Trung Quốc xuất khẩu ô nhiễm sang Viễn Đông Nga?

Các nhà máy Trung Quốc được chuyển tới Nga đa phần thuộc các ngành “làm bẩn môi trường”.

Các chuyên gia của Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên Thế giới (WWF) chi nhánh ở Nga đã và đang đánh giá tác động môi trường của việc di dời một số ngành công nghiệp Trung Quốc sang khu vực rừng rậm ở miền đông nước Nga.

Đề xuất của Trung Quốc muốn chuyển một số cơ sở sản xuất công nghiệp của nước này sang vùng Viễn Đông Nga đã tạo ra những cuộc tranh cãi nảy lửa trong giới chuyên gia.


Những người hoài nghi thì cho rằng các chi phí về mặt môi trường vượt quá lợi ích nhận được vì các nhà máy được chuyển tới Nga đa phần là thuộc các ngành “làm bẩn môi trường” như luyện kim, sản xuất xi măng, sản xuất chất hóa học – những ngành đe dọa đa dạng sinh học của khu vực vốn có hệ thống sinh thái nước ngọt tinh khiết và các cánh rừng nguyên sinh.

Bộ Phát triển Viễn Đông của Nga đã bác bỏ các quan ngại đó bằng việc khẳng định rằng tất cả các dự án sẽ phải tuân thủ các quy định về môi trường của Nga mà theo họ thuộc vào hàng “nghiêm ngặt nhất thế giới”.

Tuy nhiên các nhà môi trường học không chia sẻ thái độ lạc quan của bộ này.

Các luật về môi trường của Nga đã bị suy yếu trong thập niên 2000. Chẳng hạn, người ta bỏ yêu cầu dự án phải có chuyên gia môi trường nhà nước thẩm định trong trường hợp dự án nằm trong khu vực bảo vệ hoặc trên thềm lục địa.

Đã vậy, việc thực thi các luật môi trường mới, bao gồm cả việc lựa chọn các công nghệ tốt nhất hiện có, chỉ có hiệu lực từ năm 2018. Mà điều này vẫn có thể bị hoãn lại nếu có áp lực từ các nhóm vận động hành lang của các ngành công nghiệp nặng.

Ngoài ra các lãnh thổ Nga thuộc diện ưu tiên phát triển ở vùng Viễn Đông được miễn nhiều quy định về môi trường.

Cho đến nay,  đầu tư của Trung Quốc ở khu vực này mới chỉ chủ yếu là nông nghiệp và khai thác tài nguyên thiên nhiên.

Vùng Viễn Đông của Nga, có diện tích bằng 2/3 diện tích toàn nước Mỹ, có dân số chỉ vẻn vẹn 6,3 triệu người cùng những vùng đất màu mỡ bạt ngàn chưa được canh tác.

Trung Quốc nằm sát vách vùng Viễn Đông, dân số lên tới 1,4 tỷ người của nước này đang rất cần các vụ mùa và nông sản. Các công ty của Trung Quốc đã vươn ra rất xa, tới tận Australia, Nam Mỹ, và đảo quốc Vanuatu ở Thái Bình Dương để thuê đất nông nghiệp.

Không giống như các nơi khác trên thế giới, dân địa phương Viễn Đông bị tách xa với vùng kinh tế phía Tây của nước Nga, nên đa phần đều đón chào sự đầu tư của Trung Quốc – vốn trở thành sợi dây thoát hiểm sau khi Liên Xô sụp đổ. Các công ty Trung Quốc đã thuê hoặc kiểm soát ít nhất 600.000 hecta đất ở Viễn Đông Nga, tương đương với diện tích của một bang nhỏ của Mỹ như là Delaware.

Những sự đầu tư như thế này sẽ còn tăng mạnh nếu giới lãnh đạo Nga tiếp tục hợp tác.

Nga tính bán tài sản cho Trung Quốc, Ấn Độ

Tổng thống Nga Vladimir Putin đang cân nhắc bán một phần tài sản doanh nghiệp cho Trung Quốc và Ấn Độ để có tiền đáp ứng các cam kết ngân sách vào thời điểm chưa đầy 2 năm nữa là đến cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo ở nước này.

Cụ thể, theo hãng tin Bloomberg, Nga đang tìm khách mua 19,5% cổ phần tập đoàn dầu lửa quốc doanh khổng lồ Rosneft, và mong muốn của Moscow là đạt một thỏa thuận bán lại tài sản này cho Trung Quốc và Ấn Độ - hai nước hiện đang dẫn đầu thế giới về tăng trưởng nhu cầu tiêu thụ năng lượng.

Cũng theo nguồn tin, giới chức Nga kỳ vọng sẽ thu về ít nhất 700 tỷ Rúp, tương đương 11 tỷ USD, từ vụ bán cổ phần nói trên, và đây sẽ là một kỷ lục về tư nhân hóa doanh nghiệp ở nước này.

Cả Trung Quốc và Ấn Độ đều đã thể hiện sự quan tâm tới vụ bán cổ phần này của Rosneft, tuy nhiên chưa quyết định có mua hay không.

Chiến lược năng lượng của Nga đã nghiêng về phía châu Á kể từ khi lệnh trừng phạt của phương Tây nhằm vào nước này liên quan tới cuộc khủng hoảng ở Ukraine khiến Nga không thể tiếp cận được nguồn vốn và nhu cầu ở châu Âu. Trọng tâm của Nga hiện nay là tăng cường bán dầu thô và khí đốt cho Trung Quốc - nước không chỉ là thị trường lớn nhất ở châu Á mà còn là nhà cung cấp tài chính quan trọng cho Rosneft trong bối cảnh bị trừng phạt.

Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã cung cấp cho Rosneft và các công ty khác của Nga hơn 100 tỷ USD vốn vay và tiền trả trước để mua dầu.

Giao dịch dầu lửa của Nga với Ấn Độ vẫn ở mức thấp, nhưng đã bắt đầu tăng lên khi Ấn Độ dần thay thế Trung Quốc trở thành trung tâm của tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu.

An Nhiên (Tổng hợp)