Núi tiền của Nga đang tan chảy

Ngân hàng Nga đã rót hàng tỷ USD để cứu vớt đồng ruble, trong khi Điện Kremlin rốt ráo thúc giục các quỹ đầu tư quốc gia hỗ trợ ngân hàng và công ty lọt trong sổ đen trừng phạt của phương Tây, BusinessWeek điểm lại.


Khi dầu tăng giá, Nga thu về núi tiền mặt quốc gia nào cũng mơ ước. Cách đây chỉ một năm, kho dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương nước này chạm mốc 515 tỷ USD. Trong đó có hàng chục tỷ USD thu về từ xuất khẩu năng lượng.

Khoản này sau đó được bơm cho hai quỹ đầu tư quốc gia, chịu trách nhiệm đầu tư vào trái phiếu chính phủ quốc tế và các tài sản khác tại nước ngoài.  

Giờ đây, núi tiền ấy đang vơi đi từng ngày. Trong năm vừa qua, tổng dự trữ ngoại hối đã teo tóp gần 20% xuống còn 419 tỷ USD.

Giật gấu vá vai

Ngân hàng Nga đã rót hàng tỷ USD để cứu vớt đồng ruble, trong khi Điện Kremlin rốt ráo thúc giục các quỹ đầu tư quốc gia hỗ trợ ngân hàng và công ty lọt trong sổ đen trừng phạt của phương Tây.

Bộ tài chính Nga dự tính sẽ rút 10 tỷ USD trong năm tới từ một trong hai quỹ để lấp đầy lỗ hổng ngân hàng chính phủ.


Trong phiên họp thường kỳ đầu tháng 12, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết sẽ tiến hành "một chương trình tái cấp vốn cho các ngân hàng nội địa tiên phong". Nguồn tiền không đâu xa, xuất phát từ quỹ đầu tư còn lại.

Cũng phải nói con số 419 tỷ USD khổng lồ vẫn làm an lòng nhiều nhà kinh tế. Trên thế giới, chỉ có 4 quốc qua dự trữ nhiều ngoại hối hơn Nga, đó là Trung Quốc, Saudi Arabia, Nhật Bản và Thụy Sỹ.

Tuy nhiên nhu cầu tiêu xài ngoại tệ của chính quyền Moscow đang tăng lên từng ngày, còn dầu thì trượt theo đà mất giá, đẩy nền kinh tế gần tới bờ vực suy thoái.

Nga, bị chặn khỏi thị trường vốn phương Tây, đang loay hoay tìm cách trả nợ nước ngoài tới hạn.

Điển hình, công ty dầu khí nhà nước Rosneft đã cầu cứu chính phủ số tiền 44 tỷ USD, tương đương hơn 1 nửa số tiền còn lại trong quỹ phúc lợi được sử dụng để chi trả lương hưu cho cả nước.

Quỹ này cũng đang bị chính phủ "nhòm ngó" khi ngân sách chính phủ chỉ cân bằng với điều kiện giá dầu đạt mức 100USD/thùng. Trên thực tế, giá dầu đã suy sụp chỉ còn chưa đầy 70USD/thùng.

Dùng sai mục đích

Cựu Bộ trưởng tài chính Alexei Kudrin, cha đẻ của hai quỹ đầu tư quốc gia, đã lên tiếng cảnh báo về tình hình. Dùng tiền từ quỹ phúc lợi để trợ giúp các công ty dầu khí sẽ hủy hoại mục đích ban đầu.

Theo ông, quỹ được thiết kế nhằm đảm bảo giá dầu giảm shock không tác động nghiêm trọng tới hệ thống hưu trí.

"Trữ lượng trong quỹ sẽ sụt giảm theo giá dầu và thị trường tài chính, đến lúc cần dùng thì chẳng biết vin vào đâu", ông nhấn mạnh.

Các định chế tài chính bao gồm ngân hàng VTB Bank và Gazprombank đã nhận được hơn 7 tỷ USD từ quỹ phúc lợi, nhưng vẫn đang xin thêm. Quỹ sẽ bơm vốn cho ngân hàng dưới hình thức mua cổ phần.

Ngân hàng Trung ương Nga cũng có thể "xuất chiêu" nếu cần. Đây cũng là một phần lý do khiến định chế này ngừng can thiệp định kỳ vào thị trường tiền tệ, nhằm bảo toàn nguồn vốn phòng khi cần hỗ trợ doanh nghiệp, ngân hàng.

Đổi chiêu kiểm soát vốn

Đà tháo vốn khỏi khu vực tư nhân tại Nga chỉ càng làm tình hình thêm tồi tệ. Các nhà đầu tư đã rút ròng 125 tỷ USD khỏi Nga từ đầu năm đến nay, cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008. 

Về phần mình, điện Kremlin đã yêu cầu các công ty xuất khẩu trực thuộc nhà nước đổi doanh thu ngoại tệ sang ruble.

Ông Putin khẳng định sẽ không áp đặt các biện pháp ngăn chặn dòng tháo vốn, điều sẽ khiến các nhà đầu tư tiềm năng lo ngại.

Tuy nhiên việc điều hành nguồn thu của những công ty thuộc quản lý nhà nước thực chất là một biện pháp kiểm soát vốn, mặc dù hình thức không giống các động thái truyền thống, ông Alexander Losev, giám đốc điều hành công ty Sputnik Asset Management chỉ ra.