Nga phản công trên mặt trận pháp lý, yêu cầu EU hủy cơ chế sử dụng tài sản bị phong tỏa

Ngân hàng Trung ương Nga đã đưa cuộc tranh chấp liên quan khối tài sản quốc gia bị đóng băng tại châu Âu lên Tòa án cấp cao của Liên minh châu Âu (EU), đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc đối đầu pháp lý giữa Moscow và EU.

Theo thông báo từ phía Nga, đơn kiện được nộp lên Tòa án sơ thẩm thuộc Tòa án Công lý EU tại Luxembourg nhằm phản đối các quyết định của Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu (EC) liên quan việc sử dụng nguồn thu từ tài sản Nga để hỗ trợ Ukraine.

Trọng tâm vụ kiện là cơ chế được EU thông qua hồi tháng 2/2026, cho phép dùng lợi nhuận phát sinh từ các tài sản quốc gia Nga đang bị phong tỏa tại châu Âu để hoàn trả khoản vay 90 tỷ Euro (khoảng 105 tỷ USD) dành cho Kiev.

Ngân hàng Trung ương Nga cho rằng, cơ chế này thực chất là một hình thức sử dụng tài sản có chủ quyền làm tài sản bảo đảm cho khoản vay dưới vỏ bọc pháp lý.

Theo Moscow, biện pháp này vi phạm luật pháp EU, quyền sở hữu tài sản cũng như nguyên tắc miễn trừ chủ quyền được công nhận trong luật pháp quốc tế đối với các quốc gia và ngân hàng trung ương.

Vụ kiện mới diễn ra trong bối cảnh EU đang tìm cách huy động khoảng 210 tỷ Euro tài sản Nga bị phong tỏa để hỗ trợ Ukraine.

Sau khi xung đột Nga-Ukraine leo thang vào năm 2022, các nước phương Tây đã đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản quốc gia của Nga. Trong số này, khoảng hai phần ba đang được lưu giữ tại Euroclear, tổ chức lưu ký tài chính có trụ sở tại Bỉ.

Tháng 12/2025, EU quyết định kéo dài thời hạn phong tỏa số tài sản này vô thời hạn, thay thế cơ chế trước đây yêu cầu gia hạn lệnh trừng phạt định kỳ mỗi sáu tháng.

Ngân hàng Trung ương Nga đã khởi kiện riêng đối với quyết định này hồi tháng 2 vừa qua.

Trong hồ sơ gửi tòa án, cơ quan quản lý tiền tệ của Nga lập luận rằng, việc đóng băng tài sản vô thời hạn xâm phạm quyền sở hữu, quyền tiếp cận công lý và các nguyên tắc bảo vệ chủ quyền được quy định trong luật quốc tế.

Moscow cũng cho rằng, EU đã mắc sai sót về thủ tục khi thông qua biện pháp bằng cơ chế bỏ phiếu đa số đủ điều kiện thay vì yêu cầu sự đồng thuận từ toàn bộ các quốc gia thành viên.

Song song với các vụ kiện tại châu Âu, Ngân hàng Trung ương Nga còn theo đuổi tranh chấp pháp lý với Euroclear tại Nga. Tháng trước, một tòa trọng tài ở Moscow đã ra phán quyết yêu cầu Euroclear bồi thường khoảng 230 tỷ USD thiệt hại cho phía Nga. Sau đó, tổ chức tài chính của Bỉ tuyên bố sẽ kháng cáo.

Trong khi đó, tranh cãi xung quanh số tài sản bị đóng băng vẫn tiếp tục gây chia rẽ trên trường quốc tế.

Tổng thống Nga Vladimir Putin từng đề xuất sử dụng các tài sản đang bị phong tỏa tại Mỹ để phục vụ công tác tái thiết ở những khu vực chịu ảnh hưởng bởi xung đột, đồng thời coi đây là một công cụ có thể được đưa vào các cuộc đàm phán hòa bình trong tương lai.

Phía Ukraine phản đối quan điểm này, đồng thời cho rằng tài sản của Nga không nên trở thành con bài thương lượng mà cần được sử dụng để bồi thường những thiệt hại do căng thẳng quân sự gây ra.

Kết quả các vụ kiện được đánh giá có thể tạo ra tiền lệ quan trọng đối với cách thức xử lý tài sản quốc gia bị phong tỏa trong các cuộc xung đột quốc tế trong tương lai.

Trung Anh