Việt Nam không còn là cá lớn trong ao nhỏ, hàng tỷ USD sắp đổ về

© Depositphotos.com / Wollertz

27 cổ phiếu vào FTSE GEIS, sẽ không chỉ là 1,5 tỷ USD

FTSE Russell chia 27 cổ phiếu Việt Nam thành ba nhóm. Nhóm vốn hóa lớn gồm Vietcombank (VCB), Vingroup (VIC) và Vinhomes (VHM); nhóm vốn hóa vừa gồm BIDV (BID), Hòa Phát (HPG) và VPBank (VPB). 21 mã còn lại thuộc nhóm vốn hóa nhỏ, trong đó có FPT, Vinamilk (VNM), Masan Group (MSN), VietJet (VJC), Sacombank (STB), SHB, HDBank (HDB) và SSI.

So với danh sách tham khảo hồi tháng 4, danh mục chính thức giữ lại 18 mã, loại 14 mã và bổ sung 9 mã mới. Đáng chú ý, VPB từ chỗ không có trong danh sách dự kiến đã được bổ sung vào nhóm vốn hóa vừa. Ngược lại, EIB, một số cổ phiếu bất động sản như KDB, KDH, PDR, DXG, DIG và một số mã thuộc nhóm vật liệu - xây dựng, tiêu dùng không có tên.

Sự thay đổi này do danh sách chính thức được rà soát theo dữ liệu cập nhật đến hết tháng 6/2026 về vốn hóa, thanh khoản và khả năng đầu tư, trong khi danh sách hồi tháng 4 dựa trên dữ liệu cuối năm 2025. FTSE Russell trước đó cũng lưu ý danh sách dự kiến có thể thay đổi. Ngoài FTSE GEIS, cổ phiếu Việt Nam còn được đưa vào FTSE Total-Cap, bộ chỉ số rộng hơn, bao gồm cả nhóm vốn hóa siêu nhỏ. Trong đó, 90 cổ phiếu Việt Nam được xếp vào nhóm này.

Đáng chú ý, 6 mã VCB, VIC, VHM, BID, HPG và VPB được bổ sung vào FTSE All-World - chỉ số gồm các cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại các thị trường phát triển và mới nổi. Việt Nam qua đó trở thành quốc gia thứ 49 tham gia FTSE All-World. Các thay đổi có hiệu lực sau giờ đóng cửa ngày 18/9/2026 và được áp dụng từ phiên 21/9.

Trong chương trình Tạp chí Kinh tế cuối tuần của VTV sáng 22/8, ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết kết quả công bố của FTSE Russell gây bất ngờ ngay cả với cơ quan quản lý tuy nhiên đây là một thông tin “bất ngờ theo một chiều hướng rất thú vị”.

Theo ông, hồi tháng 4, FTSE Russell dự kiến có 24 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện, với tỷ trọng khoảng 0,328% trong rổ chỉ số. Danh sách chính thức tăng lên 27 mã và tỷ trọng của Việt Nam đạt 0,49%. Từ thay đổi này, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước kỳ vọng dòng vốn gián tiếp cũng như trực tiếp vào Việt Nam sẽ lớn hơn mức dự kiến trước đó.

Các công ty chứng khoán từng ước tính riêng dòng vốn thụ động gắn với sự kiện nâng hạng đạt khoảng 1,5 tỷ USD, được phân bổ qua nhiều giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Việc chia nhỏ lộ trình giúp thị trường có thêm thời gian hấp thụ dòng tiền và hạn chế biến động quá mạnh tại các kỳ tái cơ cấu. Tuy nhiên, ông Hải lưu ý con số 1,5 tỷ USD được tính toán dựa trên mức tỷ trọng ước tính cũ.

"Với một trọng số mới thì tôi tin tưởng rằng con số sẽ lớn hơn con số 1,5 tỷ đô la mà chúng ta đã dự kiến", ông nói.

Ở phạm vi rộng hơn, một số công ty chứng khoán ước tính tổng dòng vốn ngoại có thể chảy vào Việt Nam khoảng 6-8 tỷ USD, bao gồm cả vốn chủ động và thụ động. HSBC đưa ra kịch bản lạc quan hơn, với quy mô có thể lên tới 10,4 tỷ USD.

“Ra biển lớn”

Hồi đầu tháng 4, FTSE Russell xác nhận nâng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9, sau khi đánh giá Việt Nam đáp ứng các tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường.

Theo lộ trình, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE qua nhiều đợt, với tỷ trọng lần lượt 10%, 20%, 35% và 35%. FTSE GEIS là bộ chỉ số bao phủ các thị trường phát triển, mới nổi và cận biên, được nhiều tổ chức đầu tư toàn cầu sử dụng làm tham chiếu.

Bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách chỉ số khu vực châu Á - Thái Bình Dương của FTSE Russell, đánh giá việc chuyển lên nhóm mới nổi thứ cấp là cột mốc lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo bà, khả năng tiếp tục được nâng hạng phụ thuộc vào việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, hiệu quả vận hành và trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài. FTSE Russell không chỉ xem xét quy định pháp lý mà còn chú trọng hiệu quả thực thi trong thực tế.

Nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận, hạ tầng, thanh khoản và thu hút thêm vốn ngoại, bà Du cho rằng việc tiến lên bậc cao hơn sẽ là kết quả tự nhiên. Mục tiêu tiếp theo là tăng tỷ trọng và vị thế của Việt Nam trong danh mục thị trường mới nổi toàn cầu.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số FTSE phụ thuộc nhiều yếu tố, trong đó có quy mô và lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Vì vậy, duy trì tốc độ cải cách sẽ tạo cơ hội tiếp tục nâng tỷ trọng. Trước khi được nâng hạng, Việt Nam chiếm 36% rổ chỉ số thị trường cận biên của FTSE Russell, là cấu phần lớn nhất.

"Các nhà đầu tư hay nói với tôi là Việt Nam muốn làm một con cá to trong một cái ao nhỏ, hay muốn làm một con cá nhỏ trong một biển lớn. Khi chúng ta đã được nâng hạng lên thị trường mới nổi thì cũng giống như chúng ta làm một con cá nhỏ, chúng ta bước ra một đại dương lớn", ông Hải nói.

Theo ông, bước vào nhóm mới nổi giúp thị trường Việt Nam có độ mở lớn hơn, song cũng đồng nghĩa chịu nhiều tác động hơn từ biến động toàn cầu. Để giữ hạng, Việt Nam cần tiếp tục cải cách, thực hiện các cam kết với nhà đầu tư nước ngoài, hiện đại hóa hạ tầng thị trường, đưa cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành và phát triển các sản phẩm phòng ngừa rủi ro. Doanh nghiệp cũng cần tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, trong khi thị trường phải nâng cao năng lực giám sát và minh bạch thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Thực tế, vị thế mới nổi không được bảo đảm lâu dài. Pakistan từng thuộc nhóm mới nổi thứ cấp nhưng bị hạ xuống cận biên từ ngày 23/9/2024 do số cổ phiếu đủ điều kiện trong chỉ số FTSE Emerging giảm xuống dưới mức tối thiểu.

FTSE Russell là một trong ba tổ chức cung cấp chỉ số lớn trên thế giới, bên cạnh MSCI và S&P Dow Jones Indices. Việc gia nhập các chỉ số thuộc FTSE GEIS vì vậy được kỳ vọng giúp chứng khoán Việt Nam mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế.