Việt Nam được nâng hạng từ Moody’s và FTSE: Dòng vốn ngoại sẽ đổ vào đâu?

© Ảnh : Public domain

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu tích cực này, giới phân tích cho rằng dòng tiền quốc tế sẽ không “mua bằng mọi giá”, mà sẽ phân hóa mạnh theo chất lượng tài sản, mức độ minh bạch và khả năng kiểm soát rủi ro của từng doanh nghiệp, từng nhóm ngành.

Hai tín hiệu tích cực nhưng bản chất khác nhau

Ngày 4/5/2026, Moody's xác nhận xếp hạng tín nhiệm quốc gia Ba2 của Việt Nam và nâng triển vọng lên “tích cực”, với lý do chất lượng thể chế và năng lực quản trị đang cải thiện nhờ các cải cách hành chính, pháp lý và khu vực công.

Trước đó, ngày 7/4/2026, FTSE Russell xác nhận Việt Nam sẽ được nâng hạng lên nhóm Thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market), có hiệu lực từ tháng 9/2026. Theo lộ trình công bố, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào bộ chỉ số FTSE GEIS theo nhiều giai đoạn từ tháng 9/2026 và kết thúc vào năm 2027. Điều này sẽ giúp giảm thiểu biến động cho dòng vốn toàn cầu.

Một trong những thay đổi mang tính nền tảng là việc Việt Nam dỡ bỏ cơ chế ký quỹ trước (pre-funding requirement), vốn từng là rào cản lớn khiến nhiều tổ chức đầu tư toàn cầu không thể tham gia thị trường.

Tuy nhiên, theo chuyên gia phân tích dữ liệu thị trường Lư Hiền, việc nâng hạng không đồng nghĩa dòng vốn ngoại sẽ “mua đại trà” trên toàn thị trường.

“Nhà đầu tư nước ngoài chắc chắn sẽ bơm tiền vào Việt Nam, nhưng họ sẽ chọn những mảng đầu tư sạch, pháp lý rõ ràng và ít rủi ro”, ông Lư Hiền nhận định với Sputnik.

Theo ông, việc hoàn thiện khung pháp lý đang giúp thay đổi khẩu vị rủi ro của các tổ chức đầu tư quốc tế, đặc biệt sau khi Việt Nam tháo gỡ nhiều rào cản kỹ thuật cho nhà đầu tư ngoại.

“Triển vọng tích cực đến từ việc hệ thống pháp lý thị trường cho phép nhà đầu tư có nhiều cơ hội tham gia và sở hữu tài sản hơn, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài”, ông nói.

ETF vào "thẳng", quỹ chủ động vẫn "soi" rủi ro

Giới phân tích cho rằng sau khi FTSE nâng hạng, một phần dòng vốn ETF sẽ buộc phải giải ngân vào Việt Nam nhằm bảo đảm tỷ trọng danh mục theo quy định của bộ chỉ số.

Tuy nhiên, khác với dòng vốn thụ động, các quỹ đầu tư chủ động vẫn sẽ đánh giá rất kỹ chất lượng tài sản trước khi giải ngân quy mô lớn.

“Một số quỹ đầu tư theo dạng rổ thị trường cận biên (frontier market) thì đúng là sẽ tự động phân bổ vào Việt Nam. Nhưng phần lớn các quỹ vẫn sẽ đầu tư dựa trên khẩu vị rủi ro riêng”, ông Lư Hiền nhận định với Sputnik.

Theo chuyên gia này, các tổ chức nước ngoài sẽ ưu tiên doanh nghiệp có quản trị minh bạch, pháp lý rõ ràng và khả năng xử lý rủi ro tài chính tốt, thay vì chạy theo toàn bộ thị trường.

Nợ xấu ngân hàng vẫn là biến số

Dù triển vọng được cải thiện, Moody's vẫn đánh giá xếp hạng Ba2 của Việt Nam bị hạn chế bởi các rủi ro cấu trúc trong hệ thống ngân hàng và thị trường bất động sản.

Được biết, trong 2 tháng đầu năm 2025, nợ xấu nội bảng tăng lên 833.000 tỷ đồng, trong đó phần lớn tập trung ở nhóm ngân hàng yếu kém. Ông Lư Hiền cho rằng đây vẫn là biến số lớn nhất quyết định mức độ bền vững của dòng vốn ngoại trong trung và dài hạn.

“Đa số nợ xấu của ngân hàng Việt Nam đều liên quan đến bất động sản. Quan trọng là ngân hàng nào xử lý nợ tốt hay không”, ông nhận định thêm.

Theo ông, dòng vốn quốc tế sẽ có xu hướng "né" những tổ chức tín dụng có mức độ phụ thuộc lớn vào bất động sản hoặc chất lượng tài sản thiếu minh bạch. Bên cạnh đó, tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh trong nhiều năm qua cũng khiến cấu trúc tăng trưởng của nền kinh tế trở nên phụ thuộc mạnh vào bất động sản.

“Ngành ngân hàng hiện cũng phụ thuộc vào bất động sản để tăng trưởng tín dụng”, ông Lư Hiền nói.

Theo đánh giá của giới phân tích, đây là một trong những lý do khiến các tổ chức quốc tế vẫn thận trọng dù triển vọng tín nhiệm của Việt Nam đã được cải thiện.

Việt Nam cần gì để lên Ba1?

Trong báo cáo mới nhất, Moody's cho biết khả năng nâng hạng tín nhiệm của Việt Nam trong tương lai sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính: giảm rủi ro hệ thống ngân hàng, cải thiện chất lượng quản trị, minh bạch tài khóa và duy trì ổn định vĩ mô.

Theo ông Lư Hiền, điều kiện quan trọng nhất là xử lý triệt để nợ xấu và nâng năng lực chống chịu của hệ thống ngân hàng.

“Ngân hàng phải tăng trích lập dự phòng cho các khoản nợ xấu để phòng tránh các rủi ro có thể xảy ra”, ông nói.

Ngoài yếu tố tài chính, chuyên gia này cho rằng Việt Nam cần tái cân bằng mô hình tăng trưởng, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào bất động sản.

“Quan trọng nhất vẫn là nền kinh tế không phụ thuộc quá nhiều vào bất động sản mới có thể tạo ra tăng trưởng dài hạn”, ông nhận định.

Theo ông, động lực tăng trưởng bền vững cần đến từ sản xuất, công nghiệp và các lĩnh vực tạo ra giá trị thực, thay vì phụ thuộc vào chu kỳ “mua đất - bán nền”.

“Cần phát triển mạnh các lĩnh vực phi bất động sản để tăng trưởng kinh tế dựa trên sản xuất, chứ không phải mua đất bán nền”, ông nói thêm.

Lộ trình nâng hạng Ba1 vẫn còn dài

Việt Nam mất 4 năm để nâng hạng tín nhiệm từ Ba3 lên Ba2 (2018-2022). Tuy nhiên, chặng đường từ Ba2 lên Ba1 hiện được đánh giá khó hơn đáng kể do các vấn đề còn tồn tại mang tính cấu trúc sâu hơn, đặc biệt là nợ xấu ngân hàng, minh bạch doanh nghiệp nhà nước và tự do hóa dòng vốn.

Bộ Tài chính Việt Nam hiện đặt mục tiêu đạt mức Baa3 vào năm 2030, đồng nghĩa Ba1 được xem là bước trung gian trong lộ trình này. Dù vậy, theo ông Lư Hiền, để đạt được mốc Ba1 một cách an toàn, Việt Nam có thể cần thêm khoảng 5 năm nữa.

Sự kết hợp giữa triển vọng tích cực từ Moody's và quyết định nâng hạng của FTSE Russell đang mở ra cơ hội lớn cho thị trường tài chính Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng Việt Nam thu hút được dòng vốn quốc tế dài hạn hay không sẽ phụ thuộc vào chất lượng cải cách thực tế, đặc biệt trong xử lý nợ xấu, minh bạch hệ thống tài chính và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng kinh tế.

Taras Ivanov