Vũ khí hạt nhân cho Ukraine - mối đe dọa thực sự hay chỉ là chiến tranh thông tin?

Mới đây, trên website của Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) xuất hiện thông báo, Anh và Pháp đang xem xét khả năng chuyển giao vũ khí hạt nhân cho Ukraine. Theo SVR, một bộ phận giới tinh hoa châu Âu cho rằng nếu sở hữu vũ khí hạt nhân, hoặc ít nhất là “bom bẩn”, Ukraine sẽ có vị thế đàm phán thuận lợi hơn khi kết thúc xung đột.

Thực tế, những thông tin kiểu này không phải mới. Hồi tháng 10/2022, Bộ Quốc phòng Nga từng cáo buộc Ukraine nghiên cứu chế tạo “bom bẩn”. Sau đó, nhiều chuyên gia và nhà phân tích phương Tây cũng liên tục nêu giả thuyết về khả năng các nước phương Tây hỗ trợ Ukraine tiếp cận năng lực hạt nhân.

Tuy nhiên, Kiev chính thức bác bỏ hoàn toàn. Dù từng than tiếc việc Ukraine từ bỏ kho vũ khí hạt nhân thời Liên Xô, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và chính quyền Ukraine vẫn phủ nhận mọi kế hoạch tìm kiếm vũ khí hạt nhân với sự hỗ trợ của Anh và Pháp. Tại London, đại diện Văn phòng Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng tuyên bố thẳng thừng rằng, Anh không có bất kỳ kế hoạch nào như vậy.

Khác biệt quan trọng

Về mặt lý thuyết, kịch bản chuyển giao vũ khí hạt nhân không thể nói là hoàn toàn không thể tưởng tượng. Trong hơn bốn năm xung đột, phương Tây đã từng bước vượt qua hàng loạt “lằn ranh đỏ” trước đây: từ hệ thống phòng không, xe tăng hạng nặng, máy bay chiến đấu tới tên lửa tầm xa, trong đó có cả những đòn đánh bằng vũ khí do Anh và Pháp sản xuất.

Những cảnh báo cứng rắn từ phía Nga về “hậu quả nghiêm trọng” rốt cuộc không chuyển hóa thành phản ứng quân sự trực tiếp nhằm vào lãnh thổ các nước cung cấp vũ khí. Điều đó khiến một bộ phận giới tinh hoa châu Âu ngày càng ít sợ rủi ro leo thang.

Tuy nhiên, giữa tên lửa, xe tăng và đầu đạn hạt nhân tồn tại một ranh giới bản chất. Vũ khí hạt nhân không còn là công cụ quân sự thông thường, mà là cấp độ leo thang hoàn toàn khác.

Việc chuyển giao vũ khí hạt nhân chiến thuật cho một quốc gia đang trong xung đột trực tiếp với Nga sẽ kéo theo nguy cơ thảm họa sinh thái và an ninh vượt ra ngoài phạm vi Ukraine, ảnh hưởng trực tiếp tới toàn bộ châu Âu. Về mặt quân sự, nó cũng khó có khả năng tạo ra bước ngoặt chiến lược trong một cuộc chiến mang tính tiêu hao, giằng co như hiện nay. Ngược lại, rủi ro chính trị và môi trường là cực kỳ lớn.

Một yếu tố khác khiến kịch bản này thiếu tính thực tế là vấn đề kiểm soát. Việc trao cho Ukraine vũ khí hạt nhân, dù trực tiếp hay gián tiếp, sẽ khiến nước này trở nên khó kiểm soát hơn về mặt chiến lược.

Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga thông báo, Anh và Pháp đang xem xét khả năng

chuyển giao vũ khí hạt nhân cho Ukraine. Ảnh minh họa: Topwar.ru.

Khả năng chuyển giao

Trên thực tế, khả năng chuyển giao công khai vũ khí hạt nhân cho Ukraine gần như bằng không, trừ kịch bản cực đoan là Nga sử dụng vũ khí hạt nhân trước. Chỉ khi đó, phương Tây mới có thể tìm được cơ sở chính trị - đạo lý để biện minh trước dư luận trong nước. Ngay cả phương án chuyển giao bí mật, ngụy trang thành “phát triển nội địa”, cũng tiềm ẩn rủi ro quá lớn về kiểm soát, an ninh và hệ lụy chính trị.

Từ góc nhìn hiện tại, những thông tin do SVR công bố chủ yếu mang tính tạo dư luận, nhằm cảnh báo và ngăn chặn từ xa một kịch bản leo thang nguy hiểm. Việc các quốc gia khác, kể cả những nước trung lập hoặc có quan hệ tốt với Nga, không phản ứng đáng kể với thông tin này cho thấy cộng đồng quốc tế không coi đây là mối đe dọa hiện hữu.

Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, nguy cơ Ukraine được chuyển giao vũ khí hạt nhân là cực thấp. Đây chủ yếu là một mặt trận của chiến tranh thông tin và tâm lý, hơn là một kịch bản chính sách thực tế.

Dù vậy, trong logic răn đe chiến lược, nếu kịch bản này từng trở nên hữu hình trong tương lai, nó sẽ đánh dấu một bước leo thang chưa từng có, buộc Nga phải phản ứng ở cấp độ hoàn toàn khác. Nhưng ở thời điểm hiện tại, đó vẫn là một giả thuyết xa vời, hơn là một nguy cơ cận kề, Topwar.ru kết luận.

Nga và Ukraine vẫn đang trong cuộc chiến mang tính tiêu hao, giằng co.

Ảnh: The Economist.

Thái An