3 di tích lịch sử có thể phải di dời để làm đường nối sân bay Gia Bình

CC0 / Gary Todd / Da Nang International Airport, Vietnam

Hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho việc di chuyển di tích liên quan đến dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua tỉnh Bắc Ninh, đang được Bộ Tư pháp thẩm định.

Ba di tích nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng gồm đền Tân Trăn ở xã Lâm Thao, đình Đông Côi ở phường Thuận Thành và đình Tam Sơn ở xã Lương Tài.

Theo hồ sơ dự thảo, quá trình nghiên cứu, rà soát phương án kỹ thuật và quy hoạch cho thấy việc điều chỉnh hướng tuyến hoặc thay đổi phương án đầu tư để tránh hoàn toàn các di tích này là không khả thi. Việc thay đổi cũng ảnh hưởng đến yêu cầu về quốc phòng, an ninh, hiệu quả đầu tư và tiến độ dự án.

Dự thảo quy định việc di chuyển di tích chỉ được áp dụng khi không còn biện pháp thay thế. UBND tỉnh Bắc Ninh chịu trách nhiệm toàn diện trong việc xác định số lượng, phạm vi và ranh giới các di tích.

Việc di chuyển được xác định là trường hợp cá biệt, phải được nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật và khảo cổ. Quá trình thực hiện phải bảo tồn, lưu giữ tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan văn hóa và các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.

Địa điểm di tích được chuyển đến phải bảo đảm không gian, hạ tầng kỹ thuật, lối tiếp cận của người dân để tiếp tục duy trì sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, đồng thời có sự đồng thuận của cộng đồng dân cư.

Theo cơ chế đặc thù, UBND tỉnh Bắc Ninh được phép di chuyển các di tích trên trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện dự án. Phương án di chuyển do UBND tỉnh quyết định, nhưng phải bảo đảm bảo tồn tối đa yếu tố gốc của di tích.

Trước đó, Nghị quyết số 256/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã cho phép Bắc Ninh di chuyển các di tích lịch sử - văn hóa trong phạm vi dự án sân bay. Tuy nhiên, các di tích nằm ngoài phạm vi dự án sân bay thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cơ quan soạn thảo, cho rằng việc ban hành cơ chế đặc thù để di chuyển di tích nhằm bảo đảm mặt bằng triển khai dự án và tiến độ đồng bộ với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là trường hợp cá biệt, cần thiết và cấp bách.

Chính phủ dự kiến trình dự án nghị quyết để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét sau khi hoàn thiện dự thảo, sau đó trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp gần nhất trong năm 2026.