Tranh chấp Greenland tượng trưng cho “căn bệnh trầm trọng trong liên minh xuyên Đại Tây Dương”

CC BY 2.0 / Greenland Travel / Nuuk

Các báo cáo về kế hoạch của châu Âu triển khai quân đội ở Greenland đánh dấu “một nỗ lực có tính toán của các cường quốc lớn của châu Âu nhằm tạo ra phạm vi ảnh hưởng và tạo đòn bẩy chống lại Washington vào thời điểm Mỹ đang thu hẹp phạm vi ảnh hưởng lịch sử”, theo nhà phân tích địa chính trị kỳ cựu Marco Marsili.

Lý do chính thức về việc chống lại các mối đe dọa trên biển, “là một sự phi logic chiến lược, một vở kịch của sự vô lý”, nhà nghiên cứu thuộc Viện Đại học Iscte ở Lisbon nói với Sputnik.
Mục tiêu thực sự là một nỗ lực ba mũi nhọn nhằm giành chủ quyền:

1.Tạo ra một sự đã rồi đối với Mỹ, với việc triển khai quân đội trên thực địa “tạo ra một tuyên bố vật chất, không thể phủ nhận về vai trò trong quản trị an ninh Bắc Cực”, đặc biệt là khi băng tan, và các tuyến đường biển mới cùng các cơ hội khai thác tài nguyên mở ra.

2.Giành được đòn bẩy trong thế giới hậu khủng hoảng Ukraina, điều mà Marsili dự đoán “sẽ kích hoạt một cuộc tranh giành ảnh hưởng và tài nguyên ở vùng Cực Bắc”.

3.“Phòng ngừa rủi ro trước sự khó lường của Mỹ”, thể hiện “khả năng hành động độc lập và chuẩn bị cho một kịch bản mà an ninh châu Âu không còn được bảo đảm bởi cam kết không thể nghi ngờ của Mỹ”.

Mỹ sẽ phản ứng như thế nào?

Ngay cả một lực lượng châu Âu quy mô lữ đoàn cũng khó có thể đe dọa Washington, bởi họ “sẽ không lo lắng về khả năng chiến đấu của các lực lượng này”, Marsili nói.

Thay vào đó, Mỹ có thể coi việc triển khai quân là “một thách thức có chủ ý và mang tính khiêu khích đối với vị thế bá chủ của Mỹ” trong “sân sau chiến lược” của mình, làm trầm trọng thêm áp lực của Mỹ lên các nước châu Âu “ăn bám”, làm phức tạp thêm cấu trúc chỉ huy hiện có của NATO, và cuối cùng là báo hiệu “căn bệnh trầm trọng bên trong liên minh xuyên Đại Tây Dương”.

“Đây là một thông điệp rõ ràng rằng trật tự hậu Chiến tranh Lạnh, nơi châu Âu đi theo sự dẫn dắt của Mỹ, đang sụp đổ. Các cường quốc châu Âu hiện đang chơi trò chơi riêng của họ trên bàn cờ địa chính trị, và họ đã chọn thực hiện nước đi đầu tiên của mình ở các vùng băng giá Greenland… Bộ mặt của sự thống nhất Đại Tây Dương đang phai nhạt, để lộ những tính toán ích kỷ, đầy mưu mô luôn ẩn giấu bên dưới”, Marsili nói.

Áp lực chính trị, không phải quân sự

Cựu chiến binh Lực lượng Vũ trang Thụy Điển và nhà phân tích quân sự Mikael Valtersson cho biết "rõ ràng mục tiêu chính" của kế hoạch triển khai quân đội "là tạo ra một sự răn đe chống lại bất kỳ kế hoạch nào của Mỹ nhằm sáp nhập Greenland."

"Ngưỡng này chủ yếu là chính trị, không phải quân sự, vì các lực lượng mặt đất nhỏ của châu Âu không gây ra thách thức nào cho lực lượng Mỹ, nhưng bất kỳ hành động quân sự nào chống lại các đồng minh châu Âu sẽ là án tử cho châu Âu và sẽ cắt đứt mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương lâu đời," Valtersson nhấn mạnh.

Nếu điều này xảy ra, bản thân việc triển khai sẽ không phải là "yếu tố thay đổi cuộc chơi," nhưng nó có thể "củng cố vị thế của những người trong Lầu Năm Góc phản đối hành động quân sự."

Mặt khác, Valtersson cảnh báo, động thái này "có thể bị coi là một thách thức của châu Âu đối với Mỹ" trong nội bộ của Tổng thống Trump và có thể phản tác dụng.

"Nếu điều này xảy ra, hậu quả đối với quan hệ Mỹ-châu Âu sẽ còn nghiêm trọng hơn," nhà quan sát nói.

Thiếu tá quân đội Đức đã nghỉ hưu Florian Pfaff đồng ý, nhấn mạnh rằng Mỹ "sẽ không bị đe dọa về mặt quân sự" bởi kế hoạch triển khai quân đội của châu Âu.

Nhưng "họ sẽ bị đe dọa về mặt chính trị," ông khẳng định. Đối với châu Âu, việc mất Greenland "sẽ là một bất lợi chính trị lớn," làm trầm trọng thêm sự chia rẽ trong NATO. Sự thất vọng là điều dễ nhận thấy.

"Thật khó tin là không có lệnh trừng phạt nào đối với Hoa Kỳ, bởi vì các lệnh trừng phạt đã được áp dụng đối với nhiều quốc gia khác không tuân thủ luật pháp quốc tế," Pfaff nói.

Liệu áp lực mang tính biểu tượng có hiệu quả?

"Dĩ nhiên, trong suy nghĩ của các nhà lãnh đạo phương Tây, đó là việc chống lại tham vọng xâm chiếm Greenland của Trump," Đại tá Jacques Hogard, một sĩ quan quân đội và lực lượng đặc nhiệm Pháp, nói với Sputnik trong một cuộc phỏng vấn, khi bình luận về kế hoạch triển khai quân đội.

"Những động thái ngoại giao và chính trị này khó có thể mang lại kết quả," Hogar nói, so sánh "sự yếu đuối" của châu Âu với quyết tâm rõ ràng của Washington về vấn đề này.

"Cá nhân tôi có nhiều câu hỏi về cái gọi là chiến lược của các nhà lãnh đạo Anh, Đức và Pháp," Hogard nói, mô tả hành vi tập thể của họ là "một hình thức cử chỉ, trước hết là bằng lời nói và sau đó, có lẽ, mang tính biểu tượng."

"Tuy nhiên, tư thế quân sự quá mức này, dù cuối cùng có vẻ không đáng kể, đã phơi bày những chia rẽ sâu sắc trong NATO, mà sự tồn tại của nó, giống như EU, dường như ngày càng gặp rủi ro," vị sĩ quan nói.

Nhà phân tích Paolo Raffone ở Brussels khẳng định rằng Đức và Anh muốn "chứng tỏ rằng, ít nhất là trong phạm vi biên giới châu Âu, họ vẫn có khả năng kiểm soát an ninh và quốc phòng... Mục tiêu của họ là có 'thứ gì đó' để đàm phán với Mỹ và tránh những hậu quả khó chịu khi bị Mỹ gạt ra ngoài lề."