Nợ công Việt Nam chỉ 37% GDP, Chính phủ thừa uy tín phát hành trái phiếu bằng đồng USD

© Shutterstock/FOTODOM / Passengerslover

Sau hơn 10 năm, vì sao Việt Nam bất ngờ muốn phát hành 1 tỷ USD trái phiếu Chính phủ?

Bộ Tài chính Việt Nam được cho là đang xem xét phát hành khoảng 1 tỷ USD trái phiếu Chính phủ bằng USD. Theo Reuters, nếu được triển khai, đây sẽ là lần đầu tiên Việt Nam trở lại thị trường này sau hơn 10 năm.

Việt Nam từng phát hành trái phiếu Chính phủ quốc tế vào các năm 2005, 2010 và 2014. Gần nhất, năm 2014, Việt Nam huy động thành công 1 tỷ USD qua trái phiếu kỳ hạn 10 năm, với lãi suất coupon 4,8%.

Trong nước, từ đầu năm đến nay, lượng trái phiếu Chính phủ phát hành đạt hơn 9 tỷ USD quy đổi, tương đương cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lãi suất bình quân kỳ hạn 10 năm đã tăng từ khoảng 3,1% cùng kỳ năm 2025 lên khoảng 4,2%.

Trong bối cảnh chi phí huy động trong nước tăng, việc tiếp cận thị trường quốc tế có thể giúp đa dạng hóa nguồn vốn và giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính nội địa, đồng thời tạo thêm mức tham chiếu cho doanh nghiệp, tổ chức tài chính Việt Nam khi huy động vốn quốc tế. Đổi lại, các yếu tố như chi phí vốn, lãi suất toàn cầu và rủi ro tỷ giá cũng cần được tính toán.

Việt Nam vẫn còn dư địa tài khóa nhất định khi nợ công năm 2025 ước khoảng 37% GDP, thấp hơn nhiều so với trần Quốc hội cho phép. Dù vậy, Chính phủ nhiều năm qua vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng với vay nợ nước ngoài và kiểm soát chặt rủi ro tài chính.

Việc tính toán trở lại thị trường trái phiếu quốc tế cũng diễn ra khi Việt Nam muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn, trong lúc thương mại toàn cầu còn nhiều biến động và xuất khẩu tiếp tục là một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Áp lực vốn trong hệ thống ngân hàng là một yếu tố khác đáng chú ý. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 3/9/2026, tổng huy động vốn của các tổ chức tín dụng đạt 19,13 triệu tỷ đồng, thấp hơn dư nợ tín dụng 20,45 triệu tỷ đồng.

Thời báo Ngân hàng dẫn lời ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietcombank, cho rằng phát hành trái phiếu quốc tế có thể là một hướng bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế. Với uy tín hiện nay của Việt Nam, theo ông, trái phiếu quốc tế có thể đạt mức lãi suất tốt, thay vì để từng doanh nghiệp tự huy động.

Song song với việc đa dạng hóa nguồn vốn Chính phủ, ông Tùng cho rằng cần thúc đẩy thị trường vốn trong nước, nhất là trái phiếu doanh nghiệp. Quy mô thị trường này hiện chỉ khoảng 10% GDP, thấp hơn nhiều so với Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc.

Một vấn đề khác là tài sản bảo đảm. Theo Chủ tịch Vietcombank, nhiều trái phiếu hiện sử dụng bất động sản hoặc tài sản hình thành từ vốn vay làm bảo đảm, khiến nhà đầu tư chưa yên tâm, trong khi các tổ chức tín dụng có khả năng tiếp nhận những tài sản này. Vì vậy, sự phối hợp đồng bộ giữa ngành ngân hàng và tài chính có thể tạo thêm động lực cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Ngân hàng Việt tăng huy động vốn quốc tế

Không chỉ Chính phủ, các ngân hàng thương mại Việt Nam cũng đang tìm kiếm nguồn vốn dài hạn trên thị trường quốc tế.

Ngày 9/9, HDBank công bố phương án chào bán tối đa 500 triệu USD trái phiếu quốc tế trong năm 2026. Ngân hàng dự kiến phát hành không quá 2.500 trái phiếu, mệnh giá 200.000 USD, kỳ hạn 3 năm, trong khoảng từ quý IV/2026 đến quý I/2027.

Lãi suất được cố định trong suốt kỳ hạn, xác định dựa trên lãi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 3 năm cộng biên độ tín dụng. Nguồn tiền huy động dự kiến được bổ sung cho hoạt động cấp tín dụng.

Trước đó, VPBank đã phát hành thành công 300 triệu USD trái phiếu bền vững kỳ hạn 5 năm trên thị trường quốc tế. Trong đó, Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới đầu tư 200 triệu USD và Proparco - tổ chức tài chính phát triển của Pháp - đầu tư 100 triệu USD.

Nguồn vốn được dành cho các dự án xanh, xã hội và bền vững, gồm năng lượng tái tạo, giao thông bền vững, nông nghiệp phát thải thấp, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo.

Theo Tổng giám đốc VPBank Nguyễn Đức Vinh, khoản vốn này là một bước cụ thể trong chiến lược phát triển bền vững của ngân hàng, góp phần hỗ trợ mục tiêu Net Zero của Chính phủ.

Theo lãnh đạo một số ngân hàng thương mại, nguồn vốn quốc tế có chi phí hợp lý, kỳ hạn dài và ổn định có thể giảm áp lực huy động vốn dài hạn trong nước. Chi phí vốn quốc tế hiện cũng đã giảm về mức phù hợp hơn, tạo thêm điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận.

Việc Chính phủ nghiên cứu trở lại thị trường trái phiếu quốc tế, cùng các thương vụ huy động vốn của ngân hàng và doanh nghiệp, cho thấy xu hướng mở rộng nguồn vốn toàn cầu trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm nguồn lực cho tăng trưởng và phát triển dài hạn.