Ông Tô Lâm muốn Việt Nam và Nga cùng làm chủ công nghệ

© Sputnik

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất 5 định hướng lớn cho hợp tác công nghệ Việt - Nga

Phát biểu tại Diễn đàn Kết nối công nghệ chiến lược Việt Nam - Liên bang Nga ngày 9/9 tại Moskva, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh diễn đàn diễn ra vào thời điểm “Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với khát vọng xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “động lực chủ yếu” để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế, theo tinh thần Nghị quyết số 57 ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong quá trình này, Việt Nam coi trọng hợp tác quốc tế, đặc biệt với những đối tác có nền tảng khoa học công nghệ mạnh, có quan hệ hữu nghị truyền thống và có khả năng bổ sung cho nhu cầu phát triển của Việt Nam.

“Liên bang Nga là một trong những đối tác như vậy”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, đồng thời cho rằng diễn đàn tại Moskva là một “điểm nhấn” trong khuôn khổ Năm chéo Giáo dục, Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga theo Tuyên bố chung của hai nước.

Nhìn lại quan hệ hai nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga đã được thử thách qua nhiều thập kỷ, trong đó khoa học, công nghệ và giáo dục tạo nên một nền tảng đặc biệt.

Hàng vạn cán bộ, chuyên gia Việt Nam từng được đào tạo tại Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay. Nhiều người sau đó trở thành những nhà lãnh đạo, nhà khoa học, chuyên gia, có những đóng góp quan trọng cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nhiệm vụ hiện nay là đưa nền tảng quý báu đó bước sang một giai đoạn phát triển mới, phù hợp với những yêu cầu của thời đại.

“Hợp tác khoa học, công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn tới cần có một tư duy mới, cách làm mới và những mục tiêu cao hơn. Không chỉ dừng lại ở trao đổi chuyên gia, đào tạo cán bộ, mà phải hướng tới cùng làm chủ công nghệ, cùng tạo ra sản phẩm và cùng tham gia thị trường”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Từ định hướng này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan hai nước tập trung vào 5 nhiệm vụ lớn.

Trước hết, hợp tác về công nghệ chiến lược cần trở thành một trụ cột quan trọng mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga.

“Hai nước cần lựa chọn một số lĩnh vực thực sự có tính chiến lược, kết hợp thế mạnh khoa học, công nghệ của Liên bang Nga với nhu cầu phát triển, nguồn nhân lực và thị trường của Việt Nam”, nhà lãnh đạo lưu ý.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu một loạt lĩnh vực như năng lượng hạt nhân, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ, vệ tinh, bán dẫn, vi điện tử, công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo.

Trong đó, cần ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo ra năng lực công nghệ mới, đóng góp trực tiếp cho các ngành kinh tế then chốt, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của mỗi nước.

Định hướng thứ hai được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra là xây dựng những chương trình và dự án khoa học, công nghệ quy mô lớn, có tính biểu tượng cho hợp tác Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn mới.

Ông dẫn Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân như một minh chứng điển hình, đồng thời nhấn mạnh giai đoạn phát triển mới cần có những công trình và chương trình mới để các thế hệ tương lai có thể nhìn thấy những thành quả cụ thể của tình hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.

“Tôi mong muốn hai bên nghiên cứu xây dựng các chương trình công nghệ chiến lược chung, các trung tâm và phòng thí nghiệm nghiên cứu chung; đồng thời hình thành những dự án có sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp của hai nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Định hướng thứ ba là đưa doanh nghiệp trở thành một chủ thể trung tâm trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nghiên cứu khoa học chỉ thực sự tạo ra sức mạnh phát triển khi kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và năng lực sản xuất.

Từ đó, ông bày tỏ mong muốn các tập đoàn công nghệ và năng lượng của Nga tăng cường đầu tư, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Nga. Hai nước cũng cần tạo điều kiện để các nhà khoa học và doanh nghiệp gặp gỡ, trao đổi và kết nối với nhau.

Con người là trọng tâm của định hướng thứ tư. Theo đó, hai bên cần mở rộng các chương trình đào tạo trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược; tăng cường trao đổi các nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh và kỹ sư; đồng thời tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu trẻ của Việt Nam và Liên bang Nga cùng thực hiện những nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

“Tài sản lớn nhất của quan hệ hai nước không chỉ là những công trình đã xây dựng, mà còn là con người”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Mục tiêu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra là hình thành một thế hệ mới các nhà khoa học Việt Nam - Liên bang Nga, vừa kế thừa truyền thống hợp tác quý báu giữa hai nước, vừa đủ năng lực giải quyết những bài toán công nghệ toàn cầu của thế kỷ XXI.

Định hướng thứ năm là thiết lập cơ chế tổ chức thực hiện cụ thể, trong đó kết quả phải có khả năng đo lường. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Chính phủ và các cơ quan liên quan của hai nước tiếp tục phát huy vai trò của những cơ chế hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga, đồng thời nghiên cứu xây dựng các cơ chế để cùng triển khai dự án và hoạt động công nghệ chung thường xuyên. Mỗi chương trình phải xác định rõ mục tiêu, điều kiện, nguồn lực, sản phẩm và thời hạn.

“Các thỏa thuận được ký kết phải được chuyển thành chương trình; các chương trình được chuyển thành dự án; các dự án phải tạo ra công nghệ và có sản phẩm. Các sản phẩm có tiềm năng phải được tạo điều kiện để tiếp cận thị trường”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu “thước đo mới” cho hợp tác Việt – Nga

Tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao việc ngay tại diễn đàn các cơ quan, tổ chức hai nước đã công bố nhiều kết quả cụ thể, từ nghiên cứu chung giữa hai bộ, hợp tác giữa các quỹ khoa học đến đào tạo năng lực hạt nhân, nghiên cứu hạt nhân và những lĩnh vực khoa học, công nghệ khác.

Tuy nhiên, theo ông, điều quan trọng là phải biến những kết quả đó thành “dòng chảy hợp tác thường xuyên”, thay vì chỉ dừng lại ở những dự án riêng lẻ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga cùng các cơ quan liên quan, ngay sau diễn đàn lựa chọn ngay một số dự án có khả năng triển khai để xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể.

Đặc biệt, ông đặt ra yêu cầu thay đổi cách đánh giá hiệu quả hợp tác khoa học, công nghệ giữa hai nước.

“Tôi mong muốn trong những năm tới, khi chúng ta đánh giá quan hệ hợp tác khoa học, công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga, chúng ta không chỉ nói về bao nhiêu đoàn đã trao đổi, bao nhiêu văn kiện đã được ký kết, mà quan trọng hơn là phải đánh giá xem bao nhiêu công nghệ đã được hai bên cùng làm chủ, bao nhiêu sản phẩm đã được tạo ra, bao nhiêu doanh nghiệp đã cùng đầu tư, bao nhiêu nhà khoa học trẻ đã trưởng thành và những kết quả đó đóng góp như thế nào cho sự phát triển của hai đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

“Đó phải là những thước đo mới của hợp tác”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng rằng với nền tảng chính trị và quan hệ hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị cao, tiềm lực khoa học, công nghệ của Liên bang Nga cùng quyết tâm phát triển mạnh mẽ của Việt Nam, hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Liên bang Nga hoàn toàn có thể trở thành một động lực và nền tảng mới, góp phần đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga đồng hành cùng sự phát triển của hai đất nước trong thế kỷ 21.