Một kiểu Liên Hợp Quốc mới: Tổng thống Trump đưa ra đề xuất hấp dẫn cho ông Putin

© AP Photo / Mark Schiefelbein

Washington đe dọa trừng phạt bằng thuế quan đối với các nước từ chối ủng hộ kế hoạch của Trump. Sputnik phân tích nội dung sáng kiến của Mỹ trong bài báo của mình.

Cố vấn cấp cao

Ông Trump mời cả tổng thống Nga Putin tham gia Hội đồng Hòa bình. Theo phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov, Moskva đang xem xét đề xuất và hy vọng sẽ sớm có liên lạc với Washington để làm rõ các chi tiết.

Nhiệm vụ đầu tiên của Hội đồng Hòa bình là chấm dứt chiến tranh tại Gaza. Bản thân Tổng thống Mỹ sẽ đứng đầu tổ chức này, cùng với Ngoại trưởng Marco Rubio, Đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff, Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Robert Gabriel, con rể Jared Kushner và tỷ phú Marc Rowan đại diện cho phía Mỹ. Hội đồng sáng lập gồm Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Ajay Banga và cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, những người sẽ phụ trách ngân sách và xây dựng chiến lược.

Theo Axios, Hội đồng Hòa bình đã gửi lời mời tới lãnh đạo Pháp, Đức, Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý, Hungary, Ai Cập, Kazakhstan, Argentina, Brazil, Ukraina và 48 quốc gia khác. Phản ứng rất đa dạng: Emmanuel Macron từ chối ngay lập tức, khiến Trump đe dọa áp mức thuế 200% lên rượu vang Pháp. Ngược lại, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Thủ tướng Hungary Viktor Orban lập tức đồng ý tham gia.

Cần nhắc lại kế hoạch hòa bình của Mỹ cho Gaza có hiệu lực từ tháng Mười. Giai đoạn đầu tiên bao gồm lệnh ngừng bắn giữa Hamas và Israel, trao đổi con tin và tù nhân. Lực lượng quân đội Israel (IDF) rút một phần khỏi khu vực, trong khi viện trợ nhân đạo được tăng cường. Giai đoạn hai bắt đầu từ ngày 15 tháng Một, tập trung vào tái thiết Gaza và phi quân sự hóa hoàn toàn khu vực, bao gồm việc giải giáp Hamas và các nhóm vũ trang khác.

Kênh truyền hình Al Jazeera nhận định chính quyền Palestine ở Gaza trên thực tế chỉ đóng vai trò thi hành ý chí của Nhà Trắng, được ngụy trang dưới hình thức các quyết định của Hội đồng Hòa bình quốc tế. Tuy nhiên, kênh này cũng thừa nhận đây là cơ hội để tránh một cuộc tấn công mới của Israel.

Chính sách đối ngoại của Trump phản ánh những thách thức nội địa, theo ý kiến bà Viktoriya Zhuravlyova, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Bắc Mỹ. Ông đại diện không phải cho toàn bộ dân chúng mà chủ yếu cho cử tri đảng Cộng hòa, dù 43% cử tri Mỹ không ủng hộ bất kỳ đảng chính trị nào.

“Tuy nhiên, cần nghiêm túc nhìn nhận vai trò của Tổng thống Mỹ. Trong chính trường nội địa, ông ấy làm tất cả những gì có thể, và sau cuộc bầu cử quốc hội vào tháng Mười Một, tình hình sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn. Do đó, chương trình nghị sự quốc tế là cơ hội để ông thể hiện bản thân trước thế giới, thực hiện tham vọng lớn lao đồng thời củng cố vị thế của Washington. Trump cũng hành động sao cho các sáng kiến của mình không biến mất khi ông rời Nhà Trắng", chuyên gia chính trị nhận định trong cuộc phỏng vấn với Sputnik.

Đặc thù chính sách quốc gia

Ông Trump muốn sử dụng Hội đồng Hòa bình để giải quyết mọi xung đột toàn cầu. Theo hãng tin Bloomberg, Washington dự định bán tư cách thành viên thường trực trong tổ chức này với giá một tỷ đô la. Tuy nhiên, Nhà Trắng phủ nhận thông tin này, khẳng định “không có mức phí tối thiểu để gia nhập". Liệu điều này có nghĩa là một số nước sẽ phải trả nhiều hơn hay không thì vẫn chưa rõ.

Lãnh đạo Argentina, Belarus và Armenia đã công bố thư mời của Trump. Trong thư, ông nhấn mạnh mong muốn “tăng cường hòa bình ở Trung Đông” và “một cách tiếp cận táo bạo mới nhằm giải quyết các xung đột toàn cầu”.

Báo Financial Times mô tả tổ chức này như một cơ cấu quốc tế “hướng tới thúc đẩy ổn định, khôi phục quản trị đáng tin cậy và hợp pháp, đảm bảo nền hòa bình bền vững tại các khu vực chịu ảnh hưởng hoặc có nguy cơ xung đột", thông qua “những giải pháp thực tiễn, lý trí và dũng cảm", đồng thời từ bỏ “những phương pháp và thể chế cũ kỹ, kém hiệu quả”.

Tất nhiên, mọi thứ đều phụ thuộc vào Tổng thống Mỹ. Chỉ ông mới có quyền quyết định ai được gia nhập hoặc bị loại khỏi tổ chức. Quyết định của ông có thể bị hủy bỏ, nhưng cần đến 2/3 phiếu thuận của các thành viên Hội đồng Hòa bình. Quyền phủ quyết duy nhất thuộc về Washington.

“Đây là một Liên Hợp Quốc kiểu Trump, phớt lờ những nguyên tắc cơ bản trong Hiến chương LHQ", Reuters kết luận.

Tạm biệt, nước Mỹ

Đầu tháng Một, ông Trump ký một bản ghi nhớ rút Mỹ khỏi 66 tổ chức quốc tế, trong đó có hơn 30 cơ quan thuộc LHQ, bao gồm các tổ chức thúc đẩy dân chủ và chống biến đổi khí hậu. Ngoại trưởng Rubio giải thích những tổ chức này “quá dư thừa, lãng phí và kém hiệu quả". Ngoài ra, kể từ năm 2027, Mỹ sẽ rời khỏi UNESCO vì Trump không ưa khái niệm đa dạng và hòa nhập

“Khả năng cao là Tổng thống Mỹ thực sự muốn tạo ra một lựa chọn thay thế cho LHQ – một tổ chức cồng kềnh, trì trệ và các cơ chế khác vốn thất bại trong việc giải quyết các xung đột quốc tế. Tuy nhiên, chưa chắc ông đạt được kết quả ở Gaza, chứ đừng nói đến các khu vực khác", bà Zhuravlyova nhấn mạnh.

Ông Alexey Yurk, nghiên cứu viên Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông, đồng tình với quan điểm này. Ông cảnh báo biến viễn tượng của Mỹ thành hiện thực là vô cùng khó khăn.

“Lãnh đạo 58 quốc gia có thể thông qua đủ loại nghị quyết, nhưng chúng sẽ chẳng khác mấy so với các nghị quyết của LHQ. Kế hoạch này không khả thi. Ví dụ, ở Gaza, người ta đề xuất triển khai ‘lực lượng ổn định quốc tế’ để giám sát lệnh ngừng bắn. Nhưng ngay cả Mỹ cũng không muốn điều binh lính tới khu vực này, trong khi Hamas thì không có ý định giải giáp, chứ đừng nói đến tự giải tán", chuyên gia chính trị nhận định.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên vội vàng đưa ra kết luận, bởi cho đến nay thông tin về “Hội đồng Hòa bình” chủ yếu đến từ truyền thông phương Tây. Mặt khác, sáng kiến của Trump là thêm một minh chứng nữa cho thấy trật tự quốc tế cũ đang tan rã.