Từ 700 USD lên 4.970 USD/người, Việt Nam là kỳ tích phát triển của thế giới

© Ảnh : Đạt Thành

The Borgen Project gọi Việt Nam là “kỳ tích phát triển của thế giới”

Ngày 1/8, The Borgen Project của Mỹ nhận định tăng trưởng kinh tế đã giúp hàng triệu người Việt Nam thoát nghèo trong nhiều thập niên. Tỷ lệ dân số sống trong hoàn cảnh khó khăn giảm từ hơn 70% vào đầu những năm 1990 xuống dưới 1% trong những năm gần đây, thành tựu được công nhận rộng rãi là một trong những "kỳ tích phát triển" của thế giới.

Theo tổ chức này, tăng trưởng xuất khẩu, phát triển công nghiệp và đầu tư vào giáo dục đã góp phần nâng cao mức sống. Thu nhập tăng cũng thúc đẩy nhu cầu đối với hàng tiêu dùng, chăm sóc sức khỏe, công nghệ và giáo dục, đưa Việt Nam từ một nền kinh tế thu nhập thấp trở thành thị trường tiêu dùng ngày càng quan trọng.

"Sự tiến bộ của Việt Nam trong việc giảm nghèo cho thấy phát triển kinh tế có thể tạo ra lợi ích chung cho các quốc gia trên thế giới. Thu nhập tăng lên đã cải thiện mức sống cho hàng triệu người dân Việt Nam, đồng thời mở ra những thị trường mới cho các doanh nghiệp quốc tế", The Borgen Project nhận định.

Khảo sát mức sống dân cư năm 2025 của Cục Thống kê cho thấy thu nhập bình quân đạt 6 triệu đồng/người/tháng, tăng 10,9% so với năm 2024, cao hơn mức tăng 9,1% của năm trước. Đầu tháng 7, Ngân hàng Thế giới chính thức nâng Việt Nam từ nhóm thu nhập trung bình thấp lên nhóm thu nhập trung bình cao. Tổng thu nhập quốc dân bình quân đầu người tăng từ 4.490 USD năm 2024 lên 4.970 USD năm 2025, vượt ngưỡng 4.636 USD theo phân loại mới.
Theo Ngân hàng Thế giới, trong hai năm 2024-2025, kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 15%, trong khi tổng sản phẩm trong nước lần lượt tăng 7% và 8%. Giai đoạn 2021-2025, tổng thu nhập quốc dân tăng trung bình khoảng 10% mỗi năm, được các chuyên gia của ngân hàng đánh giá là "một trong những mức tăng trưởng bền vững mạnh nhất khu vực".

Về vấn đề này, báo Thanh Niên dẫn lời TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu chính sách, Đại học VinUni, phân tích con đường tăng trưởng của Việt Nam “khác biệt với nhiều nước” bởi đây là tăng trưởng bao trùm và là một lựa chọn có chủ đích. Giai đoạn 2010-2020, hơn 10 triệu người thoát nghèo, tỷ lệ nghèo theo chuẩn thu nhập 3,20 USD/ngày giảm từ 16,8% xuống 5%. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,2% năm 2022 xuống 1,3% năm 2025. Tầng lớp trung lưu tăng từ 6,8 triệu người năm 2011 lên 19,5 triệu người năm 2019 và dự báo chiếm 50-55% dân số vào năm 2030.

Đáng chú ý, hệ số Gini của Việt Nam gần như đi ngang quanh mức 36,15 trong 30 năm. Theo TS Nguyễn Tú Anh, điều này trái với lý thuyết Kuznets về xu hướng bất bình đẳng tăng mạnh khi kinh tế tăng trưởng nhanh. Trong khi đó, Brazil có hệ số Gini ở mức 63,2 năm 1989 và hiện vẫn ở mức 50,3 dù sử dụng an sinh xã hội để tái phân phối.

Ông Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh: "Sự bình đẳng của Việt Nam không đến từ việc tái phân phối 'nhỏ giọt' sau tăng trưởng, mà được cài sẵn vào đầu vào của nền kinh tế qua 4 trụ cột".

Bốn trụ cột gồm việc phân tán tài sản từ đầu thông qua Khoán 10 và Luật Đất đai năm 1993; tăng trưởng thâm dụng lao động với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hướng xuất khẩu tạo hàng triệu việc làm; phổ cập giáo dục cơ bản và y tế; cùng đầu tư ngân sách có địa chỉ để đưa điện, đường, trường, trạm và các chương trình mục tiêu quốc gia đến vùng sâu, vùng xa.

Thị trường hơn 100 triệu dân và cơ hội chuyển mình của Việt Nam

TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng đánh giá của The Borgen Project phản ánh một chuyển biến đáng chú ý - Việt Nam không chỉ tăng trưởng nhanh hơn mà chất lượng và vị thế của nền kinh tế cũng đang thay đổi.

Từ một quốc gia nghèo, Việt Nam đã trở thành nền kinh tế có quy mô đáng kể, độ mở cao, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và bước vào nhóm thu nhập trung bình cao. Theo ông, điều này vừa làm thay đổi sức hấp dẫn của Việt Nam đối với thương mại, đầu tư quốc tế, vừa cho thấy tăng trưởng có thể tạo lợi ích cho cả các đối tác của Việt Nam. Một lợi thế quan trọng là thị trường hơn 100 triệu dân với thu nhập và sức mua ngày càng tăng. Khi gia nhập tầng lớp trung lưu, nhu cầu của người dân chuyển từ những mặt hàng cơ bản sang nhà ở, thực phẩm chất lượng cao, công nghệ, ô tô, giáo dục, y tế, bảo hiểm, tài chính, du lịch và giải trí.

"Trước đây, một doanh nghiệp nước ngoài có thể đến Việt Nam chủ yếu với mục tiêu sản xuất để xuất khẩu ra thế giới. Khi quy mô thị trường nội địa đủ lớn và sức mua đủ cao, họ có thêm một lý do rất quan trọng: đầu tư tại Việt Nam để phục vụ chính người tiêu dùng trong nước. Khi hai động lực này kết hợp với nhau, chúng ta sẽ vừa là một cứ điểm sản xuất, vừa là một thị trường tiêu dùng. Sức hấp dẫn đối với đầu tư quốc tế vì vậy lớn hơn đáng kể", TS Trần Việt Anh chỉ rõ.

Theo ông, Việt Nam cũng có cơ hội nâng chất lượng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, từ sản xuất, gia công và xuất khẩu sang công nghệ, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu - phát triển, y tế, giáo dục, tài chính, thương mại điện tử, logistics, năng lượng, bán lẻ và các dịch vụ hiện đại.

"Đây mới là giá trị rất lớn của một nền kinh tế vừa có năng lực sản xuất, vừa có thị trường đủ lớn. Việt Nam vì vậy đang có cơ hội chuyển dần từ lợi thế 'chi phí cạnh tranh' sang lợi thế 'quy mô thị trường', và bước tiếp theo phải là lợi thế về năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực", ông Việt Anh nêu quan điểm.

Việt Nam đang trở thành một trong những câu chuyện tăng trưởng đáng chú ý đối với giới đầu tư. Money Week (Anh) ngày 5/8 cũng nhận định Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến đầu tư hấp dẫn nhờ tăng trưởng kinh tế mạnh, định giá thị trường hợp lý và các cải cách của Chính phủ. Nền kinh tế tăng 8% năm 2025, đứng thứ 13 thế giới. Việc thị trường chứng khoán sắp được nâng hạng lên thị trường mới nổi được kỳ vọng mở thêm cơ hội thu hút vốn ngoại.

TS. Trần Việt Anh nêu điểm đáng chú ý trong nhận định của The Borgen Project là phát triển kinh tế không nhất thiết đồng nghĩa một quốc gia được lợi thì quốc gia khác chịu thiệt.

"Một Việt Nam thịnh vượng hơn không làm thế giới mất đi cơ hội. Trái lại, Việt Nam càng phát triển thì khả năng tạo ra cơ hội thương mại, đầu tư và hợp tác cho các đối tác càng lớn", TS Trần Việt Anh nhận định.