế độ quân chủ Arab là giảm leo thang, chứ không phải tham gia vào một cuộc chiến tranh khu vực.

Chiến tranh sẽ không mang lại cho họ phần thưởng chiến lược nào tương xứng với chi phí bỏ ra. Nó có thể làm gia tăng áp lực an ninh trong nước, đe dọa các kế hoạch đầu tư dài hạn, làm gián đoạn hàng không và thương mại, và biến họ thành mục tiêu thường trực trong một vòng xoáy trả đũa. Ngay cả đối với các quốc gia giàu có và được trang bị vũ khí tốt, lợi ích của việc leo thang là rất ít, nhưng rủi ro thì rất lớn.

Đây là lý do tại sao chiến trường ngoại giao quan trọng không kém gì chiến trường quân sự. Câu hỏi không còn chỉ là ai có thể tấn công mạnh hơn, mà là ai có thể xây dựng được lối thoát đáng tin cậy nhất - một lối thoát giữ được phẩm giá cho tất cả các bên, đồng thời giảm thiểu nguy hiểm trước mắt đối với các quốc gia vùng Vịnh, và ngăn chặn một cuộc xung đột lan rộng hơn.

Chính trong không gian này, vai trò của Nga trở nên trọng tâm.

Loạt cuộc điện đàm mà Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện hôm 2/3 với các nhà lãnh đạo vùng Vịnh không phải là thủ tục thông thường. Đó là một sự can thiệp tập trung nhằm tạo ra một hành lang ngoại giao vào đúng thời điểm mà các hành lang này đang rất khan hiếm.

Ngày nay, khi các nhà lãnh đạo vùng Vịnh tìm kiếm sự bảo vệ, họ không chỉ cần tên lửa đánh chặn và hệ thống radar giám sát. Họ còn cần các cơ chế chính trị nhằm giảm tần suất và cường độ các cuộc tấn công ngay từ đầu.

Theo nghĩa này, đề nghị hòa giải của Nga phù hợp trực tiếp với các ưu tiên của vùng Vịnh: bảo vệ cơ sở hạ tầng, ngăn chặn leo thang xung đột, và tránh cho khu vực rơi vào chiến tranh toàn diện.

Điều khiến Nga đặc biệt phù hợp với vai trò trung gian hòa giải này là phạm vi và tính thực tiễn của các mối quan hệ khu vực của nước này. Nhiều quốc gia có thể chỉ nói chuyện với một phía. Rất ít quốc gia có thể nói chuyện một cách đáng tin cậy với tất cả các bên liên quan, đặc biệt là khi cảm xúc dâng cao và lòng tin mong manh.

Hãng Reuters đặc biệt đưa tin rằng, Điện Kremlin dự định để ông Putin chuyển lời lo ngại của các nhà lãnh đạo Arab tới Iran về các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ.

Điều này cho thấy một chương trình nghị sự ngoại giao rõ ràng: Bảo vệ các tuyến đường huyết mạch của vùng Vịnh, bởi vì sự dễ bị tổn thương của chúng là con đường nhanh nhất dẫn từ leo thang khu vực đến khủng hoảng toàn cầu.

Ngoài ra, tiềm năng hòa giải của Nga còn có một khía cạnh rộng hơn, đó là ngăn chặn khu vực rơi vào một chuỗi phản ứng hoảng loạn chiến lược.

Khi các quốc gia cảm thấy không được bảo vệ, họ sẽ phòng thủ. Khi họ phòng thủ dưới áp lực, họ có thể theo đuổi những năng lực nguy hiểm, áp dụng các học thuyết rủi ro hơn, hoặc hình thành các khối mới gây bất ổn.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã cảnh báo rằng, chiến tranh có thể phản tác dụng bằng cách thúc đẩy Iran và các quốc gia Arab tìm kiếm vũ khí hạt nhân.

Dù đồng ý hay không với cách lập luận đó, logic cơ bản vẫn đúng đắn; tình trạng bất ổn kéo dài sẽ thúc đẩy các quyết định cực đoan.

Một người hòa giải có thể tạo ra sự giảm bớt căng thẳng dù chỉ ở mức độ khiêm tốn cũng có thể làm chậm quá trình này, và bằng cách đó, giảm nguy cơ xảy ra một thảm họa lớn hơn nhiều.

Nhìn từ góc độ này, hoạt động ngoại giao của Nga không chỉ đơn thuần là một động thái khu vực; đó là một hành động thể hiện trách nhiệm toàn cầu.

Khi một cuộc xung đột ảnh hưởng đến vùng Vịnh, toàn bộ hệ thống quốc tế đều có lợi ích trong việc ngăn chặn leo thang. Tuy nhiên, không phải mọi quốc gia trên thế giới đều có đủ khả năng, lòng tin hoặc sự linh hoạt chính trị để nhanh chóng đóng vai trò trung gian hòa giải.

Nga thì có, và đó là lý do tại sao hoạt động ngoại giao qua điện thoại của Moscow lại được theo dõi sát sao đến vậy.

Nga không cố gắng "giành chiến thắng" cho một bên trong cuộc xung đột. Nga đang cố gắng ngăn chặn cuộc xung đột trở nên không thể kiểm soát. Đó là mục đích của hòa giải trong những thời điểm như thế này.

Việc các nhà lãnh đạo vùng Vịnh nhận lời kêu gọi, và việc Moscow công khai đề nghị truyền đạt những lo ngại của mình tới Tehran, cho thấy khu vực này coi Nga là một tác nhân ngoại giao nghiêm túc, có khả năng truyền đạt những thông điệp quan trọng một cách nhanh chóng và ở cấp cao nhất.

Nếu Nga thành công trong việc giúp giảm thiểu các cuộc tấn công của Iran vào lãnh thổ và cơ sở hạ tầng vùng Vịnh - nếu nước này có thể giúp vạch ra một ranh giới ngăn các chế độ quân chủ Arab trở thành mục tiêu thường xuyên, thì họ sẽ đạt được một thành tựu vô cùng to lớn.

Điều đó không chỉ ngăn chặn một chiến dịch ngắn hạn biến thành một cuộc chiến tranh khu vực toàn diện; mà còn bảo vệ nền kinh tế toàn cầu khỏi cú sốc về năng lượng và hàng hải. Nó cũng sẽ bảo toàn khả năng xây dựng lại cấu trúc an ninh khu vực sau khi cấu trúc hiện tại bị lung lay.

Trung Đông không thiếu vũ khí. Điều khu vực này thiếu, trong những thời điểm như thế này, là những cầu nối hoạt động hiệu quả.

Nga, nhờ các mối quan hệ và hoạt động ngoại giao tích cực của mình, đang ở vị thế để trở thành cầu nối đó – giữa Tehran và vùng Vịnh, giữa leo thang và kiềm chế, giữa một chiến trường ngày càng mở rộng và một cơ hội nhỏ để giảm leo thang.

Trong một cuộc khủng hoảng mà thời gian là yếu tố quyết định và sai lầm có thể dẫn đến hậu quả không thể khắc phục, cây cầu đó có thể là yếu tố quyết định giữa một thảm kịch khu vực và một điều tồi tệ hơn nhiều.