Món khoái khẩu của người Việt có thể là ổ chứa sán

Hình ảnh dưới kính hiển vi của sán lá gan. Ảnh: Shutterstock.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Phòng khám Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết hai loài sán lá gan nhỏ Clonorchis sinensis và Opisthorchis viverrini lưu hành khá phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt ở những khu vực người dân có thói quen ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.

Theo bác sĩ Thiệu, bệnh thường bị bỏ sót do tiến triển âm thầm, trong khi các triệu chứng ở giai đoạn đầu không rầm rộ. Người bệnh có thể xuất hiện đau tức vùng hạ sườn phải, đầy bụng, khó tiêu, mệt mỏi. Một số trường hợp có những cơn đau quặn gan tái diễn trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Những biểu hiện này dễ bị nhầm với các bệnh lý gan mật thông thường, khiến người bệnh không đi khám hoặc chỉ phát hiện khi tổn thương đã kéo dài.

Sán lá gan nhỏ cư trú, phát triển và sinh sản trong hệ thống đường mật. Khi ký sinh lâu ngày, chúng gây viêm mạn tính và xơ hóa thành ống mật. Nếu số lượng sán nhiều, cùng với trứng và xác sán tích tụ, có thể hình thành các ổ tắc nghẽn, cản trở dòng chảy của mật.

Tình trạng này có thể dẫn đến ứ mật, giãn đường mật và khiến tổn thương gan tiến triển. Người bệnh cũng có thể xuất hiện các biểu hiện như vàng da hoặc tăng men gan.

Đáng lưu ý, nhiễm sán lá gan nhỏ kéo dài nhiều năm được xác định là yếu tố nguy cơ cao của ung thư đường mật. Vì vậy, những triệu chứng tưởng chừng không đặc hiệu như đau hạ sườn phải kéo dài, rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi dai dẳng không nên bị xem nhẹ, nhất là ở người có thói quen ăn cá sống.

Bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa khi con người ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa được nấu chín kỹ có chứa nang ấu trùng sán, thường gặp trong các món như gỏi cá, cá tái hoặc cá nướng chưa chín hoàn toàn.

Ngoài ra, dùng chung dao, thớt để chế biến thực phẩm sống và chín hoặc không rửa sạch tay sau khi sơ chế cá cũng làm tăng nguy cơ đưa nang ấu trùng vào cơ thể.

Bác sĩ Thiệu cho biết sán lá gan nhỏ hiện đã có thuốc điều trị đặc hiệu với hiệu quả cao nếu được phát hiện sớm.

Phương Anh