Châu Âu bất ngờ chưa chốt bơm thêm 23 tỷ euro cho Ukraine giữa lúc Kiev nguy cấp

EU đang yêu cầu chính quyền Ukraine cung cấp bảng phân tích chi tiết về khoản thiếu hụt ngân sách quốc phòng lên tới 23 tỷ euro (khoảng 27 tỷ USD), trước khi khối này quyết định phương án hỗ trợ Kiev, Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis nói với Euronews ngày 11/9.

Liên minh châu Âu (EU) yêu cầu Ukraine phải giải trình chi tiết khoản thiếu hụt 23 tỷ euro cho quốc phòng trước khi quyết định có hỗ trợ và lấp khoảng trống tài chính này hay không.

Khoản thiếu hụt xuất hiện sau khi Ukraine phải sử dụng sớm nguồn tiền vốn được phân bổ cho nửa cuối năm 2026, trong bối cảnh chiến sự tiếp tục diễn ra với cường độ cao. Kiev cho biết nguồn ngân sách bổ sung cần thiết để chi trả cho quân nhân, các chương trình hỗ trợ xã hội và mua sắm vũ khí.

Trong số này có khoảng 6 tỷ euro tiền thanh toán trước cho các lô vũ khí dự kiến được bàn giao vào đầu năm 2027.

EU chưa quyết định có tiếp tục rót tiền

“Vẫn còn những câu hỏi chưa được giải đáp”, ông Dombrovskis nói, đồng thời thừa nhận các cuộc tấn công ngày càng dữ dội của Nga và tình hình kinh tế khó khăn của Ukraine có thể lý giải nhu cầu tài chính gia tăng.

Theo quan chức EU, trước tiên Brussels cần xác định chính xác Ukraine đang cần thêm bao nhiêu tiền và khoản thiếu hụt xuất phát từ những nhu cầu nào, sau đó mới thảo luận với chính quyền Kiev về phương án tài trợ.

Điều này đồng nghĩa Ukraine hiện chưa thể chắc chắn EU sẽ lập tức bổ sung toàn bộ 23 tỷ euro đang thiếu hụt.

Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đưa ra một phương án: đẩy nhanh việc giải ngân khoản vay hỗ trợ trị giá 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine. Theo kế hoạch ban đầu, EU dự kiến phân bổ 45 tỷ euro trong năm 2026 và 45 tỷ euro còn lại vào năm 2027.

Tuy nhiên, việc giải ngân sớm toàn bộ hoặc một phần khoản tiền dự kiến dành cho năm 2027 có thể khiến Ukraine còn ít nguồn hỗ trợ hơn trong năm tới.

Đáng chú ý, Ủy ban châu Âu hiện vẫn chưa nhận được yêu cầu chính thức từ Kiev về việc đẩy nhanh các khoản thanh toán này.

210 tỷ euro tài sản Nga đóng băng lại được nhắc tới

Một phương án khác có thể đưa cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm tại châu Âu trở lại tâm điểm: sử dụng khoảng 210 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị phong tỏa tại EU.

Phần lớn số tài sản này được lưu giữ tại Euroclear, công ty lưu ký chứng khoán có trụ sở ở Bỉ.

Bỉ lâu nay phản đối việc sử dụng trực tiếp các tài sản này để hỗ trợ Ukraine, chủ yếu do lo ngại những rủi ro về pháp lý và tài chính.

Tuy nhiên, ông Dombrovskis cho biết Ủy ban châu Âu sẵn sàng nối lại các cuộc thảo luận với các quốc gia thành viên nhằm tìm ra một “hướng đi phía trước”.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh một số nước EU đang thúc đẩy mạnh hơn việc sử dụng tài sản Nga bị đóng băng để hỗ trợ Ukraine.

Thụy Điển, Hà Lan, Tây Ban Nha và Ba Lan, cùng sự ủng hộ của các quốc gia vùng Baltic, gần đây đã nối lại nỗ lực nhằm khai thác nguồn tài sản này cho Kiev.

Ukraine cần tiền gấp giữa lúc chiến sự tiếp tục căng thẳng

Khoảng trống 23 tỷ euro xuất hiện trong thời điểm Ukraine vẫn phải duy trì chi tiêu quân sự ở mức rất cao. Kiev vừa phải bảo đảm nguồn lực cho lực lượng vũ trang, vừa phải thanh toán trước cho các hợp đồng vũ khí sẽ được bàn giao trong năm 2027.

Việc phải sử dụng sớm nguồn ngân sách vốn dành cho nửa cuối năm 2026 cho thấy áp lực tài chính đang gia tăng cùng với cường độ chiến sự.

Đối với Ukraine, vấn đề không chỉ nằm ở việc có nhận thêm 23 tỷ euro hay không mà còn ở thời điểm dòng tiền được giải ngân. Nếu EU đẩy nhanh nguồn vốn từ năm 2027, Kiev có thể giải quyết một phần nhu cầu trước mắt nhưng đồng thời phải đối mặt với khoảng trống tài chính lớn hơn trong năm sau.

Trong khi đó, nếu EU chưa thể thống nhất phương án bổ sung, Ukraine sẽ phải tìm kiếm những nguồn tài chính khác để duy trì hoạt động quân sự và bảo đảm các hợp đồng vũ khí.

Cuộc tranh luận về 210 tỷ euro tài sản Nga bị phong tỏa vì thế có thể trở thành một trong những lựa chọn quan trọng nhất. Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn tiền này vẫn vấp phải những rào cản pháp lý và tài chính, đặc biệt từ Bỉ.

Trong lúc chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Kiev đang đứng trước bài toán khó: cần thêm hàng chục tỷ euro để duy trì cuộc chiến, nhưng nguồn tiền mới từ châu Âu vẫn chưa được quyết định.

Phương Đăng