Tổng thống Putin giải cứu tổng thống Assad khỏi IS như thế nào?

Khi quân khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) chiếm nhiều đất ở Syria, đe dọa sự tồn tại của chế độ Tổng thống Bashar Assad, thì Tổng thống Putin giải cứu tổng thống Assad bằng hai kế hoạch A và B.


Ngày 15.9, Tổng thống Nga Vladimir Putin hứa tiếp tục hỗ trợ quân sự cho quân đội Syria đang đánh nhau với quân nổi dậy có sự “chống lưng” của phương Tây. Cùng lúc, quân Syria còn phải chiến đấu với IS và 2 cuộc chiến này đã khiến hơn 250.000 người chết trong 4 năm qua.

Syria thua nhiều trận lớn, mất nhiều đất vào tay IS và quân nổi dậy. Một nửa trong 23 triệu dân Syria phải rời bỏ nhà cửa, ồ ạt sơ tán đến các nước EU và tạo ra cuộc khủng hoảng tỵ nạn khổng lồ ở đó.

Nga tuyên bố hỗ trợ quân sự cho Assad nhằm chống lại mối đe dọa từ IS. Đó là kế hoạch A.

Kế hoạch B là cách Tổng thống Putin giải cứu tổng thống Assad khỏi IS. Vài ngày qua, Nga đưa 7 xe tăng, pháo hạng nặng, cùng cố vấn quân sự, kỹ thuật viên, lực lượng bảo vệ và những bộ nhà tiền chế đến Syria, có vẻ như để lập một căn cứ không quân gần thành phố cảng Latakia, hậu cứ của ông Assad.

Khi được hỏi về khả năng xây căn cứ, ông Nikolai Bogdanovsky, Phó tổng tham mưu trưởng quân đội Nga, nói với các nhà báo hôm 16.9: Nga không loại trừ việc lập một căn cứ quân sự ở Syria. Ông nói: "Hiện chúng tôi chưa có kế hoạch này. Nhưng mọi việc đều có thể".

Đã có sự nghi ngờ quân Nga đã chiến đấu trên bộ tại nước này, khi các tay súng Nga treo ảnh tự sướng của họ trên các trang mạng xã hội.

Trong một đoạn video YouTube hồi tháng 8, chiếu một xe bọc thép có vẻ của Nga đang chiến đấu ở phía bắc Latakia.

Cuối tuần qua, đài truyền hình nhà nước Nga cũng đưa tin hai vận tải cơ đã chở hàng viện trợ nhân đạo và lều đến căn cứ không quân Latakia. 

Nhưng công ty thu thập tin tình báo Stratfor (Mỹ) nói việc phân tích ảnh vệ tinh cho thấy người Nga mở rộng đường băng, xây thêm nhà ở căn cứ, có vẻ như chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự lớn.   

Tổ chức công dân làm báo Bellingcat ngày 16.9 đăng phóng sự, viết: "Những hình ảnh mới công bố cho thấy một xe phát tín hiệu tần sóng dài HF/VHF R-166-0.5 đang chạy ở vùng duyên hải Syria, cho phép quân Nga hoạt động sâu trong nội địa Syria liên lạc với căn cứ của họ Latakia và Tartus".

Tartus là thành phố cảng, có căn cứ hải quân Nga duy nhất ở nước ngoài. Theo các nhà phân tích, Nga không muốn mất căn cứ này.

Tổng thống Putin không chấp nhận là "kẻ yếu luôn bị đánh bại"

Chủ nhiệm Dmitri Trenin của tổ chức nghiên cứu Trung tâm Carnegie (ở Moscow) nêu: Việc Nga hỗ trợ quân sự cho chế độ Assad chống IS, vì Nga đánh giá IS cũng là nỗi đe dọa, bởi khoảng 1.000 tay súng người Nga tham gia tổ chức này có thể trở về nước tấn công khủng bố.

Ngoài ra, ông Putin đánh giá ông Assad có thể đương đầu với mối đe dọa từ IS và không chịu bỏ cuộc.

Trenin nói rằng đánh một địch thù ở nước ngoài để lên dây cót tinh thần cho một đồng minh là điều có thể thực hiện, vì Nga có thể phải chống quân khủng bố Hồi giáo cực đoan ở vùng bắc Caucasus và Trung Á.

Mặt khác, ông Putin không muốn tỏ ra yếu ớt trước sức ép. Ông từng nói: “Kẻ yếu luôn bị đánh bại”.     

Theo Trenin, mở rộng vai trò quân sự của Nga ở Syria thực sự có những nguy cơ. Nhưng có lẽ Điện Kremlin đã tính toán rằng những nguy cơ ở Syria là có thể kiểm soát được.

Nga đưa cố vấn quân sự, kỹ thuật viên để huấn luyện quân Syria sử dụng vũ khí mà Nga giao cho Syria. Nhưng Nga không gửi quân đội đến, bởi các tay súng bảo vệ chế độ Assad ở chiến trường sẽ tiếp tục là người Syria, Iran hoặc thành viên tổ chức vũ trang Hezbollah.

Một nguy cơ khác là xung đột với liên minh quân sự chống IS do Mỹ cầm đầu. Liên minh này đã không kích các mục tiêu IS, cũng có thể ném bom quân Assad và có nguy cơ giết chết cố vấn quân sự Nga.

Kế đó, vũ khí Nga có thể được dùng để tấn công quân nổi dậy có phương Tây chống lưng.

Cuối cùng, Israel có thể không chấp nhận vũ khí hiện đại của Syria sẽ gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia Israel.

Đã có sự va chạm về mặt ngoại giao. Mỹ cay cú không rõ ý đồ của Nga. Điện Kremlin thì tin tưởng quan điểm kiên quyết của họ sẽ buộc Nhà Trắng phải ngồi vào bàn đối thoại, về chuyện cùng Nga chống IS như đề nghị của ông Putin, và có thể bàn cả chuyện tương lai Syria hậu chiến.

Ông Putin sẽ nói chuyện với ông Obama?

Ngày 16.9, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết trong cuộc điện thoại hôm 15.9, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đề nghị đối thoại quân sự với Mỹ để chấm dứt xung đột ở Syria, và Nhà Trắng cùng Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc đang xem xét đề nghị này.

Ông  Kerry ủng hộ đề nghị ấy, lưu ý Mỹ muốn hiểu rõ những ý định của Nga ở Syria.  

Nhà Trắng cũng được cho là đang cân nhắc khả năng Tổng thống Mỹ Barack Obama gặp Tổng thống Nga Putin, khi hai ông dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào cuối tháng 9 này.

Đó là cuộc điện thoại thứ ba trong 10 ngày qua giữa hai ông Lavrov-Kerry. Ông Kerry cho biết ông Lavrov nói Nga chỉ quan tâm việc đối phó những đe dọa từ IS ở Syria.

Nhưng ông nhấn mạnh Mỹ chưa rõ liệu Nga có thay đổi quan điểm này hay không, và liệu Nga có muốn bảo vệ ông Assad, trong khi Mỹ muốn lãnh đạo Syria từ bỏ quyền lực.

Ông Kerry có nói với ông Lavrov rằng việc Nga hỗ trợ quân sự cho chế độ Assad có thể làm gia tăng xung đột ở Syria, có nguy cơ làm hỏng mục tiêu chung chống khủng bố, nếu Nga - Mỹ không tập trung tìm một giải pháp chính trị.

Nhưng nếu Nga chỉ tập trung chống IS thì Nga có thể là một đối tác tiềm năng cho một sự chuyển đổi chính trị ở Syria.

Ông Kerry cũng nói Mỹ có thể sẽ công bố những động thái khác trong vài ngày tới.