Khi khủng hoảng châu Âu tràn sang Châu Á

Vào những ngày này, Châu Âu không còn nghi ngờ gì nữa đang là tâm điểm của cả thế giới. Vụ xả súng kinh hoàng ở Paris vẫn còn đang nóng hổi, thì lại đến chuyện Ngân hàng trung ương Châu Âu vội vã chuẩn bị tung gói kích thích lên tới 500 tỷ Euro để tránh rơi vào nguy cơ lạm phát, gấp rút đến nỗi như một người bệnh nặng chờ thuốc.


Và thực tế có vẻ như cũng đang chứng minh rằng sự ví von đó có thể không sai sự thật bao nhiêu. EU thực sự đang là trung tâm của đại dịch giảm phát. Cũng như mọi đại dịch khác, nó bắt đầu lây lan và người đang có nguy cơ bị ảnh hưởng đầu tiên không ai khác ngoài Châu Á.

Một số chuyên gia đang nửa đùa nửa thật rằng, vụ tấn công ở Paris đang khiến tình hình diễn biến theo hướng khiến người ta ít chú ý đến một sự kiện quan trọng không kém, là việc Châu Âu đang đối mặt với nguy cơ giảm phát lớn nhất kể từ khi thành lập. Nguy cơ liên quan đến vấn đề kinh tế này thậm chí còn ghê gớm hơn vụ xả súng ở Paris.

An ninh trên khắp Châu Âu đã được nâng cao sau vụ khủng bố và khả năng tái diễn là không cao, nhưng khả năng đề kháng về kinh tế của các nước thành viên EU thì chẳng thêm được tí nào dù các tổ chức tài chính và giới phân tích đang cảnh báo một cách nghiêm trọng nhất về nguy cơ giảm phát ở khu vực đồng tiền chung Châu Âu.

Nguy cơ được cho là do sự chậm trễ trong việc chuyển đổi chính sách thắt chặt sang nới lỏng tiền tệ của thống đốc Mario Draghi này đang đe dọa Châu Âu sẽ rơi vào một thời kỳ suy thoái kinh tế không phải là ngắn. Việc thắt chặt tiền tệ vốn là nguyên tắc cơ bản của chính sách thắt lưng buộc bụng nếu diễn ra quá lâu sẽ trở thành nguy cơ cho nền kinh tế.

Việc ngân hàng trung ương Châu Âu ECB vội vã triển khai gói kích thích kinh tế trị giá 500 tỷ Euro, tương đương 591 tỷ USD, đang cho thấy vấn đề đã nghiêm trọng tới mức nào. Và kết hợp với việc giá dầu vẫn đang giảm với tốc độ chóng mặt trên thị trường dầu thế giới, Châu Âu đang thực sự trở thành một ổ dịch của nạn giảm phát đang đe dọa lây lan ra khắp thế giới.

Hôm thứ 4, giá dầu đã chính thức giảm xuống mức 40 USD/thùng, khiến cho chỉ trong vòng một tuần dầu đã mất giá khoảng 20% và đưa giá dầu về mức thấp nhất trong 5 năm qua. Thậm chí nó sẽ còn có thể giảm sâu hơn khi Ngân hàng thế giới WB và IMF đã đưa ra dự báo không mấy khả quan về kinh tế thế giới trong năm 2015. Dầu tụt giá mạnh đang trở thành môi trường thuận lợi để Virus giảm phát lây lan ra khắp thế giới.

Sở dĩ như vậy, là vì giá dầu giảm mạnh luôn đồng nghĩa với việc giảm lạm phát ở các nước, trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn khá ảm đạm và tốc độ tăng trưởng của các quốc gia không cao thì việc giảm lạm phát cũng gần như đồng nghĩa với giảm phát. Theo các nhà phân tích của JPMorgan Securities ở New York, nếu giá dầu ở ngưỡng 60 USD/thùng trong quý một năm nay, lạm phát toàn cầu sẽ giảm đi 1,5%.

Trong khi đó giá dầu hiện đã ở mức 40 USD/thùng dù vẫn còn ở mức gần 50 USD/thùng cách đây vài ngày, và có thể xuống mức 30 USD/thùng trong những ngày tới, cũng đồng nghĩa với việc chỉ số lạm phát sẽ còn giảm sâu hơn nữa.

Ngay lập tức sau khi giá dầu giảm và Châu Âu tung gói kích thích trị giá 500 tỷ Euro, đã xuất hiện những dấu hiệu bị ảnh hưởng đầu tiên ở một số nước Châu Á. Trong đó, những nước có sản lượng xuất khẩu dầu chiếm một phần quan trọng trong ngân sách sẽ nằm trong danh sách dễ bị tổn thương nhất, như Malaysia. Giá trị đồng Ringgit của nước này đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm qua, đồng thời giá tiêu dùng ở Singapore hay Thái Lan cũng đang tụt mạnh sau khi giá dầu chạm mốc 40 USD/thùng.

Việc Châu Âu đang có nguy cơ rơi vào một cuộc giảm phát cũng vì thế mà có tác động hơn đến kinh tế Châu Á. EU vẫn là một thị trường xuất khẩu hàng đầu của các nước Châu Á, nhưng khi mà khu vực này đang đối diện với nguy cơ giảm phát, trong khi kinh tế Mỹ vẫn đang trong quá trình hồi phục và nhu cầu nhập khẩu vẫn thấp, thì nguy cơ giảm phát ở khu vực Châu Âu gần như đang lây lan sang các khu vực khác trên thế giới, trong đó có Châu Á.

Giới phân tích cho rằng đợt sóng giảm phát này có thể sẽ lan ra khắp thế giới, không kém phần nguy hiểm so với cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 2008. Nếu như năm 2008, một làn sóng lạm phát đã lan ra khắp thế giới thông qua sự mất giá của USD do Mỹ in thêm tiền để giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính trong nước, giờ đây một làn sóng khác là giảm phát cũng đang đe dọa nền kinh tế thế giới.

Kinh nghiệm cho thấy thời gian cần thiết để xử lý các cuộc khủng hoảng liên quan đến lạm phát luôn ngắn hơn là xử lý các cuộc giảm phát. Gần nhất, Nhật Bản đã rơi vào giai đoạn khoảng 2 thập kỷ bị ảnh hưởng bởi giảm phát.