Sau diễn biến Venezuela, Tổng thống Trump hướng sự chú ý sang Greenland

Quang cảnh thị trấn Kulusuk thuộc đảo Greenland, Đan Mạch. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Theo USA Today, kể từ khi nhậm chức vào năm 2025, Tổng thống Trump đã nhiều lần đề cập đến khả năng mua lại hòn đảo Bắc Cực phủ băng này từ Đan Mạch. Ông cũng không loại trừ việc sử dụng vũ lực để kiểm soát vùng lãnh thổ giàu tài nguyên, trong bối cảnh Mỹ, Trung Quốc và Nga đang cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt tại khu vực Bắc Cực. Những phát ngôn này đã gây ra làn sóng chỉ trích và lo ngại rộng khắp, đặc biệt ngay tại Greenland.

Tổng thống Trump cho rằng việc sáp nhập Greenland là yêu cầu mang tính an ninh quốc gia, nhấn mạnh trữ lượng khoáng sản quan trọng cùng vị trí chiến lược của hòn đảo này.

Hồi tháng 5/2025, khi được hỏi về khả năng tiếp quản Greenland bằng vũ lực, ông Trump nói với đài NBC: “Tôi không loại trừ khả năng đó. Tôi không nói là tôi sẽ làm, nhưng tôi không loại trừ điều gì cả. Chúng tôi rất cần Greenland”.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết Greenland có dân số rất nhỏ và Mỹ sẽ “chăm lo và tôn trọng người dân nơi đây”, song khẳng định hòn đảo này cần thiết cho “an ninh quốc tế”.

Đến ngày 4/1, ông Trump tiếp tục nhắc lại quan điểm trên, trong bối cảnh chính quyền của ông vừa bắt giữ Tổng thống Venezuela và tuyên bố sẽ “điều hành” quốc gia Nam Mỹ này cho đến khi một quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra.

“Chúng ta cần Greenland, chắc chắn rồi. Chúng ta cần nó cho mục đích phòng thủ”, ông Trump nói với tạp chí The Atlantic trong cuộc phỏng vấn đăng ngày 4/1, đồng thời mô tả Greenland là khu vực “bị bao vây bởi các tàu của Nga và Trung Quốc”.

Cùng ngày, bà Katie Miller, vợ của Phó Chánh Văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller, đăng tải một bức ảnh Greenland được phủ cờ Mỹ, kèm dòng chữ “SỚM THÔI”.

Phản ứng trước động thái này, Đại sứ Đan Mạch tại Mỹ Jesper Moeller Soerensen khẳng định Copenhagen mong đợi “sự tôn trọng đầy đủ đối với toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch”.

Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen cũng nhiều lần lên tiếng phản đối ý tưởng của ông Trump, cho rằng đây là hành động mang tính “thuộc địa hóa”. Tháng 12, ông tuyên bố thẳng thắn rằng “Mỹ không nên chiếm đóng Greenland”.

Greenland hiện là một lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO, với dân số khoảng 57.000 người. Hòn đảo này có quyền tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập, song vẫn phụ thuộc lớn vào chính phủ Đan Mạch.

Cựu Đại sứ Mỹ tại Đan Mạch dưới thời chính quyền Obama, ông Rufus Gifford, từng cảnh báo vào tháng 1/2025 rằng NATO sẽ buộc phải phản ứng nếu có bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào Greenland, do Đan Mạch là thành viên của liên minh.

Greenland cũng là nơi đặt căn cứ quân sự cực Bắc của Mỹ tại Pituffik, nơi Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance từng tới thăm vào tháng 3/2025.

Trước các tuyên bố và động thái liên tiếp nhắm vào Greenland, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Đan Mạch vào tháng 12/2025 đã xếp Mỹ vào diện rủi ro an ninh, đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Khi đó, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và người đứng đầu chính quyền Greenland Jens-Frederik Nielsen đồng loạt tuyên bố: “Chúng tôi đã nói rất rõ trước đây và nay nhắc lại một lần nữa: biên giới quốc gia và chủ quyền của các quốc gia được xác lập bởi luật pháp quốc tế. Không ai có quyền sáp nhập quốc gia khác”.

Theo một cuộc khảo sát công bố tháng 1/2025, phần lớn trong số 57.000 cư dân Greenland mong muốn độc lập khỏi Đan Mạch, nhưng không ủng hộ việc trở thành một phần của Mỹ.

Bảo Hà