Tại sao vị trí của Việt Nam được chú ý trong BRICS?

Tận dụng vị trí kết nối BRICS và ASEAN

Như Sputnik đưa tin, ngày 12-13/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 và tiến hành các hoạt động song phương tại Ấn Độ. Đây là lần thứ hai Việt Nam dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS với tư cách Nước đối tác.

Giáo sư Faisal Ahmed, ngành Kinh doanh Quốc tế tại Trường Quản lý FORE, Ấn Độ, cho rằng sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định vị thế của Việt Nam như một quốc gia quan trọng tại Đông Nam Á, đồng thời tạo cơ hội tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và thiết lập các mạng lưới sản xuất toàn cầu có tính liên kết.

“Đây là cơ hội để Việt Nam phát huy lợi thế về địa chiến lược và địa kinh tế, đồng thời đóng vai trò lớn hơn trong cấu trúc tài chính toàn cầu cũng như quản trị kinh tế toàn cầu”, VnEpress dẫn lời ông Ahmed nói.

Theo ông, vị trí địa chiến lược giúp Việt Nam có thể trở thành trung tâm kết nối giữa BRICS và ASEAN, đồng thời với những khuôn khổ thương mại lớn như RCEP và CPTPP mà Việt Nam là thành viên. Việt Nam cũng có thể đóng góp vào tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu, kết nối khu vực, thu hút đầu tư, đô thị hóa, phát triển hạ tầng số cũng như thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, bình luận với TTXVN, ông S.D. Pradhan, cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Ấn Độ, cũng cho rằng tư cách Nước đối tác BRICS mở thêm không gian để Việt Nam đa dạng hóa quan hệ, tăng cường tự chủ chiến lược và kết nối với những động lực phát triển mới.

Theo ông, Việt Nam có thể coi BRICS là một “công cụ đa dạng hóa chiến lược”, tận dụng khối 11 nước để mở rộng thị trường, thu hút công nghệ và đầu tư, tăng khả năng tự cường của chuỗi cung ứng và nâng cao tiếng nói trong quản trị toàn cầu; đồng thời tiếp tục đặt ASEAN ở vị trí nền tảng và duy trì quan hệ đối tác bền chặt với Mỹ, Nhật Bản, châu Âu cùng các đối tác khác.

Ông Pradhan dẫn cách tiếp cận của Ấn Độ tại hội nghị vừa qua như một ví dụ về việc “sử dụng BRICS để mở rộng không gian chiến lược, chứ không phải thu hẹp không gian đó”.

Trên phương diện kinh tế, ông cho rằng Việt Nam có thể tận dụng BRICS để đa dạng hóa đối tác, thúc đẩy đầu tư và chuyển giao công nghệ, ưu tiên khoáng sản thiết yếu và khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, đồng thời tham gia các sáng kiến về chuyển đổi số và AI.

Việt Nam cũng có thể khai thác tư cách Nước đối tác BRICS như một “cánh tay nối dài của ASEAN”. Trong quá trình này, quan hệ với Ấn Độ có thể giúp hai nước vừa tăng cường hợp tác song phương, vừa phối hợp nâng cao tiếng nói và tầm ảnh hưởng trong phương Nam toàn cầu.

Tăng không gian cho tự chủ chiến lược

Giáo sư Nicholas Chapman, Đại học Tohoku, Nhật Bản, nhìn nhận việc tham dự BRICS là cơ hội để Việt Nam lan tỏa câu chuyện thực tiễn về một chính sách đối ngoại trách nhiệm, bao trùm và chủ động, thúc đẩy hòa bình, phát triển thông qua đối thoại thay vì lựa chọn lập trường đơn phương hay đối đầu.

Theo ông Chapman, khi cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, những quốc gia vừa và nhỏ thường chịu nhiều áp lực nhất. Các cơ chế đa phương như BRICS vì vậy có thể giúp các nước đang phát triển nâng cao quyền tự chủ chiến lược và tiếp cận hiệu quả hơn các nguồn lực hỗ trợ phát triển.

“Với thành tựu kinh tế ấn tượng cùng uy tín của một đối tác tin cậy, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành minh chứng sống động cho giá trị của hợp tác đa phương giữa giai đoạn thế giới đầy biến động”, ông Chapman nhận định.

Từ góc nhìn tương tự, ông Pradhan cho rằng Việt Nam có thể sử dụng BRICS như một “đòn bẩy” để đa dạng hóa ngoại giao, kiên định chính sách không liên minh và duy trì các đoàn cấp cao tham dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS.

Theo chuyên gia Ấn Độ, Việt Nam và Ấn Độ có thể trở thành những “cầu nối quan trọng” giữa Nam Á, ASEAN và cộng đồng phương Nam toàn cầu rộng lớn hơn, trong khi vẫn duy trì quyền tự chủ chiến lược. Theo cách tiếp cận này, Việt Nam có thể can dự với các bên mà không bị phụ thuộc hay ràng buộc.

Từ “tin cậy chiến lược” đến “thực thi chiến lược”

Bên cạnh hợp tác đa phương, các chuyên gia cũng nhìn thấy thêm dư địa cho quan hệ Việt Nam - Ấn Độ.

Navendu Kumar, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ấn Độ tại Việt Nam (InCham), cho rằng sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng thể hiện sự tin tưởng lẫn nhau và ủng hộ vai trò Chủ tịch BRICS của Ấn Độ.

Chuyến công tác diễn ra sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường hồi tháng 5. Theo ông Kumar, chuyến thăm cấp cao giúp củng cố niềm tin của doanh nghiệp Ấn Độ đối với các cam kết đầu tư dài hạn tại Việt Nam.

“Đối với các tập đoàn Ấn Độ - dù trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng nặng, năng lượng tái tạo, dược phẩm hay sản xuất công nghệ cao - sự ổn định chính trị và cam kết ngoại giao cấp cao này là những động lực chính thúc đẩy niềm tin đầu tư”, ông Kumar cho hay.

Ông Pradhan đánh giá cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Narendra Modi và Thủ tướng Lê Minh Hưng cho thấy quan hệ hai nước đang chuyển mạnh từ “tin cậy chiến lược” sang “thực thi chiến lược”. Hợp tác quốc phòng - an ninh, đất hiếm, năng lượng, không gian vũ trụ cùng đề xuất thiết lập cơ chế Đối thoại 2+2 cho thấy quan hệ ngày càng hướng tới những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, trong hơn 24 giờ tại Ấn Độ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã dự và phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS, hội đàm với Thủ tướng Narendra Modi, gặp lãnh đạo nhiều nước thành viên và đối tác BRICS, cùng lãnh đạo Liên hợp quốc, WTO, WHO, AIIB và doanh nghiệp Ấn Độ.

Tại hội nghị, Thủ tướng khẳng định Việt Nam ủng hộ BRICS phối hợp chặt chẽ hơn với các cơ chế đa phương khu vực, liên khu vực và toàn cầu, phát huy vai trò thúc đẩy đối thoại, hợp tác, củng cố niềm tin và tìm giải pháp cho các thách thức toàn cầu.

Thủ tướng đề xuất ba định hướng trọng tâm: nâng cao sức chống chịu và năng lực tự cường của các nền kinh tế; làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, kiến tạo những động lực tăng trưởng mới, bao trùm và bền vững; chuyển các cơ hội hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo thành chương trình, dự án cụ thể.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, thông qua BRICS, Việt Nam có thêm cơ hội đa dạng hóa thị trường thương mại, đầu tư, mở rộng hợp tác khoa học - công nghệ và triển khai các dự án trong những lĩnh vực như năng lượng, hạ tầng, đào tạo nhân lực, y tế, giáo dục, du lịch và văn hóa.

Đối với quan hệ Việt Nam - Ấn Độ, hai bên xác định tinh thần chung là “hội tụ về mặt chiến lược và kết nối sao cho thiết thực hơn”.

“Tinh thần là phải làm sao chuyển hóa các cam kết, thỏa thuận thành những dự án, kết quả cụ thể, đem lại hiệu quả kinh tế thực chất, phục vụ thiết thực các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đất nước”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh.