Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 chính thức khai mạc tại Manila

© Sputnik / Hà Phan

Phát biểu khai mạc, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. nhấn mạnh tầm quan trọng của đoàn kết và hợp tác khu vực trong bối cảnh bất ổn kinh tế, công nghệ mới, biến đổi khí hậu và các mối đe dọa xuyên quốc gia đang làm thay đổi môi trường khu vực với tốc độ vượt quá khả năng ứng phó riêng lẻ của từng quốc gia.

Ông Marcos nhắc lại những thách thức mà ASEAN phải đối mặt tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 48 ở Cebu hồi đầu năm, khi diễn biến tại Trung Đông đe dọa an toàn của công dân các nước châu Á, đồng thời gây gián đoạn vận tải và nguồn cung năng lượng, lương thực. Dù từng cân nhắc hoãn hội nghị để giải quyết các vấn đề trong nước, các thành viên cuối cùng thống nhất rằng đây chính là thời điểm ASEAN cần cùng nhau đưa ra phản ứng quyết đoán.

“Không một quốc gia thành viên nào có đầy đủ mọi nguồn lực, mọi năng lực hay mọi giải pháp cần thiết để ứng phó với những thách thức và cơ hội mà chúng ta đang đối mặt. Nhưng khi năng lực quốc gia bị thử thách, sức mạnh khu vực sẽ là chỗ dựa bổ sung”, Tổng thống Philippines khẳng định.

Theo ông Marcos, nguyên tắc này đã định hướng năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 với ba ưu tiên: hòa bình và an ninh, kết nối thịnh vượng và trao quyền cho người dân.

Về an ninh, ASEAN đã tăng cường hợp tác hàng hải và phối hợp ứng phó với nạn buôn người, tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến cùng các mối đe dọa xuyên quốc gia khác.

Trong lĩnh vực kinh tế, khối tiếp tục thúc đẩy đàm phán Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), phát triển Mạng lưới điện ASEAN, tăng cường liên kết thương mại, chuỗi cung ứng và hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) cũng như các ngành công nghiệp sáng tạo.

Tổng thống Philippines cũng đề cập nỗ lực hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI), hướng tới mục tiêu ASEAN không chỉ thích ứng với công nghệ mới mà còn chủ động tham gia định hình tương lai của công nghệ. Các ưu tiên khác bao gồm nâng cao năng lực ứng phó sớm với thiên tai, tăng cường bảo trợ xã hội, khả năng chống chịu trên môi trường số của thanh niên và hợp tác phát triển kinh tế bạc.

Đề cập đến 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), ông Marcos tái khẳng định những nguyên tắc nền tảng của khu vực, gồm tôn trọng lẫn nhau, từ bỏ đe dọa hoặc sử dụng vũ lực và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Theo Tổng thống Philippines, ảnh hưởng của ASEAN không chỉ đến từ sức mạnh tập thể mà còn từ giá trị bền vững của những nguyên tắc mà khối theo đuổi.

“Các quốc gia khác nhau cùng hướng tới một mục đích chung, cùng chia sẻ trách nhiệm và thống nhất trong hành động vì sức mạnh của toàn khối”, ông nhấn mạnh.

Hội nghị diễn ra từ ngày 15-17/11, đánh dấu giai đoạn cuối nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines. Trong ba ngày, lãnh đạo các nước thành viên cùng các đối tác sẽ thảo luận về những thách thức khu vực và quốc tế, tăng cường hợp tác kinh tế, an ninh và định hướng phát triển của ASEAN trong những năm tới.

Trước thềm hội nghị, hàng loạt lãnh đạo cấp cao đã tới Manila, trong đó có Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, Quốc vương Brunei Hassanal Bolkiah, Thủ tướng Australia Anthony Albanese, Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres.

Theo lịch trình, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon dự kiến đến Manila ngày 16/11. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và Tổng thống Mỹ Donald Trump nằm trong danh sách các đại biểu dự kiến đến ngày 17/11.