Virus Hanta có gây ra đại dịch?

Mối liên hệ tiềm tàng với biến đổi khí hậu

Theo CNN, số ca nhiễm virus Hanta ở Argentina đã tăng gần gấp đôi trong năm qua với 32 trường hợp tử vong được ghi nhận, cùng với số ca nhiễm cao nhất kể từ năm 2018. Các chuyên gia cho rằng biến đổi khí hậu và sự tàn phá môi trường sống là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng các trường hợp mắc bệnh, thường do tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh.

Các nhân viên y tế sân bay ở Amsterdam (Hà Lan) tiếp nhận một bệnh nhân được sơ tán

từ tàu du lịch MV Hondius vì nghi nhiễm virus Hanta. Ảnh: CNN

Tại Argentina, virus Hanta thường phát triển ở các vùng nông thôn và ngoại ô, trong điều kiện có cây trồng và cỏ dại cao, độ ẩm cao hoặc khí hậu cận nhiệt đới. Tuy nhiên, các chuyên gia tin rằng sự suy thoái môi trường do biến đổi khí hậu và hoạt động của con người đang góp phần vào sự lây lan của loại virus này bằng cách tạo điều kiện cho các loài gặm nhấm truyền virus sinh sôi nảy nở ở những khu vực mới. "Sự tương tác ngày càng tăng của con người với môi trường hoang dã, sự phá hủy môi trường sống, việc hình thành các khu đô thị nhỏ ở vùng nông thôn và tác động của biến đổi khí hậu góp phần vào sự xuất hiện những trường hợp mắc bệnh bên ngoài các khu vực vốn là vùng dịch bệnh truyền nhiễm", Bộ Y tế Argentina giải thích.

Giới chuyên gia y tế cho rằng các hiện tượng thời tiết cực đoan, chẳng hạn như hạn hán và các đợt mưa lớn trong những năm gần đây cũng đang thúc đẩy xu hướng này. Nhiệt độ tăng cao tạo ra những thay đổi trong hệ sinh thái, ảnh hưởng đến sự hiện diện của chuột đuôi dài, loài vật chủ truyền virus Hanta ở Argentina và Chile. Eduardo López, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm và cố vấn cho Chính phủ Argentina trong đại dịch Covid-19 cho biết, các loài gặm nhấm này có khả năng thích nghi tốt hơn với biến đổi khí hậu và có thể góp phần làm gia tăng số ca nhiễm virus Hanta hiện nay.

Trong khi đó, Roberto Debbag, Phó chủ tịch Hiệp hội Vaccine học Mỹ Latin nhận định, các vụ cháy rừng đã khiến cả con người và động vật hoang dã phải di chuyển đến những nơi ở mới, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

So sánh với đại dịch Covid-19

Đáp lại mối lo ngại về một đại dịch tương tự như đại dịch Covid-19, Tiến sĩ Charlotte Hammer thuộc Đại học Cambridge nói với hãng tin CNN: “Tôi hiểu tại sao mọi người lại vội vàng kết luận như vậy. Chúng ta đều có ký ức chung về dịch Covid-19, nhưng nếu nhìn vào virus Hanta và căn bệnh này, chúng ta đang đối mặt với một thứ hoàn toàn khác”.

Tiến sĩ Hammer giải thích rằng các chủng virus Hanta khác nhau có liên quan đến các quần thể gặm nhấm khác nhau và virus Hanta có trên tàu du lịch MV Hondius là chủng Andes, vốn thường chỉ lây nhiễm khi một người tiếp xúc rất gần với động vật gặm nhấm bị nhiễm bệnh. Sự lây truyền từ người sang người rất hạn chế, vì một người nhiễm bệnh phải tiếp xúc lâu dài với người khác mới có thể truyền virus Hanta. Bà khẳng định virus Hanta không thể lây nhiễm chỉ bằng cách đi ngang qua một người nhiễm bệnh và xét về khả năng lây truyền, nó khác biệt rất nhiều so với Covid-19.

Trước khi tàu MV Hondius cập bến đảo Canary của Tây Ban Nha, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cũng đã đăng một bức thư trên mạng xã hội X nhằm trấn an người dân địa phương. Ông viết: "Tôi biết các bạn đang lo lắng. Tôi biết, khi các bạn nghe thấy cụm từ “dịch bệnh bùng phát” và nhìn thấy một con tàu tiến về phía bờ biển của mình, những ký ức mà không ai trong chúng ta có thể hoàn toàn quên đi lại ùa về. Nỗi đau của năm 2020 vẫn hiện hữu và tôi không hề xem nhẹ nó dù chỉ một giây phút nào. Nhưng tôi cần các bạn nghe tôi nói một cách rõ ràng: Đây không phải là một đại dịch Covid-19 khác".

Trung Dũng