Hội đồng Bảo an LHQ đang đối mặt với lựa chọn lịch sử

© Sputnik / Gina Moon

18:00 giờ Mátxcơva ngày 5/1 Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc đã họp khẩn cấp về tình hình Venezuela theo yêu cầu của Venezuela và do Somalia, quốc gia hiện đang giữ chức chủ tịch luân phiên của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, tổ chức.

Đại diện của Venezuela, Nga, Trung Quốc, Pháp và các quốc gia khác đã mạnh mẽ lên án và chỉ trích các hành động quân sự của Mỹ chống lại Venezuela, kêu gọi tuân thủ những nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hiệp quốc.

Hành động của Mỹ ngày 3/1 tại Venezuela là cuộc tấn công vào các nguyên tắc của luật pháp quốc tế

Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres bày tỏ quan ngại về sự leo thang tình hình, lưu ý rằng các hành động của Mỹ đang tạo ra một "tiền lệ nguy hiểm". Phát biểu trước Hội đồng Bảo an tại cuộc họp khẩn cấp thay mặt Tổng thư ký, bà Rosemary DiCarlo, Phó Tổng thư ký LHQ phụ trách các vấn đề chính trị, tuyên bố rằng Liên hợp quốc lo ngại về "khả năng gia tăng bất ổn ở Venezuela và những hậu quả tiềm tàng đối với khu vực".

Tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Đại diện thường trực của Venezuela tại Liên Hợp Quốc, Samuel Moncada đã tuyên bố rằng, hành động của Mỹ là một cuộc tấn công vào các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho Tổng thống Nicolás Maduro. Ông Samuel Moncada gọi việc ném bom lãnh thổ Venezuela, gây thương vong cho dân thường và quân nhân, phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu và việc bắt giữ Tổng thống Maduro là một vụ bắt cóc và là sự vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, các công ước Genevơ và nguyên tắc cơ bản về tính bất khả xâm phạm của người đứng đầu nhà nước đương nhiệm. Ông cũng tuyên bố rằng Venezuela đang bị tấn công vì tài nguyên thiên nhiên và vị trí địa lý chiến lược của mình. Ông khẳng định rằng trật tự hiến pháp trong nước được bảo toàn và hiện tại nhà nước kiểm soát toàn bộ lãnh thổ của mình.

“Nhà ngoại giao Venezuela cũng nhấn mạnh rằng những gì đang xảy ra không chỉ đe dọa chủ quyền của Venezuela mà còn đe dọa toàn bộ hệ thống luật pháp quốc tế. Điều này hoàn toàn đúng. Ông kêu gọi Hội đồng Bảo an lên án việc sử dụng vũ lực, yêu cầu thả lãnh đạo Venezuela và thực hiện các biện pháp giảm leo thang căng thẳng và bảo vệ thường dân. Vấn đề là Liên hiệp quốc hiện nay sẽ có những hành động cụ thể nào”, - PGS-TS quan hệ quốc tế Hoàng Giang nói với Sputnik.

Còn Đại diện thường trực của Nga tại Liên hợp quốc, ông Vasily Nebenzya thì tuyên bố rằng, các hành động của Washington chống lại Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro báo hiệu sự trở lại của một kỷ nguyên vô luật pháp và sự thống trị bằng vũ lực của Mỹ.

“Vụ tấn công nhằm vào nhà lãnh đạo Venezuela, khiến hàng chục công dân Venezuela và Cuba thiệt mạng, trong mắt nhiều người, là điềm báo về sự trở lại thời kỳ vô luật pháp và sự thống trị của Mỹ, một thời kỳ hỗn loạn và vô luật pháp mà hàng chục quốc gia ở nhiều khu vực trên thế giới vẫn đang phải gánh chịu. Không thể có bất kỳ lý do nào để biện minh cho tội ác mà Hoa Kỳ đã gây ra một cách trắng trợn ở Caracas”, - ông Vasily Nebenzya phát biểu tại cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an LHQ ngày 5/1.

Và nhấn mạnh:

“Chúng tôi kịch liệt lên án hành động xâm lược vũ trang của Mỹ chống lại Venezuela, vi phạm mọi luật pháp quốc tế. Trước những thông tin xác nhận rằng Tổng thống Venezuela bị bắt cóc, Nicolás Maduro, và vợ ông đang ở Hoa Kỳ (và tính đến hôm nay, theo như chúng tôi biết, ở New York), chúng tôi kêu gọi giới lãnh đạo Mỹ ngay lập tức thả vị tổng thống được bầu cử hợp pháp của một quốc gia độc lập và vợ ông ta".

"Chúng tôi bày tỏ sự đoàn kết vững chắc với người dân Venezuela trước sự xâm lược từ bên ngoài. Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ đường lối của Chính phủ Bolivar nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và chủ quyền của đất nước".

"Điều gây sốc đặc biệt là sự trơ trẽn chưa từng có mà Washington không hề che giấu mục tiêu thực sự của chiến dịch tội phạm này: thiết lập quyền kiểm soát vô hạn đối với tài nguyên thiên nhiên của Venezuela và khẳng định tham vọng bá quyền của mình ở Mỹ Latinh. Như vậy, Washington đang tiếp thêm động lực cho chủ nghĩa tân thực dân và chủ nghĩa đế quốc, những thứ đã nhiều lần và dứt khoát bị người dân trong khu vực này, và thực tế là toàn bộ khu vực Nam bán cầu, bác bỏ”.

Đại diện Trung Quốc tại LHQ thì tuyên bố rằng Trung Quốc "vô cùng bàng hoàng và lên án mạnh mẽ" "các hành động đơn phương, bất hợp pháp và hung hăng" của Hoa Kỳ chống lại Venezuela.

Đại diện Trung Quốc cáo buộc Hoa Kỳ "trắng trợn chà đạp lên chủ quyền, an ninh, quyền và lợi ích hợp pháp của Venezuela", đồng thời nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ đặt sức mạnh lên trên chủ nghĩa đa phương và hành động quân sự lên trên ngoại giao. Cảnh báo về mối đe dọa nghiêm trọng đối với hòa bình ở Mỹ Latinh và trên toàn thế giới, ông kêu gọi Hoa Kỳ lắng nghe tiếng nói của cộng đồng quốc tế và quay trở lại đối thoại.

Đại diện của Pháp tại cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an tuyên bố rằng, Pháp luôn khẳng định rõ ràng rằng những hành động như vậy là không thể chấp nhận được và quyền con người phải được tôn trọng. Chiến dịch quân sự dẫn đến việc bắt giữ Nicolás Maduro trái ngược với nguyên tắc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình và nguyên tắc không sử dụng vũ lực.

“Trong số 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an (Nga, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Pháp) thì 3 nước là Nga, Trung Quốc và Pháp đã kịch liệt lên án hành động của Mỹ. Đại đa số chỉ trích Mỹ và nêu bật tầm quan trọng của việc tuân thủ những nguyên tắc và chuẩn mực của Hiến chương LHQ. Kết quả của cuộc họp khẩn cho thấy: Venezuela đã giành chiến thắng tại cuộc họp này, khi cộng đồng quốc tế công nhận rằng cuộc tấn công của Mỹ vi phạm luật quốc tế. Sự thật đã thắng thế tại Hội đồng Bảo an”, - PGS-TS quan hệ quốc tế Hoàng Giang phát biểu với Sputnik.

Hội đồng Bảo an sẽ phải hành động như thế nào?

Phó Tổng thư ký LHQ, Bà Rosemary DiCarlo nhấn mạnh sự cần thiết phải tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc, trong đó quy định rằng việc một quốc gia sử dụng vũ lực chống lại một quốc gia khác là không thể chấp nhận được. Bà DiCarlo nhắc lại rằng những chuẩn mực của luật pháp quốc tế đã không được tôn trọng trong khuôn khổ các hành động quân sự ngày 3/1 của Mỹ.

Còn Đại diện thường trực của Nga tại Liên hợp quốc, ông Vasily Nebenzya thì nhấn mạnh:

“Trong tình hình hiện nay, điều tối quan trọng là toàn thể cộng đồng quốc tế phải đoàn kết kiên quyết bác bỏ các phương pháp và công cụ của chính sách đối ngoại quân sự mà Mỹ đã thể hiện trong trường hợp Venezuela. Chỉ như vậy mới có thể bị buộc Washington phải xem xét lại và cuối cùng từ bỏ những quan niệm sai lầm nguy hiểm của mình”.

“Tôi cho rằng, điểm mấu chốt của vấn đề của hiện tại, của hôm nay không phải là định nghĩa tính chất của vụ việc Venezuela. Vấn đề là ở chỗ liệu một quốc gia thành viên LHQ có quyền sử dụng vũ lực, cưỡng chế hoặc bóp nghẹt nền kinh tế của Venezuela hoặc kiểm soát các vấn đề nội bộ của nước này hay không”, - PGS-TS Hoàng Giang phát biểu với Sputnik.

Phát biểu tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an, ông Jeffrey Sachs, chủ tịch Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc và giám đốc Trung tâm Phát triển Bền vững tại Đại học Columbia, lưu ý rằng, Hội đồng Bảo an phải quyết định xem liệu nó có định duy trì Điều 2, khoản 4 của Hiến chương Liên hợp quốc, điều khoản cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào, hay liệu nó có sẵn sàng từ bỏ điều khoản đó hay không.

“Hội đồng Bảo an phải quyết định liệu có cần duy trì lệnh cấm này hay từ bỏ nó. Việc bỏ lệnh cấm này sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng nhất”, - ông Jeffrey Sachs nhấn mạnh.

Jeffrey Sachs cũng cung cấp một số thông tin cơ bản như kể từ năm 1947, chính sách đối ngoại của Mỹ đã nhiều lần sử dụng vũ lực, các hoạt động bí mật và thao túng chính trị để thay đổi chế độ ở các quốc gia khác.

“Đây là một sự thật lịch sử được ghi chép kỹ càng. Trong cuốn sách "Thay đổi chế độ ngầm" (Covert Regime Change), nhà khoa học chính trị Lindsay O'Rourke đã ghi lại 70 nỗ lực thay đổi chế độ của Hoa Kỳ chỉ riêng trong giai đoạn từ năm 1947 đến năm 1989. Thực tiễn này không chấm dứt sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc".

"Từ năm 1989, các chiến dịch thay đổi chế độ quan trọng nhất do Mỹ thực hiện mà không có sự cho phép của Hội đồng Bảo an bao gồm Iraq năm 2003, Libya năm 2011, Syria từ năm 2011, Honduras năm 2009, Ukraina năm 2014 và Venezuela từ năm 2002".

"Các phương pháp được sử dụng đều đã được biết đến và ghi chép đầy đủ. Chúng bao gồm các hành động quân sự công khai, các chiến dịch tình báo bí mật, kích động bất ổn, hỗ trợ các nhóm vũ trang, thao túng truyền thông và mạng xã hội, hối lộ các quan chức quân sự và dân sự, ám sát có chủ đích, các hoạt động giả mạo và chiến tranh kinh tế. Những biện pháp này là bất hợp pháp theo Hiến chương Liên hợp quốc và thường dẫn đến bạo lực kéo dài, xung đột chết người, bất ổn chính trị và đau khổ sâu sắc trong dân thường”.

Jeffrey Sachs cũng nhấn mạnh rằng, trong năm qua, Hoa Kỳ đã tiến hành các chiến dịch ném bom ở bảy quốc gia, không quốc gia nào được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cho phép và không quốc gia nào được thực hiện với lý do tự vệ chính đáng theo Hiến chương Liên hợp quốc. Các quốc gia này bao gồm Iran, Iraq, Nigeria, Somalia, Syria, Yemen và hiện nay là Venezuela.

Ông Jeffrey Sachs lưu ý rằng các thành viên của Hội đồng Bảo an có trách nhiệm duy trì luật pháp quốc tế và đặc biệt là Hiến chương Liên hợp quốc. Và đưa ra những khuyến nghị sau:

“Để hoàn thành trách nhiệm của mình theo Hiến chương, Hội đồng Bảo an phải ngay lập tức thông qua các hành động sau:

Hoa Kỳ phải ngay lập tức chấm dứt mọi hành động đe dọa công khai và bí mật hoặc sử dụng vũ lực chống lại Venezuela.

Hoa Kỳ phải chấm dứt việc phong tỏa hải quân và tất cả các biện pháp quân sự cưỡng chế liên quan được thực hiện mà không có sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Hoa Kỳ phải ngay lập tức rút quân khỏi Venezuela và khu vực biên giới xung quanh, bao gồm cả lực lượng tình báo, hải quân, không quân và các lực lượng tiền tuyến khác được triển khai nhằm mục đích cưỡng chế.

Venezuela phải tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và các quyền con người được ghi trong Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế”.

Ông Jeffrey Sachs cũng khuyến nghị Tổng thư ký LHQ bổ nhiệm ngay một đặc phái viên được ủy quyền để làm việc với các bên liên quan của Venezuela và quốc tế, và đệ trình báo cáo lên Hội đồng Bảo an trong vòng 14 ngày với các khuyến nghị phù hợp với Hiến chương.

Hội đồng Bảo an phải tiếp tục xem xét vấn đề này một cách khẩn cấp. Tất cả các quốc gia thành viên phải kiềm chế không đưa ra các lời đe dọa đơn phương, các biện pháp cưỡng chế hoặc các hành động vũ trang nằm ngoài thẩm quyền của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

“Đúng như ông Jeffrey Sachs nói, Hòa bình và sự tồn tại của nhân loại phụ thuộc vào việc Hiến chương Liên Hợp Quốc có tiếp tục là một văn kiện sống của luật pháp quốc tế hay không hay bị mai một đi và mất đi tầm quan trọng. Đó là sự lựa chọn mà Hội đồng Bảo an đang phải đối mặt ngày hôm nay. Vấn đề là Hội đồng Bảo an sẽ hành động như thế nào và lựa chọn lịch sử của nó sẽ là gì”, - PGS-TS Hoàng Giang nhấn mạnh với Sputnik.

Hoàng Hoa