Trung Quốc đẩy nhanh xây dựng trên Đá Hải Sâm mà Việt Nam cũng tuyên bố chủ quyền

© AFP 2023 / Hoang Dinh Nam

Ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đẩy nhanh xây dựng trái phép tại đá Hải Sâm

Ngày 2/10, Reuters công bố những hình ảnh vệ tinh mới nhất ghi nhận hoạt động xây dựng của Trung Quốc tại đá Hải Sâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Loạt ảnh do Vantor, công ty cung cấp hình ảnh vệ tinh thương mại trước đây có tên Maxar, chụp ngày 25/9. Hình ảnh cho thấy hoạt động san lấp mặt bằng, các khu vực tập kết đá dăm và bê tông, cùng nhiều thiết bị đang hoạt động tại khu vực dự kiến xây dựng đường băng.

Theo Reuters, các thiết bị xuất hiện trong ảnh được sử dụng để nén chặt phần đất bồi đắp hoặc nền đất rời trước khi tiến hành trải mặt. Những dấu hiệu này cho thấy việc xây dựng một đường băng quy mô lớn tại đá Hải Sâm đang được triển khai.

Một hình ảnh khác ghi lại sà lan chở đầy đá dăm đang di chuyển về phía cầu cảng mới được xây dựng tại đây. Các hình ảnh mới nhất tiếp tục cho thấy những thay đổi đáng kể tại đá Hải Sâm sau nhiều tháng Trung Quốc tiến hành nạo vét và bồi đắp.

Trước đó, ngày 14/8, Sáng kiến Minh bạch hàng hải châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố các hình ảnh vệ tinh thương mại cho thấy quy mô bồi đắp tại thực thể này đã mở rộng đáng kể.

Theo phân tích của AMTI, sau khoảng 8 tháng kể từ khi hoạt động nạo vét bắt đầu, khu vực được bồi đắp tại đá Hải Sâm đã hình thành một thực thể nhân tạo dài gần 6 km, trong đó có đoạn bờ thẳng dài hơn 3 km.

AMTI nhận định đoạn bờ thẳng này có thể được sử dụng để xây dựng đường băng cùng các công trình liên quan. Những hình ảnh vệ tinh mới được Reuters công bố ngày 2/10 cho thấy hoạt động chuẩn bị nền đường băng tại khu vực này đã trở nên rõ ràng hơn.

Reuters hồi tháng 8 cũng ghi nhận Trung Quốc đã hoàn tất giai đoạn đầu của quá trình bồi đắp tại đá Hải Sâm sau ít nhất sáu tháng thi công. Một cầu cảng dài khoảng 680 m được xây dựng bên khu vực nước sâu, trong khi ảnh vệ tinh tháng 7 cho thấy một số công trình đã xuất hiện ở phía đông nam, trong đó có sân đỗ trực thăng.

Trung Quốc đến nay chưa xác nhận việc xây dựng một căn cứ quân sự mới tại đá Hải Sâm. Trong khi đó, truyền thông nhà nước Trung Quốc cho rằng các công trình tại đây nhằm phục vụ những mục đích dân sự như dự báo thời tiết, nghiên cứu hàng hải và nghiên cứu khoa học.
Hoạt động xây dựng không chỉ được ghi nhận tại đá Hải Sâm. Các hình ảnh chụp ngày 17/8 cũng ghi nhận những công trình mới trên đảo Ba Ba, một thực thể khác thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, nằm cách đá Hải Sâm khoảng 14 km.

Qua đối chiếu các hình ảnh vệ tinh ở những thời điểm khác nhau, hoạt động xây dựng tại đảo Ba Ba được cho là bắt đầu vào khoảng tháng 3 hoặc tháng 4 năm nay. Chức năng cụ thể của các công trình này hiện chưa được xác định.

Một người phát ngôn của Vantor cho biết một số cấu trúc xuất hiện trên đảo Ba Ba có hình dáng tương tự những cơ sở radar quân sự hoặc trạm cảnh báo sớm từng được ghi nhận tại các khu vực khác ở Biển Đông.

Reuters cuối tháng 8 cũng đưa tin về sự xuất hiện của các công trình mới trên đảo Ba Ba, song cho biết giới quan sát khi đó chưa thể xác định chắc chắn chức năng của các cấu trúc này.

Việt Nam nhiều lần khẳng định chủ quyền đối với Hoàng Sa

Đá Hải Sâm và đảo Ba Ba đều thuộc quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam cũng tuyên bố chủ quyền. Hoàng Sa gồm nhiều đảo, đá, bãi cạn và rạn san hô trên Biển Đông.

Việc xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này đã diễn ra từ nhiều thế kỷ trước. Các tư liệu lịch sử ghi nhận từ thế kỷ XVII, các chúa Nguyễn đã tổ chức đội Hoàng Sa thực hiện nhiệm vụ khai thác tài nguyên, đo đạc và hoạt động trên các đảo thuộc quần đảo.

Năm 1974, Trung Quốc sử dụng vũ lực đánh chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa và kiểm soát quần đảo này cho đến nay. Việt Nam nhiều lần khẳng định có đầy đủ chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền đối với Hoàng Sa phù hợp với luật pháp quốc tế.

Ngày 28/8, trước thông tin về các hoạt động tôn tạo, xây dựng của Trung Quốc tại đá Hải Sâm và đảo Ba Ba, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng một lần nữa nhấn mạnh lập trường của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa là rõ ràng và nhất quán.

“Việt Nam có đầy đủ chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, trong đó có đá Hải Sâm và đảo Ba Ba, phù hợp với luật pháp quốc tế”, bà Phạm Thu Hằng khẳng định.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao nhấn mạnh mọi hoạt động của nước ngoài tại quần đảo Hoàng Sa, trong đó có đá Hải Sâm và đảo Ba Ba, mà không được Việt Nam cho phép đều “hoàn toàn phi pháp và vô giá trị”.

“Việt Nam kiên quyết phản đối, đã giao thiệp nghiêm túc và khẳng định lập trường về vấn đề này, yêu cầu chấm dứt ngay và không tái diễn các hoạt động tương tự”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nhấn mạnh.