Quốc yến long trọng và 8 điểm nhấn từ cuộc gặp thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình

Quốc yến long trọng

Buổi tiệc chiêu đãi cấp nhà nước dành cho ông Tập Cận Bình hôm thứ Năm có sự góp mặt của các nhân vật quyền lực tại Washington và một loạt các tỷ phú, bao gồm: Tim Cook của Apple, Jeff Bezos của Amazon, Sundar Pichai của Alphabet, Sam Altman của OpenAI, Elon Musk của Tesla và Jensen Huang của Nvidia.

Khi chào đón Chủ tịch Tập Cận Bình tại quốc yến, Tổng thống Donald Trump nói: "Chúng tôi chưa bao giờ có quan hệ tốt đẹp hơn thế này,"

Ông cũng đã cảm ơn ông Tập thực hiện chuyến đi dài từ Trung Quốc tới Mỹ. Cuối bài phát biểu, ông Trump đã tặng ông Tập một bức tượng đại bàng đầu trắng, biểu tượng của nước Mỹ, và cho biết món quà này tượng trưng cho "tinh thần tự do và vươn cao của Mỹ". Ông nói thêm rằng ông và Đệ nhất phu nhân Melania Trump đã trực tiếp tham gia vào quá trình thiết kế bức tượng này.

Ở chiều ngược lại, ông Tập cho biết ông và phu nhân được tiếp đón với "sự chu đáo và quan tâm tỉ mỉ", khiến họ "thực sự có cảm giác như đang ở nhà".

Ông nhắc lại chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump hồi tháng Năm, cho rằng hai người đang "làm nên lịch sử trong quan hệ song phương".

Nhấn mạnh quan hệ ổn định

Bất chấp khởi đầu đầy khó khăn trong quan hệ từ khi ông Trump lên nắm quyền nhiệm kỳ hai, ông Trump và ông Tập đã tìm cách giảm bớt căng thẳng và cải thiện mối quan hệ cá nhân, ngay cả khi họ hiểu rằng những điểm bất đồng cốt lõi khó có thể thay đổi.

"Chúng tôi đã nhất trí xây dựng một mối quan hệ Trung - Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược" - ông Tập nói tại quốc yến, khẳng định rằng hai bên đã có những cuộc trao đổi "chân thành và sâu sắc", điều sẽ góp phần củng cố quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ trong thời gian tới.

Tôn vinh sự khác biệt

Chủ tịch Trung Quốc cho rằng các mục tiêu của Mỹ và Trung Quốc có thể "bổ trợ lẫn nhau" và hai bên cần hành động một cách có trách nhiệm.

"Tổng thống Trump đã cam kết đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" - ông Tập Cận Bình nói. Ông cho biết Trung Quốc cũng đang "nỗ lực hiện thực hóa sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa" và quá trình hiện đại hóa của nước này đang liên tục đạt được những bước tiến mới.

Ông kêu gọi hai nước tìm kiếm một "cách tiếp cận mới để các cường quốc chung sống và hợp tác với nhau".

Trước đó, hôm thứ Năm, ông Tập Cận Bình tuyên bố rằng Mỹ và Trung Quốc nên có những bước đi để tránh "bẫy Thucydides", một thuật ngữ được các học giả về quan hệ quốc tế sử dụng để chỉ nguy cơ xung đột giữa một cường quốc đang trỗi dậy và một cường quốc hiện hữu.

Ông Tập Cận Bình nói: “Đây nên là cuộc đua để bắt kịp nhau, chứ không phải là cuộc đấu vật mà một bên thắng hoặc một bên thua”. Ông cũng nhấn mạnh rằng cả hai nước có mối liên hệ mật thiết với nhau và nên tham gia vào cuộc cạnh tranh “lành mạnh” nhưng “trong giới hạn cho phép”.

Thỏa thuận gia hạn hiệp định đình chiến thương mại

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết hai bên Mỹ - Trung nhất trí gia hạn thêm hai tháng thỏa thuận thương mại chấm dứt cuộc chiến thương mại năm ngoái, dự kiến hết hạn vào tháng 11. Ông nói rằng việc gia hạn sẽ cho Washington và Bắc Kinh "thêm thời gian để xem xét những gì chúng ta có thể làm trên mặt trận kinh tế".

Nhưng thay vì đạt được một thỏa thuận bền vững, việc gia hạn dường như chỉ đẩy các vấn đề trọng tâm - thuế quan, mua hàng của Trung Quốc, nguồn cung đất hiếm và hạn chế công nghệ - sang vòng đàm phán tiếp theo.

Hai nhà lãnh đạo đã bày tỏ những quan điểm trái ngược nhau về trí tuệ nhân tạo.

Ông Trump, người từng tuyên bố rằng trí tuệ nhân tạo (AI) nên được gọi là siêu trí tuệ, hay SI, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng ông muốn "để nó nguyên trạng" và dựa vào Bộ Tư pháp Mỹ hơn là áp đặt bất kỳ biện pháp kiểm soát mới nào. Ông khẳng định Trung Quốc cũng có cùng quan điểm.

Tuy nhiên, ông Tập Cận Bình cho biết hôm thứ Năm rằng, với tư cách là những quốc gia hàng đầu về trí tuệ nhân tạo, Trung Quốc và Mỹ phải quản lý sự phát triển của lĩnh vực này.

Ông Tập Cận Bình nói: “Chúng ta có cả khả năng và trách nhiệm phát triển và quản lý trí tuệ nhân tạo vì mục đích tốt đẹp, và đảm bảo rằng việc phát triển trí tuệ nhân tạo luôn nằm trong tầm kiểm soát của con người và phục vụ cho phúc lợi của người dân”.

Ông Tập cho biết cả hai nước phải “đảm bảo rằng việc phát triển trí tuệ nhân tạo luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người”. Các nhà phân tích cho rằng sự cạnh tranh gay gắt giữa hai cường quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo có thể sẽ hạn chế phạm vi của bất cứ điều gì ngoài các thỏa thuận mang tính biểu tượng.

Thỏa thuận thương mại được gia hạn tạm thời

Tuần này, Mỹ đã đạt được thỏa thuận gia hạn hiệp định đình chiến thương mại - nhưng chỉ trong thời gian ngắn.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết hai bên đã nhất trí gia hạn thêm hai tháng thỏa thuận thương mại chấm dứt cuộc chiến thương mại năm ngoái, dự kiến hết hạn vào tháng 11. Ông nói rằng việc gia hạn sẽ cho Washington và Bắc Kinh "thêm thời gian để xem xét những gì chúng ta có thể làm trên mặt trận kinh tế".

Nhưng thay vì đạt được một thỏa thuận bền vững, việc gia hạn dường như chỉ đẩy các vấn đề trọng tâm - thuế quan, mua hàng của Trung Quốc, nguồn cung đất hiếm và hạn chế công nghệ - sang vòng đàm phán tiếp theo.

Cuộc chiến Iran phủ bóng lên chuyến thăm

Không có bước đột phá nào được ghi nhận về vấn đề này trong cuộc đàm phán giữa Trump và Xi hôm thứ Năm, với việc chủ tịch Trung Quốc tuyên bố rằng ông ủng hộ việc Mỹ và Iran quay trở lại thỏa thuận tạm thời được cho là sẽ mở đường cho một thỏa thuận hòa bình lớn hơn.

Thỏa thuận ngừng bắn đó đã đổ vỡ ngay sau khi được công bố vào tháng Sáu.

Ông Tập Cận Bình kêu gọi ông Trump không công nhận nền độc lập của Đài Loan.

Theo hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã, trong cuộc gặp hôm thứ Năm, ông Tập Cận Bình đã kêu gọi ông Trump phản đối độc lập cho Đài Loan và xử lý vấn đề này một cách “thận trọng”.

Chưa có thông cáo chính thức nào từ Nhà Trắng về cuộc trao đổi này, nhưng các quan chức Mỹ từ lâu đã tránh tuyên bố rõ ràng sự phản đối nền độc lập của Đài Loan. Bất kỳ sự thay đổi nào trong ngôn từ cũng sẽ làm dấy lên những câu hỏi về quyết tâm của Washington trong việc bảo vệ hòn đảo và gây ra sự phản đối tại Quốc hội.

Ngoại giao hình thức hay tích cực?

Các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ chỉ trích cuộc gặp thượng đỉnh giữa Trump và Tập Cận Bình, cho rằng nó ưu tiên hình thức hơn nội dung thực chất về các vấn đề quan trọng.

Không có dấu hiệu nào cho thấy cuộc gặp kín ngắn ngủi này đã mang lại bước đột phá nào về các vấn đề gai góc như trí tuệ nhân tạo, thương mại, Đài Loan và chiến tranh với Iran. Cả hai nước đã đồng ý gia hạn thỏa thuận tạm dừng cuộc chiến thương mại đến ngày 10 tháng 1, nhưng các chuyên gia cho rằng ngoài ra còn rất ít kết quả cụ thể rõ ràng khác.

Ông Tập Cận Bình một lần nữa nhắc đến "Bẫy Thucydides" , một lý thuyết học thuật cho rằng sự cạnh tranh giữa một cường quốc đang lên và một cường quốc đã thiết lập thường dẫn đến chiến tranh. Ông Tập nói rằng rủi ro này "có thể được khắc phục" và kêu gọi hợp tác. Sau cuộc gặp, Trump đã dẫn Tập Cận Bình tham quan sân trực thăng mới mà ông vừa xây dựng trên bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng. “Ông ấy rất thích đá granit chất lượng tốt,” Trump nói với các phóng viên, và cho biết thêm hai người đã có một “cuộc gặp tuyệt vời” mà không nói rõ thêm chi tiết.

Danny Russell, một cựu nhà ngoại giao Mỹ từng phục vụ trong chính quyền Obama, bày tỏ lo ngại rằng hai nhà lãnh đạo đã dành nhiều thời gian cho các sự kiện xã giao và nghi lễ hơn là cuộc gặp thực tế, kéo dài khoảng 90 phút.

“Những nghi lễ và thủ tục rườm rà không dẫn đến tiến bộ. Gấu trúc thì dễ thương, nhưng điều nước Mỹ cần là các loại đất hiếm,” Russell nói. “Những gì chúng ta đang thấy không phải là ngoại giao mà là 'ngoại giao giải trí', điều này sẽ không giúp giải quyết được những vấn đề nghiêm trọng trong quan hệ Mỹ-Trung.”

Những người khác cho rằng ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc là một điều tích cực, giúp hai cường quốc tránh được xung đột tiềm tàng gây thảm họa.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Rand Paul viết trên mạng xã hội: “Tôi rất vui vì cuộc gặp này diễn ra; ngoại giao là chìa khóa. Hãy đối thoại nhiều hơn, chiến tranh ít hơn.”