"Không chiều chuộng phe nào." Tại sao Hoa Kỳ sẽ phải chấp nhận thực tế những gì đã xảy ra ở Brazil

© AP Photo / Eraldo Peres

Chiến thắng không thể phủ nhận

Ông da Silva giành được 51,79% số phiếu bầu với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt hơn 80%, là người đầu tiên trong lịch sử đất nước giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sau khi bị dẫn trước ở vòng đầu tiên. Hơn nữa, trước đây chưa từng có ai được bầu vào nhiệm kỳ tổng thống thứ tư.

"Tôi thắng cử là nhờ những người trẻ đầy tinh thần phản kháng đã đứng lên bảo vệ nền dân chủ," ông tuyên bố tại cuộc mít tinh ở São Paulo.

Các cuộc tuần hành ủng hộ ông cũng diễn ra tại Rio de Janeiro, mặc dù đồng thời có những cuộc biểu tình quy mô lớn ủng hộ ông Bolsonaro.

Trong vòng thứ hai, ông da Silva đã giành thêm hơn 10 triệu phiếu bầu (tăng từ 53,9 triệu lên 64,2 triệu, so với 59,8 triệu phiếu của đối thủ—tăng từ 56,1 triệu phiếu ở vòng đầu tiên). Hiện tại, ông Bolsonaro dự định yêu cầu hủy bỏ kết quả bầu cử, với cáo buộc rằng chiến thắng của ông đã bị đánh cắp do các điểm bỏ phiếu được giữ mở đến 19:00 ngày Chủ nhật— quyết định được đưa ra theo yêu cầu từ phía tổng thống.

Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil thực sự đã kéo dài thời gian bỏ phiếu tại các bang Paraná, Santa Catarina và São Paulo, với lý do mưa lớn xối xả và khó khăn trong việc đi lại tại các khu vực này. Theo CNN Brasil, chính đội ngũ tranh cử của ông Bolsonaro cũng đã yêu cầu việc gia hạn này. Thẩm phán Kassio Nunes Marques từ Tòa án Bầu cử Tối cao, nhấn mạnh rằng việc kéo dài thời gian tại các điểm bỏ phiếu không gây ảnh hưởng gì đến kết quả kiểm phiếu.

"Việc thách thức kết quả bầu cử khó có thể mang lại kết quả gì. Ông da Silva đã làm rất tốt việc huy động cử tri, thu hút cả những người trước đây chưa từng đi bỏ phiếu lẫn những người còn đang do dự. Ông ấy đã thổi luồng sinh khí mới vào chương trình nghị sự xã hội của mình và tận dụng hiệu quả mạng xã hội. Trong khi đó, ông Bolsonaro lại không thể phát huy được thành công mà ông ấy đã đạt được trong vòng đầu tiên," Giám đốc Viện Nghiên cứu Mỹ Latinh thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga Dmitry Rozental nhận định.

Gia tộc thất bại

Ứng cử viên Flávio Bolsonaro là con trai của cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro, từng tự nhận mình là người ngưỡng mộ Donald Trump. Năm 2023, ông Bolsonaro cha đã thất bại trước da Silva; sự kiện này đã khiến những người ủng hộ ông tiến hành các cuộc bạo loạn quy mô lớn tại thủ đô Brazil.

Hai năm sau, tòa án tuyên phạt Jair Bolsonaro 27 năm tù, mô tả các sự kiện đó là âm mưu đảo chính. Washington cho rằng bản án này là "bất công".

Theo Reuters, dẫn lời một số nguồn tin tại Mỹ, hai quan chức Bộ Ngoại giao là Darren Beattie và Ricardo Pitt đã dẫn đầu chiến dịch trước thềm bầu cử nhằm đưa gia tộc Bolsonaro trở lại nắm quyền. Các nhà ngoại giao Mỹ tại Brazil được cho là đã nhận chỉ đạo không tiếp xúc với các ứng cử viên bảo thủ khác – những người có thể trở thành đối thủ cạnh tranh với con trai của cựu tổng thống.

Mức độ phối hợp giữa các hành động của Beattie và Pitt với chính quyền Trump vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Không một ai trong giới lãnh đạo chính thức của Mỹ công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với Bolsonaro con.

Đối tác đặc biệt

Tổng thống Vladimir Putin đã gửi lời chúc mừng ông da Silva nhân dịp ông thắng cử, cũng như nhân dịp sinh nhật lần thứ 81 của ông. Theo nhà lãnh đạo Nga, kết quả bầu cử khẳng định rằng người dân Brazil ủng hộ con đường phát triển quốc gia và bảo vệ chủ quyền đất nước.

"Nga và Brazil duy trì quan hệ kinh tế bền chặt với kim ngạch thương mại đáng kể. Brazil là đối tác thương mại và kinh tế quan trọng nhất của Moskva tại Mỹ Latinh. Chúng ta chia sẻ nhiều giá trị và cách tiếp cận đối với các vấn đề quốc tế, bao gồm cả trong khuôn khổ BRICS. Xét đến điều này, sẽ không có những thay đổi lớn nào trong nhiệm kỳ sắp tới của Tổng thống da Silva," ông Rozental cho biết.

Ông da Silva khẳng định Brazil từ chối trở thành "sân sau" của bất kỳ ai. Ông nhấn mạnh rằng trong tương lai, Brazil sẽ không phục tùng Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nếu gọi Washington là "kẻ thua cuộc" trong tình huống này thì sẽ không chính xác.

"Hoa Kỳ sẽ không bỏ cuộc, cũng sẽ không rời đi. Đây là đối tác thương mại, kinh tế và công nghệ then chốt của Brazil. Hai quốc gia còn hợp tác trong các lĩnh vực khoa học và an ninh. Ông da Silva buộc phải làm việc với Washington và tìm kiếm điểm chung; nhiều người trong đội ngũ của ông ủng hộ việc duy trì đối thoại tích cực," giám đốc Viện Nghiên cứu Mỹ Latinh giải thích.

Về phía mình, Mỹ cũng sẽ phải thích nghi với ông da Silva—mặc dù công bằng mà nói, ông vốn luôn ủng hộ sự cởi mở trong các vấn đề quốc tế.

Hiện tại, các vấn đề nội bộ mới là mối quan tâm hàng đầu của ông. Một trong những thách thức đó là Quốc hội hiện nay—cơ quan lập pháp bảo thủ nhất trong bốn thập kỷ qua, với các đảng cánh hữu chiếm đa số tại cả hai viện. Dẫu vậy, ông da Silva vẫn cam kết duy trì hợp tác. Còn về việc những người ủng hộ ông Bolsonaro sẽ hành động ra sao—điều đó sẽ sớm trở nên rõ ràng.