Đề xuất san phẳng núi Một ở Quy Nhơn với 500 tỷ đồng, Chủ tịch tỉnh Gia Lai nói gì?

© Ảnh : TTXVN - Nguyễn Sỹ Thắng

Đề xuất san phẳng núi Một, dự kiến thu 850 tỷ đồng từ đấu giá đất

Núi Một nằm cạnh sông Hà Thanh, kéo dài dọc đường Hoa Lư, từ cầu Đôi đến cầu Chữ Y, thuộc phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. Ngọn núi cao khoảng 44 m, dài 500 m, có địa hình dốc, đất đá phong hóa, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở đối với các khu dân cư xung quanh.

Theo UBND phường Quy Nhơn, khu vực núi Một hiện có 228 hộ dân, gồm 183 hộ sống trên núi, sườn núi và 45 hộ ở chân núi. Một số hộ có giấy tờ hợp pháp, trong khi những trường hợp khác mua bán đất bằng giấy tay hoặc xây dựng nhà trên đất lấn chiếm.

Năm 2022, chính quyền TP Quy Nhơn cũ đã bồi thường, hỗ trợ di dời 9 hộ dân tại khu vực có nguy cơ sạt lở rất cao. Tuy nhiên, sau khi người dân chuyển đi, đất đá vẫn tiếp tục sạt xuống các vị trí nhà cũ.

Nhiều hộ dân sống thấp thỏm ở khu vực núi Một, phường Quy Nhơn (Gia Lai).
© Ảnh : TTXVN - Nguyễn Sỹ Thắng

Đặc biệt, sau bão số 13 năm 2025 và đợt mưa lũ kéo dài từ ngày 17 đến 20/11 cùng năm, mái ta luy núi Một sạt lở trên chiều dài khoảng 200 m, khiến 5 căn nhà sập hoàn toàn và nhiều nhà khác hư hỏng. Trước tình hình này, UBND phường Quy Nhơn đề xuất di dời toàn bộ các hộ dân trong khu vực, đồng thời đào hạ, san phẳng núi Một để phòng ngừa sạt lở và chỉnh trang đô thị.

Theo ông Nguyễn Đức Toàn, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, việc đào hạ núi dự kiến phát sinh khoảng 1 triệu m³ đất đá, có thể tận dụng làm vật liệu san lấp cho các công trình đang triển khai trên địa bàn tỉnh.

Phạm vi nghiên cứu quy hoạch rộng khoảng 6,88 ha, dự kiến bố trí đất ở, công trình công cộng, cây xanh, giao thông và hạ tầng kỹ thuật. Tổng vốn đầu tư ước khoảng 500 tỷ đồng, trong khi nguồn thu từ đấu giá đất dự kiến đạt 850 tỷ đồng. Phương án hiện đang chờ UBND tỉnh Gia Lai xem xét, chỉ đạo.

Chủ tịch tỉnh Gia Lai: Ưu tiên di dời dân, chưa quyết định san phẳng núi

Liên quan đề xuất trên, ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, khẳng định địa phương kiên quyết di dời người dân khỏi những khu vực nguy hiểm, đồng thời xem xét chính sách hỗ trợ phù hợp với tình trạng pháp lý của từng trường hợp.

Theo ông Tuấn, khu vực núi Một trước đây có khoảng 100 hộ lấn chiếm đất để xây dựng nhà cửa. Ngay cả khi không xảy ra sạt lở, địa phương vẫn sẽ tổ chức di dời các trường hợp lấn chiếm đất của Nhà nước.

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhận định núi Một đang trong quá trình phong hóa, nguy cơ sạt lở có thể tăng khi mưa lớn kéo dài khiến đất đá ngấm nước. Nếu giữ nguyên hiện trạng, nguy cơ mất an toàn không chỉ đối với các hộ sống trên sườn núi mà còn cả khu dân cư lân cận.

Tuy nhiên, ông Tuấn nhấn mạnh việc san phẳng núi Một mới là đề xuất của chính quyền địa phương, chưa phải quyết định cuối cùng. Phương án cần tiếp tục được nghiên cứu, lấy ý kiến các ngành liên quan và xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước khi quyết định.

Trong khi đó, nhiều ý kiến cho rằng cần tách bạch nhiệm vụ di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm với việc quyết định có san phẳng toàn bộ ngọn núi hay không.

Tiến sĩ Đinh Bá Hòa, nguyên Giám đốc Bảo tàng Bình Định, cho rằng núi Một là cảnh quan tự nhiên gắn với một trận đánh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Việc san phẳng ngọn núi có thể gây tổn hại lớn đến cảnh quan và các giá trị lịch sử. Theo ông, nên ưu tiên di dời người dân đến nơi an toàn, đồng thời cân nhắc phương án bảo tồn núi.

Một chuyên gia chống sạt lở tại Gia Lai cũng đề xuất di dời các hộ dân, khoanh vùng và trồng cây xanh để cải tạo cảnh quan. Trước khi quyết định đào hạ núi, cần khảo sát địa chất, xác định cấu tạo bên dưới và đánh giá rủi ro thi công.

“Thiên nhiên tạo ra thế nào thì nên giữ như vậy. Trách nhiệm của chúng ta là làm cho cảnh quan xanh, đẹp hơn”, chuyên gia nêu quan điểm. Nếu bên dưới chủ yếu là đá, việc thi công có thể phải nổ mìn, tiềm ẩn nguy hiểm đối với khu dân cư xung quanh. Theo tôi, cần ưu tiên di dời người dân, giữ lại ngọn núi và cải tạo thành không gian xanh cho đô thị”, vị này nói.

Cùng quan điểm, một chuyên gia quản lý xây dựng và quy hoạch đô thị tại Gia Lai cho rằng núi Một là bộ phận của không gian tự nhiên Quy Nhơn, cần được xem xét trong tổng thể quy hoạch đô thị. Việc bảo đảm an toàn cho người dân là cấp bách, song quyết định xử lý ngọn núi phải dựa trên đánh giá khoa học và so sánh đầy đủ các phương án.

“Không thể vội vàng xóa đi cả ngọn núi khi chưa đánh giá đầy đủ lợi, hại. Cần tách bạch nhiệm vụ di dời dân trước mắt với quyết định xử lý ngọn núi về lâu dài”, chuyên gia nhấn mạnh.

Người dân đồng thuận di dời nhưng lo đền bù, tái định cư

Sống nhiều năm dưới chân núi Một, bà Phạm Thị Mỹ Lộc (59 tuổi, tổ dân phố 20) cho biết gia đình từng xây căn nhà ba tầng trị giá hơn 1 tỷ đồng sau khi hoàn tất thủ tục đất đai và được cấp sổ đỏ. Tuy nhiên, sau bão Kalmaegi năm 2025, cây cổ thụ cùng đất đá từ sườn núi đổ xuống khiến nhà bà bị sập, nứt nhiều vị trí; căn nhà của mẹ bà bên cạnh cũng sập hoàn toàn.

"Nhà sập giữa đêm, may mà mẹ tôi chạy thoát ra ngoài. Sau đó ít tháng, mẹ tôi được đền bù một khoản tiền để di dời. Nhưng 93 tuổi còn xây nhà làm gì nữa, mẹ tôi về ở hẳn với con trai", bà Lộc kể trên báo Thanh Niên.

Từ sau vụ sạt lở, mỗi khi mưa lớn, gia đình bà lại bất an vì đất đá tiếp tục tràn xuống, có lúc phải sơ tán hoặc sang nhà hàng xóm ở nhờ. Bà Lộc đồng tình với việc di dời để bảo đảm an toàn tính mạng, nhưng lo lắng về khoản bồi thường khi căn nhà mới xây chưa được bao lâu đã phải rời bỏ.

"Nhà vừa cất lên, ở chưa được bao lâu thì phải di dời. Mong chính quyền địa phương có phương án đền bù và hỗ trợ thỏa đáng, giúp chúng tôi ổn định cuộc sống", bà nói.

Cùng tâm trạng, ông Dương Văn Lộc (52 tuổi, tổ dân phố 20) đã sống hơn 20 năm trong căn nhà rộng khoảng 21-25 m² nằm lưng chừng núi. Là lao động tự do, mưu sinh bằng nghề bốc vác sắt thép, ông lo số tiền được hỗ trợ có thể không đủ để tìm nơi ở mới khi giá bất động sản cao.

"Tôi chỉ mong Nhà nước có chính sách hỗ trợ, bố trí đất hoặc nhà tái định cư với giá phù hợp. Có chỗ ở nhỏ khoảng 20 m² cũng được, miễn là ổn định để tiếp tục làm ăn, sinh sống", ông Lộc chia sẻ.