Mặt trận mới của Bắc Kinh đã xuất hiện ở Biển Đông?

© Ảnh : Public domain/NASA

Đà leo thang của tàu tuần tra

Từ cuối tháng 5, các tàu tuần biên của CHND Trung Hoa thường xuyên xuất hiện quanh quần đảo Đông Sa và đảo Ba Bình. Những đảo nói trên thuộc quần đảo Trường Sa (Spratly), là đối tượng tranh chấp quyền sở hữu của mấy quốc gia, trong đó như đã biết có Việt Nam, Trung Quốc và Philippines. Tuy nhiên, trên thực tế, chính quyền Đài Loan đang kiểm soát quần đảo Đông Sa và đảo Ba Bình. Chính họ đã đưa ra tuyên bố phản đối việc tàu quân sự Trung Quốc xuất hiện tại vùng biển quanh quần đảo Đông Sa và đảo Ba Bình.

Sự phản đối này không chỉ hạn chế ở những lời tuyên bố công khai. Mới đây, hai con tàu – một của CHND Trung Hoa và một của Đài Loan – đã áp sát nhau trên biển và xảy ra tranh cãi, bên nào cũng tuyên bố quyền sở hữu của mình đối với các đảo nói trên.

Điều đáng chú ý là Bắc Kinh sử dụng tàu của lực lượng hải cảnh cho hoạt động này, chứ không phải tàu của Hải quân. Theo các chuyên gia từ Đài Bắc, việc dùng hải cảnh bảo vệ bờ biển thay vì hải quân giúp Bắc Kinh làm ra vẻ như hành động của họ là biện pháp thực thi pháp luật nội bộ. Đồng thời, họ vẫn thúc đẩy ý đồ quen thuộc về chủ quyền ở eo biển Đài Loan, xung quanh Đài Loan và ở khu vực quần đảo Đông Sa cùng đảo Ba Bình.

Logic trong cách tiếp cận này của Bắc Kinh chắc chắn là có. Những ai công nhận nguyên tắc "Một Trung Quốc" và Đài Loan là một phần không thể tách rời của Trung Hoa sẽ không phủ nhận quyền của Bắc Kinh trong việc bảo vệ chủ quyền tại các vùng biển ven bờ xung quanh Đài Loan.

Tất cả do lỗi của Washington

Tại sao Bắc Kinh lại gia tăng hoạt tính quân sự xung quanh các hòn đảo này, ban đầu chỉ có hai tàu nhưng theo các báo cáo mới nhất thì con số này đã lên tới sáu tàu?

Các đại diện chính giới CHND Trung Hoa không hề che giấu hành động của mình ở khu vực này của Biển Đông. Họ tuyên bố rằng họ đang tiến hành "các hoạt động đặc biệt nhằm đảm bảo thực thi pháp luật trên biển" để đáp trả cuộc đàm phán dự kiến giữa Nhật Bản và Philippines về biên giới biển ở phía đông đảo Đài Loan.

Quả thực, hồi cuối tháng 5, Tokyo và Manila đã tuyên bố ý định tiến hành đàm phán về phân định ranh giới các vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Nhà chức trách CHND Trung Hoa gọi các cuộc đàm phán tiềm năng này là "hoàn toàn bất hợp pháp và vô hiệu", tuyên bố quyền kinh tế của mình đối với khu vực này, đồng thời nhấn mạnh rằng Bắc Kinh nhất định phải tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào liên quan đến vùng biển tranh chấp.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng khi định phân định các vùng biển ở Biển Đông, Tokyo và Manila đang thực thi chỉ thị của người bảo trợ là Washington, bên mà họ đều có quan hệ đồng minh gắn kết và ràng buộc. Cả ba quốc gia này đang hình thành nên cái gọi là chuỗi đảo phòng thủ thứ nhất, kéo dài từ các hòn đảo của Nhật Bản ở phía bắc qua đảo Đài Loan và các đảo của Philippines đến tận Borneo. Vòng cung của các quần đảo này được các nhà quân sự Mỹ xem như một phần của chiến lược răn đe-kiềm chế, hướng tới mục đích bao vây và hạn chế sự tiếp cận quân sự của Bắc Kinh đối với khu vực phía tây Thái Bình Dương.

Ngay trước mắt chúng ta, một nút thắt mâu thuẫn mới đang hình thành. Lần này là ở phía đông của đảo Đài Loan. Thủ phạm của cuộc xung đột này không phải là các nước nằm bên bờ Biển Đông, mà là tác nhân bên ngoài, những kẻ không thể từ bỏ tham vọng kiểm soát tình hình ở khu vực này. Điều gây ngạc nhiên là lập trường của chính quyền Philippines hiện nay. Chẳng lẽ hành động như vậy của họ có thể góp phần vào việc ký kết Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) hay sao?