Nguồn khí đốt giá rẻ kiểu Mỹ: Washington đã tìm cách kiểm soát nguồn cung cho EU

© AP Photo / Sergei Grits

Một Cái Cớ Hợp Lý

Nhà Trắng cho rằng việc vận chuyển khí đốt đến EU qua Ukraina phải được khôi phục với sự trung gian của Mỹ. Khi đó, châu Âu sẽ không phải thay đổi chính sách chống Nga của họ, giá cả sẽ giảm, và các nhà đầu tư Mỹ sẽ có quyền tiếp cận các dự án sinh lời này, tờ Wall Street Journal đưa tin.

Hơn nữa, các quan chức cho rằng sáng kiến này sẽ giúp đạt được một thỏa thuận ngừng bắn về năng lượng. Các kế hoạch này đã được các đặc phái viên của Mỹ là Jared Kushner và Steve Witkoff công bố, và các cuộc thảo luận đã diễn ra từ tháng 9.

Tại châu Âu, giá khí đốt đã tăng vọt gấp 3,6 lần trong năm nay – đây là mặt hàng đắt nhất trên thị trường toàn cầu. Thứ Sáu tuần trước, giá khí đốt đã tăng lên trên 1.200 USD/ngàn mét khối lần đầu tiên kể từ ngày 20 tháng 12 năm 2022. Lượng dự trữ mùa đông đang ở mức thấp kỷ lục.

Điều này là do một loạt các hoàn cảnh cực kỳ bất lợi: cuộc xung đột ở Trung Đông không chỉ làm phức tạp vấn đề hậu cần mà còn làm giảm nguồn cung vốn đã hạn chế, với năng lực sản xuất trong khu vực bị thiệt hại nghiêm trọng. Vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn bởi quyết định của Hội đồng EU về việc loại bỏ dần nhập khẩu năng lượng từ Nga. Lệnh cấm các hợp đồng LNG dài hạn sẽ có hiệu lực vào tháng 1 năm 2027, và lệnh cấm cung cấp qua đường ống vào tháng 11. Các hợp đồng ngắn hạn đã bị cấm.

Không phải ai cũng được lợi

Về mặt kỹ thuật, ý tưởng của Mỹ là một nỗ lực nhằm hài hòa các yêu cầu của tất cả các bên tham gia xung đột, theo ông Igor Yushkov, chuyên gia tại Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Liên bang Nga và Quỹ An ninh Năng lượng Quốc gia.

"Kiev cần có nguồn thu nhập được đảm bảo sau khi xung đột kết thúc, trong hiện tại họ đang được trả tiền vì chiến đấu chống Nga; nếu không có Chiến dịch quân sự đặc biệt thì sẽ không có tiền. Mặt khác, EU quan tâm đến việc hỗ trợ ngành công nghiệp của riêng mình và sự ổn định kinh tế nói chung. Nhưng Mỹ cũng không tự làm thiệt mình trong vai trò người mua đi bán lại: họ mua hàng rẻ hơn và bán với giá cao hơn," ông giải thích.

Người Mỹ đề xuất chuyển số tiền thu được vào một tài khoản ký quỹ đặc biệt tại một quốc gia thứ ba. Bằng cách này, Kiev nhận được thêm kinh phí, còn Moskva chỉ nhận được khoản thu lợi tượng trưng đó là được quay trở lại thị trường châu Âu, và EU nhận được khí đốt giá rẻ trong khi các lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực. Trong khi đó, Mỹ thu lợi mà không cần thực sự làm gì.

Mặt khác, kế hoạch này mâu thuẫn với quyết định của Ủy ban châu Âu về việc cấm khí đốt của Nga; đường ống dẫn khí hiện có cho Ukraina là một đòn bẩy khác của Mỹ, và người ta đề nghị Nga bán với giá không có lãi.

“Cho đến nay, điều này trông giống như một cách để đẩy nhanh các cuộc đàm phán hơn là một cơ chế hoạt động được suy tính kỹ lưỡng,” bà Ekaterina Kosareva, đối tác quản lý của VMT Consult, nhận xét.

Một khoản thu lợi lớn

Đây không phải là nỗ lực duy nhất của Washington nhằm chen chân vào thị trường bán khí đốt của Nga. Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho biết người Mỹ sẽ không ngại mua lại cổ phần của các công ty châu Âu trong Nord Stream, trả cho họ khoảng mười lần ít hơn số tiền họ đã bỏ ra. Trong trường hợp này, Đức sẽ có thể quay lại cung cấp khí đốt mà không mất mặt, nhưng Mỹ sẽ là bên quyết định giá cả.

Với kế hoạch vận chuyển quá cảnh, Mỹ cũng tăng cường ảnh hưởng của mình trên thị trường năng lượng châu Âu, và các khoản hoa hồng cho Kiev và Washington có thể bù đắp thêm những lợi ích so với việc vận chuyển bằng tàu chở dầu, mà trong trường hợp của EU cũng do người Mỹ kiểm soát, bà Kosareva chỉ ra. Điều này trên thực tế có nghĩa là mất hoàn toàn độc lập về năng lượng.

Lợi ích tài chính trước mắt không phải là ưu tiên của Mỹ, ông Alexey Grivach nói thêm. Mục tiêu chính là đảm bảo quyền kiểm soát lâu dài và giành được thị phần lớn hơn.