Ngoại thương Việt Nam sắp cán mốc lịch sử 1.000 tỷ USD

© Ảnh : TTXVN - Vũ Hữu Sinh

Cơ sở nào để chạm mốc 1.000 tỷ USD trong tháng 10?

Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, từ đầu năm đến ngày 15/10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước đạt 945,07 tỷ USD, tăng khoảng 31,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 463,7 tỷ USD, tăng 25,9%, tương ứng tăng 95,38 tỷ USD; nhập khẩu đạt 481,37 tỷ USD, tăng 37,2%, tương ứng tăng 130,6 tỷ USD.

Bộ Công Thương đánh giá hoạt động xuất nhập khẩu từ đầu năm đến nay ghi nhận nhiều điểm sáng, nổi bật là quy mô thương mại hàng hóa tiếp tục mở rộng. Từ mức chưa đầy 14 tỷ USD năm 1995, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam đã lên khoảng 930 tỷ USD vào cuối năm 2025. Đến giữa tháng 10/2026, con số này đã vượt kết quả của cả năm trước.

Đà tăng trưởng được duy trì trong bối cảnh địa chính trị còn nhiều biến động, các dòng thương mại toàn cầu tiếp tục dịch chuyển, qua đó cho thấy vị thế ngày càng rõ nét của Việt Nam trong thương mại quốc tế.

Riêng nửa đầu tháng 10, xuất khẩu đạt 29,25 tỷ USD, tăng 50,6% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 27,43 tỷ USD, tăng 46,3%. Tổng kim ngạch hai chiều đạt 56,68 tỷ USD, cao hơn khoảng 44,1% so với mức 39,34 tỷ USD của nửa đầu tháng 1/2026.

Với kết quả này, xuất nhập khẩu nửa cuối tháng 10 cần đạt thêm 54,93 tỷ USD để đưa kim ngạch lũy kế lên 1.000 tỷ USD. Đây là mức thấp hơn quy mô giao dịch đã ghi nhận trong 15 ngày đầu tháng.

Nếu nửa cuối tháng đạt kim ngạch tương đương nửa đầu tháng, tổng trị giá xuất nhập khẩu 10 tháng sẽ lên 1.001,75 tỷ USD. Trường hợp tăng thêm 5%, con số sẽ đạt khoảng 1.004,58 tỷ USD; nếu tăng 10%, tổng kim ngạch sẽ vào khoảng 1.007,42 tỷ USD.

Diễn biến giao thương từ đầu năm cũng tạo cơ sở cho các kịch bản trên. Theo thống kê của Cục Hải quan, kim ngạch nửa cuối tháng tại nhiều tháng cao hơn nửa đầu tháng. Mức tăng lần lượt là 23,5% trong tháng 1; 26,4% trong tháng 3; 2,5% trong tháng 4; 7,5% trong tháng 5; 3,4% trong tháng 6; 12,2% trong tháng 7 và 9,4% trong tháng 9. Riêng nửa cuối tháng 2, kim ngạch giảm 44,7% so với nửa đầu tháng, chủ yếu do trùng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Bên cạnh quy mô giao thương, cán cân thương mại cũng có tín hiệu cải thiện. Nửa đầu tháng 10 ghi nhận xuất siêu 1,82 tỷ USD, góp phần đưa nhập siêu lũy kế từ đầu năm về khoảng 17,6 tỷ USD. Nếu xuất khẩu tiếp tục tăng nhanh hơn nhập khẩu như diễn biến gần đây, cán cân thương mại quý IV có thể cải thiện thêm.

Điện tử dẫn dắt, nông thủy sản đóng góp tích cực

Các nhóm hàng điện tử và công nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong xuất khẩu. Đến ngày 15/10, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt kim ngạch 135,31 tỷ USD, tăng 65,2% so với cùng kỳ, chiếm 29,2% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 58,62 tỷ USD, tăng 29%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 54,34 tỷ USD, tăng 18,2%. Quy mô lớn cùng tốc độ tăng của những nhóm hàng này góp phần duy trì đà xuất khẩu trong giai đoạn cuối năm.

Ở chiều nhập khẩu, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 201 tỷ USD. Tính chung với máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, hai nhóm đạt 257,95 tỷ USD, chiếm 53,6% tổng kim ngạch nhập khẩu và đóng góp 72,6% phần kim ngạch tăng thêm.

Cơ cấu này cho thấy nhu cầu nhập khẩu gắn chặt với các chuỗi sản xuất công nghiệp. Hiệu quả đóng góp cho nền kinh tế còn cần được xem xét qua khả năng chuyển đầu vào nhập khẩu thành sản phẩm xuất khẩu và mức giá trị gia tăng tạo ra trong nước.

Cùng với các ngành công nghiệp, nông sản và thủy sản cũng ghi nhận kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy sản xuất và mở rộng xuất khẩu. Kim ngạch thủy sản đạt 9,7 tỷ USD, rau quả đạt 7,77 tỷ USD, hạt điều gần 4,1 tỷ USD và gạo đạt 3,17 tỷ USD…

Đến cuối năm, xuất khẩu thủy sản được dự báo có thể vượt 12 tỷ USD, rau quả đạt 10 tỷ USD, còn hạt điều đạt khoảng 5,2–5,3 tỷ USD.

Xét theo khu vực doanh nghiệp, khối có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động ngoại thương. Đến ngày 15/10, xuất khẩu của khu vực này đạt 374,27 tỷ USD, tăng 31,3%, chiếm 80,7% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Nhập khẩu đạt 356,49 tỷ USD, tăng 42,8%, chiếm 74% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Những kết quả này phản ánh vai trò của khu vực FDI, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, nâng tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các chuỗi giá trị.

Trong những tháng còn lại của năm, việc bảo đảm thông quan thông suốt, kịp thời tháo gỡ vướng mắc và phối hợp hiệu quả giữa doanh nghiệp, cơ quan Hải quan, đơn vị kinh doanh cảng biển, logistics… sẽ góp phần duy trì nhịp giao thương.

Song song với việc mở rộng quy mô, nâng giá trị gia tăng trong nước và năng lực tham gia thị trường quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam vẫn là yêu cầu lâu dài để tăng trưởng xuất nhập khẩu đóng góp sâu hơn cho nền kinh tế.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, ngày 4/11 tới, Bộ Công Thương sẽ tổ chức Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 với chủ đề “Go Global – Cùng doanh nghiệp vươn ra thế giới”.

Chương trình Go Global đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp về đầu tư và kinh doanh toàn cầu; tư vấn, xây dựng kế hoạch vươn ra thị trường quốc tế cho 1.000 doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ chuyên sâu 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài.

Chương trình còn hướng tới hỗ trợ 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, trong đó có tối thiểu 20 doanh nghiệp lớn thuộc các ngành mũi nhọn, chiến lược.

Với thương mại điện tử xuyên biên giới, mục tiêu là hỗ trợ 100 doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trên các sàn, trong đó ít nhất 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD.