Tổng thống Trump và nghịch lý 'người kiến tạo hòa bình' giữa loạt chiến dịch quân sự

Từng phản đối chiến tranh, Donald Trump nay theo đuổi chính sách can thiệp mạnh tay nhằm kiểm soát tài nguyên và an ninh, làm nổi bật mâu thuẫn trong khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” (trong ảnh: Khói lửa bốc lên tại Fuerte Tiuna, Venezuela, sau cuộc tấn công của Mỹ ngày 3/1/2026). Ảnh: France24/TTXVN

Bước vào năm thứ hai của nhiệm kỳ 2, Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng tự tuyên bố là “tổng thống của hòa bình”, đang gây chấn động quốc tế bằng một loạt chiến dịch quân sự quy mô lớn và những tuyên bố cứng rắn nhắm vào nhiều quốc gia.

Theo AFP ngày 4/1, trong bài phát biểu nhậm chức nhiệm kỳ hai vào ngày 20/1 năm ngoái, ông Trump từng khẳng định: “Di sản đáng tự hào nhất của tôi sẽ là người kiến tạo hòa bình và thống nhất”. Ông thậm chí tuyên bố xứng đáng nhận giải Nobel Hòa bình vì cho rằng mình đã chấm dứt được 8 cuộc chiến.

Tuy nhiên, thực tế đang đi ngược lại những tuyên bố đó. Ngay sau khi nhậm chức, ông Trump đã có động thái biểu trưng đầy mạnh mẽ khi đổi tên Bộ Quốc phòng thành “Bộ Chiến tranh”. Chính quyền của ông lập luận rằng sức mạnh quân sự chính là con đường dẫn đến hòa bình thực sự. “Chúng ta đang kiến tạo hòa bình bằng sức mạnh. Đó là những gì chúng ta đang làm”, ông Trump phát biểu tại một cuộc mít tinh ở Pennsylvania hồi tháng trước.

Những mặt trận tại Nam Mỹ và Trung Đông

Chỉ trong một thời gian ngắn, quân đội Mỹ đã liên tục xuất quân trên nhiều mặt trận. Tại Venezuela: Vào ngày 3/1 vừa qua, ông Trump đã ra lệnh thực hiện các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn, dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro. Washington lập luận hành động này dựa trên lệnh bắt giữ ông Maduro liên quan đến cáo buộc "buôn bán ma túy", bất chấp việc chính phủ Venezuela là thành viên của Liên hợp quốc.

Tại Nigeria, vào đúng ngày Giáng sinh (24/12/2025), quân đội Mỹ đã tấn công các phần tử thánh chiến tại quốc gia này trong một chiến dịch mà ông Trump cho là vì người Kitô giáo.

Vài giờ trước cuộc tấn công ở Venezuela, Tổng thống Trump đã cảnh báo về một cuộc can thiệp khác của Mỹ vào khu vực thứ ba, nói rằng lực lượng Mỹ đã "sẵn sàng can thiệp" nếu chính quyền Iran gây thương vong cho những người biểu tình. Trước đó, Mỹ đã ném bom các địa điểm hạt nhân của Iran để hỗ trợ Israel và thực hiện các cuộc không kích tại Syria để trả đũa việc sát hại binh lính Mỹ. 

Trong một bài phát biểu ở Riyadh (Saudi Arabia) hồi tháng 5/2025, Tổng thống Trump nói rằng "những người tự xưng là kiến tạo quốc gia đã phá hủy nhiều quốc gia hơn là xây dựng" và không hiểu được các quốc gia mà họ can thiệp.

Nhưng cũng giống như cựu Tổng thống George W. Bush, AFP lưu ý, ông Trump chẳng mấy quan tâm đến Liên hợp quốc hay các công ước quốc tế khác về chiến tranh.

Những hành động trên của ông Trump đã vấp phải những ý kiến trái chiều gay gắt ngay tại nội bộ Mỹ. Thượng nghị sĩ Ruben Gallego, một cựu chiến binh Iraq, đã gọi chiến dịch tại Venezuela là "cuộc chiến tranh phi nghĩa thứ hai" và cho rằng Mỹ đang chuyển từ vị thế "cảnh sát thế giới" sang "kẻ bắt nạt thế giới".

Mở rộng mục tiêu: Từ Colombia, Mexico đến Greenland

Theo CNN ngày 4/1, sau chiến dịch tại Venezuela, ông Trump dường như đang gia tăng áp lực lên các quốc gia láng giềng. Trên chuyên cơ Air Force One, ông không ngần ngại ám chỉ khả năng can thiệp quân sự vào Colombia vì để cocaine "tràn vào Mỹ". Khi được hỏi về một chiến dịch tại đây, ông Trump trả lời ngắn gọn: "Nghe có vẻ hay với tôi".

Ông Trump cũng hướng sự chú ý sang nước láng giềng phía Nam của Mỹ, nói rằng, “Mexico phải chấn chỉnh lại tình hình, bởi vì ma túy đang tràn qua Mexico, và chúng tôi sẽ phải làm gì đó”, ám chỉ đến vấn đề ma túy. 

Tổng thống Trump tiết lộ ông đã nhiều lần đề nghị hỗ trợ quân sự cho Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum, nhưng "bà ấy có vẻ hơi sợ". Ngược lại, với Cuba, ông dự đoán nước này sẽ "tự sụp đổ" mà không cần can thiệp trực tiếp.

Không chỉ dừng lại ở khu vực Mỹ Latinh, ông Trump còn tái khẳng định tham vọng sáp nhập Greenland - lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Ông lập luận rằng Greenland có vị trí địa lý chiến lược và cần thiết cho "an ninh quốc gia" của Mỹ trước sự hiện diện của tàu chiến Nga và Trung Quốc. Dù Đan Mạch và Greenland kiên quyết phản đối, ông Trump vẫn cho rằng Liên minh châu Âu (EU) hiểu và ủng hộ mục tiêu này của Mỹ.

AFP nhấn mạnh, từng chỉ trích cựu Tổng thống George W. Bush về cuộc Chiến tranh Iraq năm 2003 và lên án những người "kiến tạo quốc gia" làm phá hủy đất nước khác, nhưng ông Trump hiện đang vận hành một chính sách can thiệp có mục đích kinh tế rõ rệt.

Ông thẳng thắn chia sẻ rằng việc kiểm soát các quốc gia có tài nguyên sẽ giúp khai thác dầu mỏ tự do, giảm giá dầu và mang lại lợi ích cho nước Mỹ.

Có thể nói thế giới đang chứng kiến một phong cách ngoại giao mới của Mỹ dưới thời Trump: Một sự kết hợp giữa chủ nghĩa thực dụng kinh tế, sức mạnh quân sự áp đảo và sự sẵn sàng phá vỡ các công ước quốc tế để đạt được mục tiêu "Nước Mỹ trên hết".

Công Thuận