WB: Việt Nam đứng trước “thời điểm Đổi mới 2.0,” tăng trưởng vẫn dẫn đầu ASEAN

WB đánh giá Việt Nam vẫn là điểm sáng tăng trưởng của ASEAN năm 2026 nhờ xuất khẩu, đầu tư và cải cách mạnh mẽ, dù đối mặt rủi ro từ cú sốc dầu mỏ toàn cầu.

Các chuyên gia trao đổi tại họp báo công bố báo cáo Cập nhật tình hình kinh tế

Việt Nam tháng 5/2026 của WB. (Ảnh: Vietnam+)

Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng tăng trưởng tương đối vững chắc trong khu vực ASEAN nhờ xuất khẩu, đầu tư và dòng vốn FDI duy trì tích cực. Dù môi trường toàn cầu biến động mạnh bởi xung đột tại Trung Đông và cú sốc giá dầu, WB cho rằng Việt Nam vẫn sở hữu dư địa cải cách lớn để tạo động lực tăng trưởng dài hạn, thúc đẩy khu vực tư nhân và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

Tăng trưởng tiếp tục dẫn đầu khu vực

Trong Báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5/2026 công bố ngày 15/5, WB cho biết tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 8% trong năm 2025 - mức cao nhất ASEAN. Đà tăng tiếp tục kéo dài sang quý 1/2026 với mức tăng 7,8%, cao nhất trong vòng 9 năm qua.

Phát biểu tại họp báo công bố báo cáo, bà Mariam J. Sherman - Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào nhận định Việt Nam tiếp tục là một trong những nền kinh tế năng động nhất khu vực khi tăng trưởng, xuất khẩu và đầu tư đều duy trì tích cực.

Theo lãnh đạo WB, động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ xuất khẩu và đầu tư mạnh mẽ, trong khi nền kinh tế trong nước vẫn giữ được khả năng chống chịu nhờ chương trình cải cách toàn diện cùng quá trình tinh gọn bộ máy hành chính lớn nhất kể từ thời kỳ đổi mới.

Báo cáo cho thấy xuất khẩu điện tử và công nghệ cao sang Mỹ tăng mạnh trong năm 2025 nhờ doanh nghiệp đẩy sớm đơn hàng trước thời điểm áp dụng các mức thuế mới, đồng thời hưởng lợi từ xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Không chỉ thương mại, đầu tư công đang nổi lên như một động lực tăng trưởng quan trọng. Theo WB, Việt Nam đang triển khai chương trình đầu tư hạ tầng khoảng 320 tỷ USD trong 5 năm tới, song song với tiến trình cải cách thể chế và tinh gọn bộ máy quy mô lớn.

WB đánh giá triển vọng trung hạn của Việt Nam vẫn tích cực dù rủi ro ngắn hạn gia tăng, trong đó sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là động lực chính, song yếu tố quan trọng hơn trong giai đoạn tới là khả năng giữ lại giá trị gia tăng trong nước, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa, đồng thời cải thiện năng suất lao động.

Xuất khẩu được đánh giá tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng. (Ảnh: TTXVN)

Trong khi đó, Tehmina S. Khan, chuyên gia kinh tế trưởng WB, cho biết Việt Nam đang hưởng lợi đáng kể từ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu. Xuất khẩu liên quan đến AI hiện tương đương gần 30% GDP - thuộc nhóm cao trên thế giới.

Theo bà Tehmina S. Khan, Việt Nam đang ở “thời điểm Đổi mới 2.0” khi bộ máy nhà nước được tinh gọn mạnh mẽ. Từ năm 2025 đến tháng 4/2026, Việt Nam đã ban hành hơn 86 luật và khoảng 300 nghị định nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy khu vực tư nhân.

Vẫn có những rủi ro từ bên ngoài

WB cho rằng việc khơi thông nguồn lực cho khu vực tư nhân sẽ đóng vai trò then chốt trong tạo việc làm chất lượng cao và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đại hội Đảng lần thứ XIV tiếp tục tái khẳng định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm và nâng thu nhập bình quân đầu người lên 8.500 USD vào năm 2030. Song song đó là kế hoạch đầu tư hạ tầng khoảng 320 tỷ USD giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về logistics, năng lượng và hạ tầng số.

Chính phủ hiện triển khai cuộc cải tổ hành chính lớn nhất kể từ thời kỳ đổi mới với hàng loạt giải pháp như giảm một nửa số tỉnh, không còn cấp huyện, tinh giản hơn 100.000 lao động khu vực công, số hóa dịch vụ công và sáp nhập nhiều bộ, ngành.

Cùng với đó, cải cách tư pháp, hiện đại hóa hệ thống thuế, hải quan, cơ chế phá sản doanh nghiệp, triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu và phát triển thị trường vốn cũng đang được thúc đẩy nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho khu vực tư nhân.

Dù triển vọng trung hạn tích cực, WB cho rằng môi trường bên ngoài đang thay đổi nhanh chóng và khó lường hơn. Theo báo cáo, xung đột tại Trung Đông đang tạo ra cú sốc dầu mỏ lớn nhất trong nhiều thập kỷ, khiến nguồn cung dầu toàn cầu sụt giảm mạnh và giá năng lượng tăng hơn 50% tính đến cuối tháng 4/2026.

Bà Mariam J. Sherman - Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam,

Campuchia và Lào. (Ảnh: Vietnam+)

WB cảnh báo Đông Á là một trong những khu vực chịu tác động mạnh do phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu từ vùng Vịnh. Với Việt Nam, cú sốc dầu mỏ có thể gây áp lực lên lạm phát, tỷ giá, chi phí sản xuất và sức mua trong nước.

Bà Mariam J. Sherman nhận định tăng trưởng toàn cầu chững lại đang tạo thêm áp lực cho môi trường bên ngoài của Việt Nam, trong khi biến động giá dầu làm gia tăng các rủi ro bất lợi. Ngoài ra, các cú sốc khí hậu, thay đổi công nghệ, biến động nhân khẩu học và nhu cầu hạ tầng ngày càng lớn cũng đang định hình lại nền tảng tăng trưởng dài hạn.

“Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tiếp tục củng cố quản lý kinh tế vĩ mô, đồng thời đẩy nhanh tiến trình cải cách. Thách thức cốt lõi là triển khai hiệu quả, bảo đảm nguồn lực và duy trì chương trình cải cách trong khi vẫn kiểm soát tốt các rủi ro bên ngoài và những điểm dễ tổn thương trong nước,” bà Sherman nhấn mạnh.

Theo WB, tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể giảm xuống còn 6,8% trong năm 2026 trước khi phục hồi trở lại giai đoạn 2027-2028 khi các cú sốc bên ngoài dịu dần và động lực trong nước được củng cố.

WB khuyến nghị để duy trì đà tăng trưởng dài hạn, Việt Nam cần phát triển sâu hơn thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước.