Giúp Hà Nội xây dựng mạng lưới metro: một phần của hợp tác công nghiệp – công nghệ Nga-Việt

CC0 / Amenoc 

Coi metro là trục xương sống của mạng lưới vận tải hành khách công cộng tại Hà Nội là vô cùng cần thiết

Hà Nội đang đứng trước nhu cầu cấp thiết phải phát triển giao thông công cộng nhằm giảm ùn tắc, hạn chế ô nhiễm môi trường và giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Trong những năm tới, giao thông công cộng cần được xem là một bộ phận trung tâm của quá trình phát triển đô thị, thay vì chỉ đóng vai trò bổ trợ cho giao thông cá nhân.

Việc đẩy nhanh phát triển hệ thống đường sắt đô thị (metro) và coi metro là trục xương sống của mạng lưới vận tải hành khách công cộng là vô cùng cần thiết và quan trọng. Các tuyến metro cần được quy hoạch theo hướng kết nối khu vực trung tâm với các khu đô thị mới, đô thị vệ tinh và các đầu mối giao thông lớn.

Theo định hướng hiện nay, thành phố hướng tới hình thành hệ thống vận tải công cộng khối lượng lớn, trong đó metro giữ vai trò ngày càng quan trọng từ năm 2030 trở đi.

“Hướng phát triển phù hợp cho Hà Nội trong những năm tới là xây dựng một hệ thống “metro làm trục chính – xe buýt làm mạng lưới kết nối – đi bộ, xe đạp và phương tiện trung chuyển làm khâu tiếp cận”, - Tiến sỹ kinh tế Lê Xuân Hòa, chuyên gia về quan hệ kinh tế - thương mại Việt-Nga, nói với Sputnik.

Các chuyên gia Sputnik phỏng vấn cho rằng, nếu được đầu tư đồng bộ với quy hoạch đô thị, công nghệ và chính sách quản lý phương tiện cá nhân, giao thông công cộng sẽ góp phần quan trọng giúp Hà Nội giảm ùn tắc, cải thiện môi trường và xây dựng một đô thị hiện đại, xanh và đáng sống hơn.

Hà Nội đang chuyển từ cách làm “xây từng tuyến metro riêng lẻ” sang phát triển một mạng lưới metro liên thông

Hà Nội đang chuyển từ cách làm “xây từng tuyến metro riêng lẻ” sang phát triển một mạng lưới metro liên thông, coi đường sắt đô thị là xương sống của giao thông công cộng. Theo các quy hoạch và thông tin cập nhật năm 2026, định hướng chính như sau:

Quy mô mạng lưới rất lớn: đến năm 2035, Hà Nội dự kiến triển khai 10 tuyến đường sắt đô thị, tổng chiều dài khoảng 413 km. Đến năm 2045, bổ sung thêm khoảng 5 tuyến, đưa tổng mạng lưới lên 15 tuyến, khoảng 617 km.

“Điểm rất đáng chú ý là Hà Nội đang hướng tới xây dựng mạng lưới, chứ không chỉ hoàn thành từng tuyến độc lập. Theo những thông tin đã được công bố, thủ đô của Việt Nam đang triển khai đồng thời nhiều tuyến lớn để tạo thành hệ thống liên thông”, - Tiến sỹ kinh tế Lê Xuân Hòa, chuyên gia về quan hệ kinh tế - thương mại Việt-Nga, nói với Sputnik.

Tiến sỹ Lê Xuân Hòa cũng lưu ý rằng, thay đổi quan trọng nhất trong tư duy quy hoạch là metro sẽ gắn với TOD (Transit-Oriented Development – phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng). Hà Nội dự kiến phát triển TOD xung quanh các nhà ga, nghĩa là quanh ga metro sẽ hình thành các khu vực tập trung nhà ở, văn phòng, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng để người dân có thể đi bộ → metro → xe buýt thuận tiện. Quy hoạch tầm nhìn 100 năm xác định TOD dọc toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị và các tuyến vận tải công cộng khối lượng lớn.

Hơn nữa, metro sẽ kết hợp với xe buýt và bãi đỗ trung chuyển.

Nếu thực hiện đúng quy hoạch, đây sẽ là một sự thay đổi rất lớn đối với Hà Nội: metro không chỉ là phương tiện đi lại mà còn trở thành “khung” để tổ chức lại không gian đô thị trong 20 năm tới. Quy hoạch chung đến 2045 và tầm nhìn 2065 đã được Thủ tướng phê duyệt; đồng thời Hà Nội đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm vào tháng 5/2026.

Một cách muốn mở rộng hợp tác kinh tế sang lĩnh vực cơ sở hạ tầng hiện đại

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội sáng 4/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá Hà Nội đạt tốc độ phát triển tích cực, triển khai được nhiều việc mới, trong đó có Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Ông Tô Lâm cho biết phía Nga đã ngỏ ý hỗ trợ Hà Nội xây dựng metro như một biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước. Nếu triển khai nhanh, mạng lưới này sẽ tạo chuyển biến lớn cho giao thông và cấu trúc đô thị Thủ đô.

“Hà Nội hợp tác với Nga trong lĩnh vực này sẽ thể hiện một bước tiến trong hợp tác kinh tế–kỹ thuật và bối cảnh hợp tác chiến lược rộng hơn của quan hệ Việt–Nga”, - Tiến sỹ quan hệ quốc tế Hoàng Giang bình luận với Sputnik.

Tiến sỹ Hoàng Giang cũng lưu ý một điểm rằng, Nga quan tâm tới hợp tác xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, trong đó có giao thông đô thị, xây dựng metro từ lâu và mối quan tâm này càng ngày càng lớn.

“Hà Nội đang bước vào giai đoạn xây metro với quy mô rất lớn. Và đây là một thị trường hạ tầng đặc biệt lớn. Hà Nội đang chuyển sang phát triển mạng lưới metro đồng bộ; riêng giai đoạn 2026–2030 dự kiến triển khai nhiều tuyến, trong khi quy hoạch dài hạn đặt mục tiêu mạng lưới lên tới trăm năm. Đối với Nga, đây sẽ không chỉ là một dự án giao thông đơn lẻ mà có thể là một thị trường công nghệ và công nghiệp rất lớn”, - Tiến sỹ Hoàng Giang nhấn mạnh với Sputnik.

Việt Nam và Nga có quan hệ hợp tác lâu năm trong nhiều lĩnh vực, trong đó có năng lượng, quốc phòng, giáo dục và kỹ thuật. Hiện quan hệ Việt-Nga là mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Việc Nga đề xuất tham gia một dự án hạ tầng lớn như metro ở Hà Nội có thể được xem là một cách mở rộng hợp tác kinh tế sang lĩnh vực cơ sở hạ tầng hiện đại.

“Như các chuyên gia nhận xét, đây không chỉ đơn thuần là câu chuyện “Nga bán tàu metro cho Hà Nội”, mà là một phần của hợp tác công nghiệp – công nghệ Việt Nam–Nga”, - . Tiến sỹ Hoàng Giang đưa ra đánh giá với Sputnik.

Nga có năng lực và kinh nghiệm lâu năm về xây dựng metro

Nga có năng lực và kinh nghiệm lâu năm về xây dựng metro. Tuyến metro đầu tiên tại Nga ra đời năm 1935. Lấy ví dụ hệ thống metro ở thủ đô Mátxcơva, đó là một hệ thống giao thông khổng lồ. Tổng chiều dài các tuyến đường hơn 480 km, và số lượng nhà ga khoảng 275, và những con số này vẫn tiếp tục tăng khi các đoạn đường mới đang được xây dựng. Hệ thống đường sắt đô thị của Mátxcơva vận chuyển tới gần 10 triệu lượt/ngày.

“Nga có nền công nghiệp đường sắt đô thị phát triển, đặc biệt về tàu điện, đầu máy–toa xe, hệ thống điện, tín hiệu, điều khiển và vận hành metro. Trong hợp tác với Việt Nam, Nga có thể tham gia xây từ A đến Z, mà cũng có thể tham gia vào một hoặc nhiều khâu: thiết kế, cung cấp đoàn tàu, công nghệ, thiết bị, đào tạo nhân lực hoặc tài chính. Điều này hoàn toàn phù hợp với nhu cầu của Hà Nội, bởi vì hiện nay Hà Nội không chỉ cần xây đường ray mà còn phải hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt đô thị, từ phương tiện đến bảo dưỡng và vận hành”, - Tiến sỹ kinh tế Lê Xuân Hòa, chuyên gia về quan hệ kinh tế - thương mại Việt-Nga, nói với Sputnik.

Việt Nam thể hiện công khai mối quan tâm tới việc hợp tác với Nga trong xây dựng metro trong chuyến thăm Nga vào tháng 3/2026 của Thủ tướng Phạm Minh Chính

Trong chuyến thăm Trung tâm điều khiển Metro Mátxcơva ngày 24/3/2026, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính nói Việt Nam đang tính toán phát triển hệ thống metro tại Hà Nội và TP.HCM và đánh giá xây dựng các tuyến metro ngầm sâu là thế mạnh của Nga.

Ông Phạm Minh Chính khi đó đã đề nghị Nga hỗ trợ Việt Nam tham khảo kinh nghiệm trên khá toàn bộ chuỗi dự án, gồm: tầm nhìn và tư duy phát triển metro; quy hoạch; thiết kế; xây dựng các dự án cụ thể; tổ chức thực hiện; huy động nguồn lực/vốn; vận hành và quản lý và chuyển giao công nghệ.

Đặc biệt, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Hà Nội và TP.HCM ký Bản ghi nhớ (MOU) với phía Nga, sau đó đặt hàng nghiên cứu, tư vấn quy hoạch với tầm nhìn 100 năm, đồng thời hạch toán hiệu quả tổng thể của hệ thống metro — không chỉ tính hiệu quả giao thông mà còn tính tác động tới phát triển kinh tế-xã hội, việc làm và tăng trưởng. Ông cũng đề nghị lập ngay các tổ công tác song phương để biến đề nghị thành công việc cụ thể.

“Điều đặc biệt đáng chú ý là chiều 24/3/2026, đúng như Thủ tướng Việt Nam đề nghị, lãnh đạo hai thành phố Hà Nội và Hồ Chí Minh đã có buổi làm việc với các cơ quan liên quan của Nga về metro. Có thể nói, đây là bước chuyển từ trao đổi cấp Thủ tướng tới cấp độ làm việc kỹ thuật, tiến tới đạt được MOU và nghiên cứu cụ thể”, - Tiến sỹ kinh tế Lê Xuân Hòa, chuyên gia về quan hệ kinh tế - thương mại Việt-Nga, nói với Sputnik.

Hoàng Hoa