"Nỗ lực nhằm giữ thể diện" – Tổng thống Donald Trump tìm cách chấm dứt chiến tranh với Iran

© AP Photo / Alex Brandon

Hai tháng chiến tranh

"Kể từ ngày 7 tháng 4, không có cuộc giao tranh nào giữa Hoa Kỳ và Iran. Các hành động thù địch bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 đã kết thúc" , - ông Donald Trump tuyên bố trong bài phát biểu hôm thứ Sáu trước Hạ viện và Thượng viện.

Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội. Tuy nhiên, tổng thống có một kẽ hở để hành động độc lập mà không cần sự chấp thuận của cơ quan lập pháp. Với tư cách là Tổng tư lệnh, ông có thể sử dụng lực lượng vũ trang để bảo vệ lợi ích quốc gia. Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh, được thông qua năm 1973, giới hạn điều này trong 2 tháng, đồng thời yêu cầu thêm 1 tháng nữa để rút quân.

Về mặt hình thức, Nhà Trắng chưa từng tuyên chiến với bất kỳ quốc gia nào kể từ Thế chiến thứ hai. Nhưng các hành động quân sự vẫn phải được Quốc hội phê chuẩn. Như trường hợp đã xảy ra với các cuộc xâm lược Afghanistan và Iraq.

Trong trường hợp của chiến dịch Epic Fury, việc nhận được sự chấp thuận sẽ rất khó khăn. Cuộc chiến này không nhận được sự ủng hộ của dân chúng Mỹ: theo một cuộc thăm dò do YouGov và The Economist thực hiện vào giữa tháng 4, 58% người Mỹ phản đối trong khi chỉ 31% ủng hộ. Đáng chú ý, 70% người được hỏi tin rằng nên đạt được thỏa thuận càng sớm càng tốt – ngay cả trong số các cử tri Cộng hòa, tỷ lệ này cũng lên tới 54%.

Một cuộc thăm dò gần đây của tờ Washington Post cho thấy chiến dịch tại Iran cũng đang làm giảm tỷ lệ ủng hộ dành cho tổng thống. Tỷ lệ không ủng hộ ông Donald Trump đã lên tới 62% – mức thấp nhất trong toàn bộ nhiệm kỳ 18 tháng của ông tại Nhà Trắng. Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, đảng Dân chủ đang tích cực khai thác vấn đề này, chỉ trích mạnh mẽ các hành động của chính quyền hiện tại tại Trung Đông.

Tóm lại, cơ hội nhận được sự ủng hộ của Quốc hội cho việc tiếp tục các hoạt động quân sự là rất nhỏ, và sau thời hạn 60 ngày, Nhà Trắng buộc phải tuyên bố chiến dịch đã kết thúc.

Chỉ là hình thức?

Trong khi đó, vẫn chưa có giải pháp chính trị nào cho cuộc xung đột. Các bên đã tổ chức một vòng đàm phán tại Islamabad và hiện đang trao đổi các kế hoạch hòa bình. Kế hoạch mới nhất từ Tehran bao gồm 14 điểm. Theo hãng thông tấn Tasnim, Iran nhấn mạnh việc giải quyết các vấn đề then chốt trong vòng 30 ngày, thay vì 2 tháng như Washington mong muốn. Các điều kiện bao gồm: ngừng bắn (bao gồm cả ở Lebanon), đảm bảo không xâm lược, rút quân Mỹ khỏi khu vực biên giới, dỡ bỏ phong tỏa hải quân, rã đông các tài sản của Iran, bồi thường thiệt hại và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Tehran tuyên bố sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz đồng thời với việc dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ.

Ông Trump đã phản hồi rằng không thể đạt được thỏa hiệp theo cách này.

"Họ vẫn chưa phải trả một cái giá đủ cao cho những gì họ đã gây ra cho nhân loại và toàn thế giới trong suốt 47 năm qua", - Tổng thống Mỹ viết thêm trên Truth Social.

Tổng thống Mỹ cũng cảnh báo rằng các cuộc tấn công của Mỹ có thể tiếp tục bất cứ lúc nào.
"Nếu họ cư xử không đúng mực, nếu họ làm điều gì đó sai trái, chúng tôi sẽ xem xét. Nhưng khả năng đó vẫn tồn tại",- Tổng thống nêu rõ.

Ông Trump cho rằng vì chiến dịch "Cơn thịnh nộ sử thi" đã kết thúc, thời hạn 2 tháng cho các hoạt động chiến đấu nên được thiết lập lại và do đó không cần sự chấp thuận của Quốc hội. Các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội lại có quan điểm hoàn toàn ngược lại.

"Điều này thật vô lý. Đây là một cuộc chiến bất hợp pháp, và mỗi ngày mà đảng Cộng hòa tiếp tục dung túng và cho phép nó diễn ra là một ngày mà tính mạng con người bị đe dọa, hỗn loạn gia tăng và chi phí đội lên mà người dân Mỹ phải gánh chịu", - Chuck Schumer, lãnh đạo phe thiểu số Dân chủ tại Thượng viện, tuyên bố.

Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh (War Powers Resolution ) thường xuyên bị trì hoãn nhưng vẫn không đủ số phiếu thông qua. Đảng Dân chủ cũng đang xem xét các hành động pháp lý chống lại tổng thống.

"Cần phải xem xét các hành động pháp lý. Các hoạt động bất hợp pháp của ông ta cần phải bị ngăn chặn, và tòa án là một cách để làm điều đó", - tạp chí Time dẫn lời Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal của bang Connecticut.

Về phía mình, Iran nhắc lại rằng họ đã chuẩn bị sẵn sàng cho mọi diễn biến và tin rằng mình có quyền đưa ra các điều khoản.

"Ông Trump phải lựa chọn giữa một chiến dịch quân sự bất khả thi và một thỏa thuận tồi tệ" , - tuyên bố từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết – những đoạn trích dẫn đã được truyền thông Iran đăng tải hôm Chủ nhật.

Tích cực tìm kiếm giải pháp

Không có lựa chọn nào trong số này có vẻ hấp dẫn đối với tổng thống Mỹ. Ông đã đề xuất phương án của riêng mình: Dự án " Tự do".

Theo ông Trump, "các quốc gia trên khắp thế giới" đã yêu cầu hỗ trợ giải phóng các tàu bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz.

"Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Hoa Kỳ, chúng tôi đã thông báo với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ hộ tống an toàn các tàu của họ ra khỏi các tuyến đường thủy bị hạn chế này để họ có thể tự do và trọn vẹn tham gia vào công việc kinh doanh của mình. Dự án Tự do ( Project Freedom) sẽ bắt đầu vào sáng thứ Hai, theo giờ Trung Đông",- ông viết trên Truth Social.

Và nếu có bất kỳ nỗ lực can thiệp nào, Lầu Năm Góc sẽ sử dụng vũ lực.

Hiện vẫn chưa rõ quân đội Mỹ sẽ giúp các tàu đi qua eo biển đang bị đóng cửa như thế nào. Tờ Wall Street Journal lưu ý rằng chiến dịch "hiện không liên quan đến việc sử dụng tàu hải quân Mỹ để hộ tống tàu thuyền". Theo nguồn tin của bài báo, ý tưởng là để các quốc gia, công ty bảo hiểm và các tổ chức vận tải biển tự phối hợp điều phối giao thông qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) tuyên bố sẽ huy động 15.000 binh sĩ, hơn 100 máy bay, các nền tảng không người lái đa năng và các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường tham gia chiến dịch.

Tehran coi đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Đến chiều thứ Hai, truyền thông Iran đưa tin rằng lực lượng vũ trang nước này đã ngăn chặn Hải quân Mỹ tiến vào eo biển. Theo hãng tin Fars, 2 tên lửa đã được bắn vào 1 trong các tàu chiến, nhưng con tàu này đã phớt lờ cảnh báo và quay đầu bỏ đi.

Phóng viên Barak Ravid của Axios đã bác bỏ thông tin này, trích dẫn một quan chức cấp cao của Mỹ.

Cả Washington và Tehran đều đang tích cực thể hiện sự sẵn sàng leo thang xung đột. Tuy nhiên, cả hai bên rõ ràng không muốn kịch bản đó xảy ra và đang tìm kiếm một thỏa hiệp ngoại giao. Mỹ đang cố gắng rút khỏi cuộc xung đột trong khi vẫn giữ được thể diện, còn Iran đang cố gắng tránh việc nối lại các hành động thù địch, đảm bảo an ninh cho chính mình trong nhiều năm tới và củng cố những thành quả đã đạt được. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều đó sẽ xảy ra, và thỏa thuận ngừng bắn mong manh có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào.