Điện ảnh Việt - Cần công tâm hơn

Một bộ phim ra rạp là sự nỗ lực của cả ekip lẫn nhà đầu tư. Ngay các phim bom tấn đóng dấu Hollywood khi được nhặt sạn cũng ra “cả rổ” thì một nền điện ảnh non trẻ như Việt Nam có thiếu sót cũng là điều dễ hiểu. Bởi vậy, khi tiếp cận một bộ phim mới, công chúng cần có cái nhìn công bằng hơn, không nên chỉ chăm chăm nhặt sạn, phê bình.


Đưa khán giả đến rạp nhiều hơn

Chưa bao giờ, việc sản xuất phim ở Việt Nam lại sôi động như mấy năm trở lại đây. Có thể thấy, các hãng phim tư nhân đã góp phần không nhỏ đưa phim Việt ra rạp và đến gần khán giả hơn chứ không chỉ bó gọn trong các liên hoan phim, sản xuất xong rồi để đấy. Điển hình như BHD, Lottecinema, CGV... 

Hàng năm các công ty phim tư nhân này đều cho ra mắt vài bộ phim, nghệ thuật có, giải trí có, mặc dù khả năng thua lỗ vẫn luôn kè kè trước mắt… Các đạo diễn trẻ, không chỉ ở trong nước mà cả Việt kiều đã thổi một làn gió mới, tràn trề sức trẻ mang khán giả đến rạp nhiều hơn. Lê Hoàng, Quang Dũng (Dũng “khùng”), Vũ Ngọc Đãng (Đãng “trọc”), Charlie Nguyễn, Trí Nguyễn, Victor Vũ, Dustin Nguyễn… là những cái tên xuất hiện đều đặn trên các rạp chiếu phim. 

Mỗi đạo diễn một tính cách, một cá tính làm phim nhưng điểm chung là yêu nghề và hết lòng với điện ảnh Việt. Tuy nhiên, vẫn có một nghịch lý là phim giới trẻ yêu thích thì bị giới nghệ thuật chê nhảm, phim nghiêm túc, hàn lâm thì bị giới trẻ tẩy chay, “chết rạp”. So với những năm trước thì 2 năm nay, phim Việt ra rạp đã có bước tiến rõ rệt. Ngày nảy ngày nay ghi dấu ấn cho phim với kỹ xảo 3D, Bẫy rồng ghi dấu ấn cho thể loại phim hành động Việt, Lửa Phật đáp ứng yếu tố hành động lẫn giả tưởng… hay như Cánh đồng bất tận, Lạc giới, Scandal… là những bộ phim hy hữu vừa thu hút khán giả vừa mang tính nghệ thuật. 

Mỗi bộ phim, tuy còn rất nhiều hạt sạn, bối cảnh có thể còn sơ sài, diễn tiến có thể chưa logic… song cũng cần ghi nhận đó là sự đầu tư lớn, nỗ lực hết mình của cả đoàn làm phim trước khi đứa con tinh thần đến với khán giả. 

Cái khó bó cái khôn

Xem phim hành động Việt, phim 3D Việt, nhiều người ngay lập tức “phán” rằng: sao chẳng hay như phim Mỹ, chẳng đẹp như phim Hàn, cũng không sắc sảo như phim Anh, phim Đức… mà không hề ghi nhận rằng, điện ảnh Việt chậm hơn điện ảnh Mỹ cả trăm năm phát triển, cách điện ảnh các nước châu Á trong khu vực như Hàn, Thái, Trung… cả năm mươi năm có lẻ thì đòi hỏi cho ra đời một sản phẩm tương đương có lẽ hơi khập khiễng. “Cái khó bó cái khôn” - câu tục ngữ này xem ra có vẻ đúng với thực trạng của phim Việt. 

Có thể ý tưởng ta không thiếu, sự sáng tạo cũng đáp ứng được, song lại thiếu mất mấu chốt quan trọng, đó là kinh phí. Một bộ phim trung bình của họ là 10 triệu USD, có những phim kinh phí còn lên tới 400 triệu USD trong khi đó kinh phí của chúng ta quá ít ỏi. Chắc khán giả chưa quên những hình ảnh về khu du lịch điện ảnh trên xứ sở kim chi. Thực chất, đó là phim trường của những bộ phim đình đám như Trái tim mùa thu, Đê-chang-kưm… được mở cửa đón khách tham quan sau khi bộ phim đóng máy. 

Thậm chí người ta còn bỏ tiền dựng hẳn một ngôi làng theo kiến trúc cũ cách đây cả trăm năm để đóng phim thì Việt Nam nghe chừng “chưa ăn thua”. Thay vì các phim trường hoành tráng, quy mô, phim Việt hầu hết tận dụng ngoại cảnh sẵn có, nội cảnh cũng sẵn có với vài chi tiết thêm thắt cho đúng ý tưởng của bộ phim. Cho đến nay, chỉ có 2 bộ phim xây dựng được phim trường đúng nghĩa, đó là Mỹ nhân kế và Lửa Phật dù 2 phim trường này vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của khán giả. 

Tiếp đến là yếu tố công nghệ. Nếu như phim Hollywood đã làm chủ công nghệ 3D trong việc sản xuất phim thì ở Việt Nam, bộ phim 3D đầu tiên Mỹ nhân kế đang ở mức vừa làm vừa học công nghệ như anh thợ học việc chập chững vào nghề. Bấy nhiêu thôi cũng đủ thấy khoảng cách giữa hai nền điện ảnh. Trang thiết bị cũng là yếu tố khiến cho các nhà sản xuất và đạo diễn đau đầu. Bởi trang thiết bị của họ đầy đủ hơn, muốn gì được nấy, còn chúng ta thì rất khiêm tốn nên các nhà làm phim phải “làm vo” với cái máy “trần trụi” rất khó khăn. Với phim Mỹ, việc lấy đại cảnh từ trên không xuống là yếu tố “hiển nhiên phải có” trong mỗi bộ phim, không cứ phim bom tấn. 

Hay gần hơn là phim Hàn Quốc với dàn trang thiết bị tối tân bậc nhất để với mỗi cảnh quay, người đạo diễn có cơ hội lọc ra một góc quay đẹp nhất để dựng hình ngay lập tức, đáp ứng việc sản xuất phim theo hình thức cuốn chiếu dựa trên mức độ rating sau mỗi tập phim vừa phát sóng… Còn ở Việt Nam, sử dụng chiếc máy quay phim Flycam (máy quay trên không) có thể quay từ trên cao xuống cho bộ phim là đã “chịu chơi” rồi. Bụi đời Chợ Lớn, Cánh đồng hoang và sắp tới là Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh với đại cảnh từ Flycam đã tạo nên những góc nhìn mới cho phim Việt, thu vào tầm mắt khán giả những vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên Việt Nam, nhưng với thế giới, máy quay Flycam quá đỗi bình thường. Nói vậy không phải để phủ nhận những “hạt sạn” mà điện ảnh Việt đã mắc phải, người viết chỉ muốn góp một góc nhìn đa chiều hơn về nền điện ảnh Việt Nam hiện nay. 

Nhặt sạn, chỉ lỗi, đưa ra khuyết điểm… để đóng góp cho các bộ phim nói riêng, điện ảnh Việt nói chung hay hơn, tốt hơn và chuyên nghiệp hơn là tốt. Song, cũng đừng vì thế mà lại quay sang tự miệt thị phim Việt, tự coi thường thành quả lao động của những người đang cống hiến vì điện ảnh nước nhà. Bông hoa cũng có bông thơm, bông không hương không sắc, cái cây còn có cây cong cây thẳng, ra quả cũng có quả méo quả tròn… vậy tại sao chúng ta không nhìn điện ảnh Việt bằng một góc nhìn đa chiều, khách quan?