Vì sao Hà Nội muốn xây "Khải hoàn môn" gần hồ Hoàn Kiếm?

© Ảnh : TTXVN - Phan Nhật Anh

Biểu tượng chiến thắng giữa trung tâm Hà Nội

Theo ý tưởng tổng thể, không gian hồ Hoàn Kiếm được nghiên cứu tổ chức như một quảng trường lớn, mang tính biểu tượng của thủ đô. Không gian này sẽ kết hợp với quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn, qua đó hình thành một tổng thể "lịch sử - văn hóa - nghệ thuật".

Trong tổng thể không gian mới quanh hồ Hoàn Kiếm, đề xuất xây dựng công trình biểu tượng mang tên "Khải hoàn môn" đang nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân.

Trao đổi với báo chí về ý tưởng này, kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn quy hoạch khu vực hồ Gươm và vùng phụ cận, cho rằng mỗi thành phố đều sở hữu địa thế, cấu trúc không gian cũng như những điểm nhấn kiến trúc riêng biệt.

Ông lấy Paris (Pháp) làm ví dụ. Tại đây, Khải Hoàn Môn nằm trên trục đại lộ Champs-Élysées, một trong những trục đô thị nổi tiếng với nhiều công trình kiến trúc đặc sắc.

Đối với Hà Nội, theo kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, khu vực hồ Hoàn Kiếm cũng sở hữu một cấu trúc không gian rất riêng, trong đó đáng chú ý là trục Bắc - Nam của hồ.

Trên trục này, giữa hồ có đền Ngọc Sơn, về phía Nam là Tháp Rùa. Nếu tiếp tục kéo dài trục về phía Bắc, khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục sẽ trở thành một điểm quan trọng trong cấu trúc không gian trung tâm.

Từ đó, kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị cho rằng nếu tại vị trí này xuất hiện một công trình mang dấu ấn lịch sử, biểu tượng cho những chiến thắng của dân tộc Việt Nam như "Khải hoàn môn", đây có thể trở thành một điểm nhấn đặc biệt cho không gian hồ Hoàn Kiếm. Theo ông, không nên e ngại sự xuất hiện của một công trình kiến trúc mới mang ngôn ngữ hiện đại trong một không gian vốn chứa đựng nhiều lớp trầm tích lịch sử.

"Lịch sử là sự tiếp diễn, không thể ngừng và kiến trúc cũng vậy. Mỗi kiến trúc đều có những hình ảnh, đường nét riêng", ông Trị nói.

Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị nhấn mạnh, nếu một công trình mới được nghiên cứu kỹ lưỡng về hình thức, tỷ lệ cũng như mối quan hệ với cảnh quan xung quanh, công trình đó có thể trở thành một lớp giá trị được bổ sung cho hồ Hoàn Kiếm, thay vì đối lập với những di sản đã hiện hữu.

Đề cập đến ý tưởng xây dựng một công trình mang tính biểu tượng như "Khải hoàn môn", ông cho rằng không nhất thiết phải hiểu đây đơn thuần là một cánh cổng được đặt ở cửa ngõ hay cửa thành. Yếu tố quan trọng hơn chính là ý nghĩa mà công trình chuyển tải.

"Khải hoàn môn là biểu tượng của chiến thắng, của sự khải hoàn. Không nhất thiết phải đặt một cánh cổng ngay cửa thành. Nếu tinh thần ấy có thể vang lên giữa lòng Hà Nội, ngay bên hồ Gươm, tôi cho rằng đó sẽ là một điểm rất đặc biệt cho Hà Nội và đất nước", kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị chia sẻ.

Hồ Gươm trong định hướng kết nối không gian cũ và mới

Từ câu chuyện về việc tạo điểm nhấn kiến trúc, kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị cho biết lần nghiên cứu quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận hướng đến nhiều mục tiêu lớn.

Trước hết, quy hoạch phải gìn giữ những giá trị đặc trưng vốn có của hồ Hoàn Kiếm - nơi hội tụ nhiều lớp giá trị về lịch sử, văn hóa và kiến trúc của Hà Nội.

Mục tiêu thứ hai là mở rộng hệ thống quảng trường và không gian công cộng quanh hồ theo cả bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, qua đó tăng cường kết nối giữa hồ Hoàn Kiếm với các khu vực xung quanh.

Đáng chú ý, ở phía Đông, không gian hồ Hoàn Kiếm được định hướng tăng cường kết nối với khu vực sông Hồng và Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng trong tương lai.

Theo kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, việc chỉnh trang, tái cấu trúc và mở rộng không gian quy hoạch quanh hồ Hoàn Kiếm là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của lần nghiên cứu này, nhằm tạo dựng một hình ảnh đặc biệt cho khu vực.

Trong đó, hệ thống quảng trường sẽ được kết hợp với các công viên cây xanh, hướng tới tạo nên một "lá phổi", đồng thời làm nổi bật vai trò "trái tim" của khu vực hồ Hoàn Kiếm đối với Hà Nội.

Một nội dung khác được đơn vị tư vấn đặc biệt quan tâm là cách giải quyết mối quan hệ giữa những lớp kiến trúc đã được hình thành qua nhiều thời kỳ với các công trình mới có thể xuất hiện trong tương lai.

Theo định hướng này, những công trình kiến trúc Pháp hiện hữu tại khu vực trung tâm sẽ được đặt trong mối quan hệ với các công trình mang ngôn ngữ kiến trúc đương đại, qua đó hướng đến sự kết nối và hài hòa giữa những giá trị cũ và mới.

Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị cho rằng trong bức tranh tương lai, hồ Hoàn Kiếm vẫn phải bảo tồn được những giá trị lịch sử vốn có. Không gian hồ được định hướng kết nối theo trục Tràng Tiền tới khu vực Nhà hát Lớn và những không gian lân cận, từ đó hình thành một tổng thể quy mô lớn tại trung tâm Hà Nội.

Ông kỳ vọng việc tổ chức lại không gian quanh hồ Gươm không chỉ mang đến thêm những quảng trường, công viên hay công trình kiến trúc mới. Quan trọng hơn, quá trình này cần tạo nên một tổng thể hài hòa, nơi các giá trị lịch sử tiếp tục được gìn giữ, đồng thời được bồi đắp thêm bằng những dấu ấn của thời đại.