Đây mới chỉ là khởi đầu. Châu Âu đang suy sụp do cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz

© AP Photo / Michael Sohn

Giá cả tăng vọt

Tại Đức và Ý, các hợp đồng điện năng cơ bản mùa đông đang được giao dịch trên 110 euro và 120 euro/megawatt-giờ. Giá dự báo cho năm 2027, theo Tập đoàn Chứng khoán Luân Đôn (LSEG), giá sẽ là 92 euro và 104 euro/megawatt-giờ.

"Những quốc gia này là những thị trường lớn nhất, phụ thuộc vào sản xuất điện bằng khí đốt và nhập khẩu thủy điện từ các nước vùng núi Alps và Scandinavia, là những nước đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt thủy văn lớn nhất", - ông Sergey Gribanov, người sáng lập một công ty phát triển hệ thống tự động hóa tòa nhà, nhận xét.

Ông nói thêm rằng Hy Lạp và vùng Balkan đặc biệt dễ bị tổn thương vì hệ thống năng lượng của họ kém đa dạng.

Kể từ cuối tháng hai, hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng cho dòng chảy năng lượng toàn cầu, hầu như đã ngừng lại. Sự gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá dầu và khí đốt tăng cao, và chi phí điện năng cũng tăng theo.

Để điều chỉnh sự mất cân bằng trong EU, các đường dây truyền tải điện lớn đã được xây dựng để đảm bảo dòng điện từ các nước dư thừa (Pháp và Na Uy) sang các nước thiếu hụt, theo nhận định của ông Pavel Maryshev, thành viên của hội đồng chuyên gia tại Hiệp hội Khí đốt Nga.

Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt LNG toàn cầu đã đẩy nhanh tốc độ tăng giá. Các công ty sản xuất điện đã tính đến điều này trong biểu giá của họ, và giá bán buôn đã tăng lên.

Trữ lượng thấp

Trữ lượng thủy điện đang giảm và các cơ sở lưu trữ khí đốt dưới lòng đất (UGS) chỉ đầy trung bình 38,2%, so với mức bình thường theo mùa là 52%.

Đến ngày 1 tháng 11, trữ lượng phải đạt 90% để có thể vượt qua mùa đông. Để đạt được điều này, tốc độ bơm khí phải tăng gần gấp đôi. Và đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng.

Vào mùa hè, Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản sẽ bắt đầu tích cực mua nhiên liệu. Châu Âu sẽ phải trả giá cao hơn chỉ số JKM của châu Á để thu hút các tàu chở dầu.

"Hơn nữa, việc đưa vào vận hành các công suất khí tự nhiên hóa lỏng mới ở Mỹ đang chậm lại do sự trì hoãn về cơ sở hạ tầng. Chúng ta cũng phải ghi nhớ logic kinh tế của chính các nhà giao dịch: chênh lệch giá giữa mùa hè và mùa đông thu hẹp khiến việc bơm vào kho chứa ngầm trở nên kém lợi nhuận hơn", - Nadezhda Kapustina, giáo sư tại Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Liên bang Nga, phân tích.

Tình hình bấp bênh

Tất nhiên, tình trạng thiếu điện thực sự ở EU khó có thể xảy ra.

Theo mạng lưới các nhà điều hành hệ thống truyền tải châu Âu, cán cân điện năng toàn châu Âu "nhìn chung là thuận lợi".

Tuy nhiên, đảo Síp, Ireland và Malta thuộc vùng rủi ro, còn ở lục địa thì Phần Lan, Estonia và Lithuania cũng ở trong tình trạng tương tự do sự kết hợp của thời tiết lạnh, sự cố kỹ thuật và truyền tải yếu giữa các hệ thống, Vadim Petrov, phó giám đốc Viện Nghiên cứu Sinh thái toàn Nga, một trung tâm nghiên cứu thuộc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Nga, lưu ý.

"Giá bán buôn đã ổn định và chỉ có thể tăng thêm do giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tăng. Trong khoảng thời gian ba đến bốn tháng, mọi thứ sẽ ổn định, vì trong những giai đoạn ít nóng hơn, nhiều quốc gia (Đức, Bỉ và Hà Lan) sản xuất điện dư thừa, và giá bán buôn giảm xuống mức âm", - ông Maryshev giải thích.

Rủi ro chính vẫn là sự gián đoạn nguồn cung khí đốt nếu eo biển Hormuz vẫn bị tắc nghẽn.

Equinor ước tính rằng nếu tình trạng gián đoạn tiếp diễn trong một đến ba tháng nữa, châu Âu sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tự nhiên nghiêm trọng.

Ông Gribanov cũng chỉ ra rằng giá khí đốt tại trung tâm TTF (hiện ở mức 46 euro/megawatt-giờ) vẫn chưa bao gồm phụ phí mùa đông, có nghĩa là đợt tăng giá năng lượng chính đối với ngành công nghiệp và hộ gia đình châu Âu vẫn còn chưa xuất hiện.

Với tất cả các hạn chế, EU có nguy cơ bước vào mùa đông với các kho chứa khí đốt ngầm chỉ đầy 70-75%. Điều này rõ ràng là không đủ cho mùa sưởi ấm. Một số biện pháp nghiêm ngặt sẽ phải được thực hiện, bao gồm cả việc hạn chế nhu cầu một cách bắt buộc, kể cả đối với các khách hàng công nghiệp lớn, điều này sẽ mang tới những thách thức mới cho các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng của châu Âu.