Người Việt tại Nga: Tết không chia đều cho ai

Bởi nơi đó là quê cha đất tổ, là nơi chôn nhau cắt rốn, có ông bà, cha mẹ, vợ con, anh chị em họ hàng bạn bè thân thuộc…

Tết Việt trên đất Nga

Vẫn như mọi năm, tết này bà con người Việt ở Nga kẻ về, người ở lại. Theo như được biết, vé máy bay về Việt Nam giá cả cũng nhích lên chút đỉnh, nhưng so với sự khát khao về quê ăn tết với gia đình thì người dù gặp cảnh khó khăn cũng phải chấp nhận. Có điều lưu lượng người về có vẻ thưa hơn. Người Việt ở Nga giờ so với những năm trước giảm nhiều bởi có những người làm ăn gặp khó khăn nên đã về nước.

Những người ở lại tiếp tục bươn chải mưu sinh. Và dù gì đi nữa, để đón cái tết cổ truyền nơi xa xứ, mọi người cũng phải chuẩn bị tươm tất các thứ. Bận rộn và “có giá” là những ông bà chủ hàng thực phẩm khô, tươi sống khiến người khác phải thoáng “ghen tị”! Người vào ra mua bán tấp nập. Lá dong, lạt giang, nếp, đậu xanh, miến, măng, nấm hương mộc nhĩ, giò chả, bánh đa, mứt, hương vàng, thịt lợn, thịt bò, cá chép, gà trống, rau xanh, hoa quả... chạy như tôm tươi. Được cái từ bao năm nay, các mặt hàng này thông thoáng nên bà con dù ăn tết ở nước ngoài, nhưng vẫn như cảm thấy đầy đủ hương vị quê nhà...

Cũng cúng ông Táo chiều 23, ngày 25 thì dọn bàn thờ và chiều 30 là cúng ông bà. Thường thì người Việt mình mùng 1 thì nghỉ ngơi thăm nhau chúc tết. Mùng 2 lác đác có người đi làm, vì tiếc buổi chợ và cũng là mở hàng đầu năm lấy lộc. Nhưng học sinh, sinh viên thì vẫn phải đến trường dù là mùng 1 tết! Bởi vì là ngày thứ hai đầu tuần làm việc, mà tết âm thì không nằm trong tiêu chuẩn được nghỉ của bạn.

Bởi vậy, các cháu và gia đình, bè bạn lo ăn Tết âm lịch vào ngày chủ nhật tức là từ chiều 30 tết. Buổi cúng cơm tất niên đầy đủ các gương mặt và có lẽ là ngày tết thực sự của mọi người. Vui vẻ vô tư là đám trẻ con, bởi ngày tết cổ truyền chúng được lì xì phong bao, nổ pháo tép – số pháo còn dư của Tết dương lịch. Buồn là đám chị các cô, mọi người đang vui bỗng có kẻ sụt sùi... thế là không khí trầm lại.

Tết âm lịch, người Việt Nam cũng chỉ quẩn quanh bên mấy cái ốp còn sót lại hoặc trong những căn hộ thuê của người địa phương. Cũng chẳng biết đi đâu ngoài Quảng trường Đỏ, các khu vui chơi giải trí của Nga. Số đông khác lại ngại ra đường đến những nơi đó vì nhiều lẽ: Giấy tờ không có, nạn tiêu cực... Ở các thành phố xa với lượng dân VN còn lại như: Ekaterenbugr, Vongagratsk, Ulianovsk, Varonetsk, Libetsk, Piatchigo, Vladivostok, Samara, Upha... hầu như bà con quy tụ ở các khu chợ (mà thực ra người Việt ở Nga đông đảo là nhờ ở lực lượng bán buôn này).

Tết không chia đều

Tết âm lịch với dân kinh doanh bán buôn còn đỡ, bởi không gian dù sao cũng không bị eo hẹp. Nhưng với dân làm xưởng may, nông trại, xây dựng... thì có những nỗi buồn khó nói. Mọi người đều biết dân xưởng may ăn ở như thế nào. Tù túng chật chội lại bị nỗi bức bách khi các nhà chức trách đột xuất đến “hỏi thăm”, nên dù có được đón tết đó nhưng lòng vẫn còn thắc thỏm...

Những ông bà chủ có tâm, dịp này cho công nhân ăn tết trọn vẹn chiều 30, ngày mùng 1. Nhưng sang ngày mùng 2 là chắc chắn các ca sẽ lại vào guồng cho kịp hàng. Và dịp tết cổ truyền nếu họ chịu mở rộng hầu bao một chút chắc công nhân sẽ có chất tươi hơn thường ngày.

Nhân công trồng trọt ở các khu nhà kính về mùa đông thì tết dương hay tết âm cũng vậy. Bởi họ ăn ngủ ở đó, làm việc cũng tại đó. Có mục kích cảnh những tấm gỗ tạp nham ghép lại làm lán trại trong khu nhà kính khoảng ngàn mét vuông nồng nặc mùi hành lá mới thấy bao nỗi cực nhọc của họ.

Cũng có vài trại thuê được nhà ở của nông trường nhưng vẫn là xập xệ xuống cấp, bởi kiểu nhà xây từ thời những năm 60 - 70 thế kỷ trước còn sót lại. Tết âm với họ có thêm chút hương vị quê nhà như bánh chưng xanh, mứt... thoảng mùi hương xen lẫn mùi hành hoa. Ông chủ nào quan tâm thì có thêm cái tivi với đầu đĩa VCD, DVD để xem ca nhạc, thêm cái micrô để cùng hứng lên mà hát karaoke cho đời đỡ buồn tẻ...

Khổ nhất là dân xây dựng. Bởi họ lang thang ở các công trường không cố định chốn nương thân, ăn ở trong những “túp lều” dựng bằng các loại container để hàng trước đây. Mùa hè thì nóng cả hàng chục độ và mùa đông thì lạnh thấu xương... Có một điều là, dân xây dựng hồi này ở Mátxcơva cũng thưa dần. Họ tản về các vùng xa cả ngàn kilômét như Kavkaz...

Nhiều lúc ngẫm nghĩ cảnh người Việt xa quê phiêu dạt tứ tán làm ăn nơi chân trời góc bể - cụ thể là tại Nga - mà không khỏi cầm lòng. Tết cổ truyền dân tộc về, nhưng họ vẫn phải bươn bả kiếm đồng tiền góp gom gửi về cho gia đình vợ con. Văng vẳng bên tai là những câu hát trong bài “Một mùa xuân nho nhỏ” làm nỗi nhớ quê nhà càng thao thức cồn cào. 

Võ Hoài Nam (từ Mátxcơva)