Bí mật sừng tê giác

Lần đầu chạm tay vào chiếc sừng tê giác châu Phi, một cảm giác lạ lẫm như có luồng điện nhẹ chạy vào người. Chiếc sừng tê giác đen dài khoảng 25cm, nặng 1,5 kg này có số phận riêng của nó. Ở một góc rừng châu Phi xa xôi, một chú tê giác xấu số nào đó đã kết thúc cuộc sống bởi những phát đạn oan nghiệt. Những mảnh thi thể của nó được cắt rời, vượt chặng đường dài hàng vạn cây số đến đây, trong tay của những kẻ buôn bán hàng cấm. Để tìm hiểu loài tê giác và tiếp xúc trực tiếp với một mắt xích trong đường dây buôn bán xuyên quốc gia là cả một câu chuyện dài…



Giai thoại đường rừng

Tê giác từ lâu mất bóng tại những vùng rừng núi nước ta. Ngay cả khi một bầy đàn ít ỏi vừa được phát hiện ở khu rừng nguyên sinh Cát Tiên, thông tin vẫn còn quá mơ hồ. Trong tâm thức nhiều người, tê giác là một con vật bí ẩn, kỳ lạ. Những câu chuyện đường rừng kể về tê giác chứa đầy huyền thoại. Người Stiêng ở Bù Đăng (Bình Phước) coi tê giác là con vật thiêng, ai giết được nó là lấy sức mạnh về mình, ngay cả ma quỷ cũng kiêng sợ. Chuyện về một gia đình có mối thù truyền kiếp, ba đời bị tê giác húc chết nghe nửa hư nửa thực. Và người đàn ông tên K"Bá đã kết thúc lời nguyền dòng tộc bằng việc bắn chết một con tê giác ở rừng Lộc Bắc (Lâm Đồng) năm 1978 để trả mối thâm thù.

Xa hơn về thời Bắc thuộc, dân ta phải lên rừng tìm sừng tê, ngà voi, xuống biển mò ngọc trai... để làm vật phẩm tiến cống cho các vương triều phương Bắc. Các tay súng thiện xạ người Pháp khi đặt chân đến cai trị nước ta, cũng không bỏ lỡ cơ hội săn lùng loài thú quý hiếm này. Năm 1904, một người Pháp đã bắn hạ một con tê giác tại bán đảo Cam Ranh, theo tài liệu để lại thì đó là con tê giác hai sừng (Dicerorhinus) cuối cùng ở Việt Nam. Các ghi nhận cho biết tê giác từng xuất hiện ở vùng cao nguyên Sơn La kéo dài theo trục Trường Sơn đến tận vùng rừng núi giáp ranh Đông Nam Bộ như Phước Long, Đồng Nai... Ngày nay, chúng gần như biến mất sau nhiều thế kỷ bị săn lùng ráo riết.

Vì sao sừng tê giác đắt hơn vàng?

Loài thú từng có mặt trên trái đất hơn 60 triệu năm này rất nhút nhát, chúng chỉ trở nên hung dữ khi bị đe dọa. Thức ăn thường ngày của chúng là măng tre, nứa, quả non, cành non. Nhưng “khoái khẩu” nhất có lẽ là các loại cây lá gai mọc trong những cánh rừng chằng chịt. Cánh thợ rừng kháo với nhau rằng đó là một loại cây “thuốc”, chỉ tê giác mới có bản năng tìm ra và nhấm nháp thứ thực phẩm hảo hạng này. Toàn thân tê giác được coi là một kho “dược liệu”. Ngay cả phân tê giác phơi khô ngâm rượu cũng là vị thuốc quý, trị được các bệnh tê thấp, đau nhức kinh niên. Chúng tôi cũng đã từng có dịp được nếm thử loại quý tửu này tại nhà một gã sơn tràng giải nghệ, ở ven ô thị trấn Bảo Lộc. Đêm đó tiết trời cao nguyên se lạnh, người chủ nhà tên Việt, lúc cao hứng đã khệ nệ bưng ra hũ rượu lớn, mở ra thơm ngát mùi thuốc sao, khử thổ. Anh ta cho biết đã ngâm vị thuốc đặc biệt này trên hai năm, nay mới khui ra đãi khách quý. Hôm ấy chúng tôi vừa vượt mấy chục cây số đường rừng Bảo Lâm về, ai nấy đều ê ẩm cả người. Qua mấy tuần rượu, chợt thấy tỉnh táo và bao nhiêu mỏi mệt cũng tan biến theo cơn men...

Chưa thấy có tài liệu nào đề cập, nhưng một số người vẫn cho rằng máu tê giác pha rượu uống trị bách bệnh. Các loại sạn, sỏi, kết tụ trong túi mật... nếu lấy được gọi là tê ngưu hoàng (tê giác còn có tên tê ngưu giác) có tác dụng cải tử hoàn sinh (!). Da tê giác hút được nọc độc rắn cắn, giải độc vết thương chó dại cắn... một cách thần kỳ. Điều này gần như đã được kiểm chứng trong dân gian. Anh Lê Long, một cán bộ từng tham gia kháng chiến có kể về sự hiệu nghiệm của “miếng da to bằng đồng xu”. Lúc ấy đơn vị của anh đóng quân tại chiến khu Đ, nơi có nhiều thú dữ và rắn độc. Giữa rừng sâu muôn vàn thiếu thốn, lỡ bị con “chàm quạp” mổ cho một nhát thì kể như tiêu, lấy đâu ra huyết thanh và các loại thuốc trị liệu kịp thời. May thay, lúc ấy ta có sáng kiến phát cho từ cấp tiểu đoàn một miếng da tê giác nhỏ. Nếu bị rắn cắn, chỉ cần lấy miếng da tê giác áp vào vết thương, nó sẽ dính chặt vào như sức hút nam châm. Khi nào hết độc, miếng da sẽ tự nhả ra. Đem ngâm vào rượu hay cồn cho nhả độc, xong đem phơi khô, cất giữ để tiếp tục sử dụng. Trong giới buôn bán rắn, ai cũng biết Bà Hai được mệnh danh là “nữ hoàng rắn” từng bị một con hổ mang chúa mổ trúng ngón tay khi đang kiểm hàng. Bị loài này cắn là kể như “giũ sổ”, hết phương cứu chữa. May mà bà ta đã ngờ trước câu “sinh nghề tử nghiệp” nên đã thủ sẵn miếng da tê giác phòng thân, nhờ vậy mới cứu được mạng. Hiện nay trên thị trường da tê giác thứ thiệt đang được chào bán với giá 2.000 đô la một ký. Tất nhiên không phải ai có tiền cũng mua được, nếu không lần ra đầu mối.