Tên lửa R-77M mới là chìa khóa giúp Su-35 Nga bắn hạ F-16 Ukraine?

Sau thông tin tiêm kích Su-35 Nga lần đầu được cho là bắn hạ một chiếc F-16 Fighting Falcon Ukraine vào ngày 15/5, giới quan sát đặc biệt chú ý tới loại tên lửa mà Moscow có thể đã sử dụng trong cuộc giao tranh này.

Theo các nguồn tin địa phương, một chiếc Su-35 của Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga đã phóng tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar chủ động, để bắn hạ một chiếc F-16 Ukraine ở khoảng cách ngoài tầm nhìn trực tiếp. Hoạt động phóng tên lửa được cho là đã được các kênh giám sát của Ukraine ghi nhận.

Tiêm kích Su-35S trang bị động cơ R-77M, cùng với R-77-1 và R-73. (Nguồn: MW).

Nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử một tiêm kích Su-35 bắn hạ thành công một máy bay chiến đấu phương Tây trong thực chiến.

Hiện chưa có nhiều thông tin chi tiết về trận giao tranh, nhưng vụ việc lập tức làm dấy lên nhiều suy đoán về loại tên lửa mà Nga đã sử dụng. Một trong những giả thuyết đáng chú ý nhất là Su-35 có thể đã được trang bị tên lửa không đối không thế hệ mới R-77M.

Trong thời gian qua, các phi đội F-16 của Ukraine đã buộc phải thay đổi chiến thuật để đối phó với ưu thế trên không của Nga. Máy bay Ukraine thường bay ở độ cao rất thấp nhằm tận dụng nhiễu địa hình để gây khó khăn cho radar và đầu dò tên lửa Nga. Đồng thời, họ cũng hạn chế tiếp cận gần tiền tuyến để giảm nguy cơ bị đánh chặn.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng những biện pháp này có thể không còn hiệu quả nếu Nga thực sự đã triển khai R-77M.

Tên lửa R-77M được xác nhận bắt đầu đưa vào trang bị từ tháng 7/2025 nhằm thay thế các dòng tên lửa cũ như R-77-1 và R-27. So với phiên bản tiền nhiệm, R-77M được cho là có tầm bắn gần gấp đôi, đồng thời sử dụng đầu dò radar mảng pha quét điện tử chủ động AESA hiện đại hơn đáng kể.

Radar AESA giúp tên lửa tăng khả năng chống nhiễu, khóa mục tiêu ở khoảng cách xa hơn và đặc biệt hiệu quả khi tấn công các mục tiêu bay thấp, chiến thuật vốn được F-16 Ukraine sử dụng thường xuyên để né tránh radar Nga.

Ngoài ra, R-77M còn được cho là sử dụng ăng-ten mảng pha chủ động có khả năng tạo hình ảnh mục tiêu góc rộng hơn, khiến việc cơ động né tránh của máy bay đối phương trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Sự xuất hiện của R-77M được đánh giá là bước nâng cấp quan trọng cho khả năng không chiến tầm xa của Su-35. Trước đây, dù Su-35 sở hữu radar rất lớn và mạnh, Nga vẫn bị cho là thua kém Mỹ và Trung Quốc về công nghệ tên lửa không đối không hiện đại.

Các tiêm kích như F-15EX Eagle II của Mỹ hay Shenyang J-16 của Trung Quốc đều đã được trang bị các loại tên lửa không đối không tiên tiến có tầm bắn xa và khả năng chống nhiễu mạnh.

Dù radar của Su-35 không được đánh giá hiện đại bằng các đối thủ mới nhất của Mỹ và Trung Quốc, nó vẫn có lợi thế lớn về kích thước. Radar của Su-35 được cho là lớn gấp khoảng ba lần radar trên Lockheed Martin F-35 Lightning II, cho phép máy bay phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa mà ít phụ thuộc hơn vào máy bay cảnh báo sớm.

Nếu R-77M thực sự đóng vai trò quyết định trong vụ bắn hạ F-16, điều này có thể buộc Ukraine phải thay đổi chiến thuật thêm một lần nữa. Các hoạt động của F-16 nhiều khả năng sẽ bị đẩy lùi xa hơn khỏi tiền tuyến để tránh nguy cơ bị Su-35 tấn công từ khoảng cách cực xa.

Hiện Nga được cho là ưu tiên trang bị R-77M cho tiêm kích thế hệ năm Su-57. Tuy nhiên, nếu tên lửa này chứng minh được hiệu quả thực chiến tại Ukraine, Moscow có thể sẽ tăng mạnh ngân sách để mở rộng trang bị cho các phi đội Su-35.

Xuân Minh (theo MW, OSI)