Việt Nam muốn thu hút nhân tài toàn cầu bằng chính sách thị thực đặc biệt

© Shutterstock/FOTODOM / Nhat Stock

Đề xuất miễn thuế 5 năm, cấp thị thực đặc biệt và trao nhiều quyền cho nhân tài

Dự thảo gồm 16 điều, hướng tới thu hút, lựa chọn và sử dụng nhân tài thực hiện các nhiệm vụ chiến lược, chương trình, dự án trọng điểm và giải quyết những bài toán lớn của đất nước. Đối tượng áp dụng gồm công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài.

Theo Điều 10 của dự thảo, thu nhập từ tiền lương, tiền thưởng của nhân tài và cộng sự được đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm kể từ khi phát sinh thu nhập, không áp dụng trùng lặp ưu đãi đối với cùng khoản thu nhập.

Đáng chú ý, nhân tài được đồng thời thực hiện nhiệm vụ tại nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp theo quyết định giao nhiệm vụ hoặc thỏa thuận trong hợp đồng. Họ được chủ động quyết định phương pháp chuyên môn, lựa chọn cộng sự, ký hợp đồng và quyết định mức lương, thưởng của nhóm trong phạm vi kinh phí được giao.

Nhân tài cũng được phân bổ, điều chỉnh kinh phí giữa các nội dung chi thuộc phạm vi được giao; ưu tiên tiếp cận hạ tầng nghiên cứu, trang thiết bị, thông tin, dữ liệu và bảo lưu ý kiến chuyên môn, báo cáo trực tiếp với người có thẩm quyền giao nhiệm vụ.

Riêng cán bộ, công chức, viên chức được lựa chọn thực hiện nhiệm vụ chiến lược với tư cách nhân tài sẽ tạm thời thôi làm nhiệm vụ thường nhật cho đến khi kết thúc nhiệm vụ chiến lược. Thời gian này vẫn được tính là thời gian công tác liên tục để hưởng chế độ, chính sách.

Theo Điều 11, nhân tài là người nước ngoài thuộc diện áp dụng được đề xuất cấp Thị thực Nhân tài Việt Nam và thẻ tạm trú tương ứng, có thể gia hạn, chuyển đổi mục đích cư trú theo quy định pháp luật. Vợ hoặc chồng, con dưới 18 tuổi của nhân tài được cấp thị thực UĐ2, thẻ tạm trú tương ứng và tạo điều kiện cư trú, học tập, sinh sống tại Việt Nam.

Nhân tài nước ngoài được miễn giấy phép lao động khi thực hiện các hoạt động nghề nghiệp phù hợp với năng lực và mục đích thu hút nhân tài. Họ cũng có thể thực hiện nhiệm vụ tại nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp theo hợp đồng hoặc thỏa thuận hợp pháp mà không phải xin giấy phép lao động cho từng nơi hay cấp lại thị thực còn hiệu lực khi thay đổi nơi làm việc.

Xem xét miễn trách nhiệm khi gặp rủi ro khách quan

Đáng chú ý, dự thảo còn đề xuất cơ chế bảo vệ nhân tài, người tham gia thực hiện nhiệm vụ chiến lược và những người tham mưu, thẩm định, quyết định lựa chọn, sử dụng nhân tài.

Theo đó, các trường hợp đủ điều kiện được xem xét miễn, loại trừ trách nhiệm khi phát sinh rủi ro, thiệt hại hoặc sự kiện bất khả kháng. Đối với người tham mưu, thẩm định, quyết định, việc bảo vệ đòi hỏi thực hiện đúng thẩm quyền, trung thực, không vụ lợi, đã áp dụng biện pháp phòng ngừa, kiểm soát và khắc phục hậu quả, trong khi rủi ro phát sinh từ nguyên nhân khách quan.

Nếu xảy ra sai sót không cố ý, việc xem xét trách nhiệm kỷ luật hành chính phải căn cứ tính chất, mức độ lỗi, điều kiện thực hiện nhiệm vụ và việc chủ động khắc phục hậu quả.

Cơ chế bảo vệ không áp dụng đối với hành vi tham nhũng, gian lận, trục lợi, cố ý vi phạm pháp luật, che giấu vi phạm hoặc lợi dụng chính sách gây thiệt hại. Trách nhiệm dân sự, hình sự và trách nhiệm pháp lý khác vẫn thực hiện theo pháp luật liên quan.

Theo Điều 13, doanh nghiệp sử dụng nhân tài và cộng sự thực hiện nhiệm vụ chiến lược được tính thêm vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế doanh nghiệp một khoản bằng 50% chi phí tiền lương, tiền thưởng thực trả.

Nhân tài làm việc tại doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ chiến lược không sử dụng ngân sách nhà nước vẫn được hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân; trường hợp là người nước ngoài còn được hưởng chính sách về thị thực, cư trú và miễn giấy phép lao động.

Dự thảo cũng đề xuất cơ chế khoán chi gắn với sản phẩm, kết quả. Với phần kinh phí khoán đến sản phẩm cuối cùng, việc quyết toán dựa trên nghiệm thu và hợp đồng, không yêu cầu chứng từ chi tiết từng khoản chi trong phạm vi khoán. Nhân tài được tham gia khai thác, thương mại hóa kết quả nhiệm vụ chiến lược và phân chia lợi nhuận theo pháp luật chuyên ngành.

Về nguồn lực, Bộ Nội vụ đề xuất bố trí ngân sách cho công tác nhân tài đạt khoảng 0,1% GDP mỗi năm, trong tổng nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các chính sách hiện đang được lấy ý kiến, hoàn thiện trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.