"Hãy cân nhắc trước khi quá muộn". Phương Tây cảnh báo thế giới điều gì?

© AP Photo / Jose Luis Magana

"Chúng tôi không thấy bất kỳ hành động nào"

Những nước vi phạm nghiêm trọng nhất chính là các nền kinh tế phát triển, dẫn đầu là Hoa Kỳ. Tỷ lệ nợ công trên GDP của Mỹ còn cao hơn so với các nước đang phát triển và nghèo, bà Kristalina Georgieva, Giám đốc điều hành của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cho biết trong một bài phát biểu tại Singapore.

Tình hình căng thẳng trong tài chính công được cho là do chi tiêu quá mức cho các nhu cầu xã hội, quốc phòng, đảm bảo quyền tự chủ chiến lược, cũng như gánh nặng ngày càng tăng của việc trả nợ. Hơn nữa, tình hình đã trở nên trầm trọng hơn do hậu quả của cuộc xung đột ở Trung Đông. Vào mùa xuân, IMF dự báo nợ công của Trung Quốc sẽ đạt 106,9% GDP vào cuối năm nay. Tại Mỹ, con số này đã vượt quá 40 nghìn tỷ đô la, tương đương 126% GDP của nước này.

"Chúng ta không thấy hành động quyết đoán nào ở các nền kinh tế phát triển, vốn cần các kế hoạch phối hợp về trung hạn," bà Georgieva nhận xét.

Giám đốc điều hành Ngân hàng Thế giới Kristalina Georgieva.
© Sputnik / Alexey Agaryshev / Chuyển đến kho ảnh

Theo bà, tăng trưởng kinh tế đơn thuần không đủ để giải quyết vấn đề, nhưng chắc chắn nó giúp cho giải quyết nhiệm vụ một cách dễ dàng hơn.

Bà Georgieva cũng chỉ ra áp lực lạm phát dai dẳng. Điều này, ngoài sự gia tăng tổng chi tiêu của các chính phủ còn do việc xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo, giá năng lượng và thực phẩm biến động, và thuế hải quan.

Triển vọng ngày càng xấu đi

Nợ công toàn cầu đang tiến gần đến 100% GDP toàn cầu là một rủi ro nghiêm trọng trong dài hạn, nhưng nó không tự động báo hiệu sự vỡ nợ toàn cầu, theo ông Daniil Tyun, Giám đốc điều hành của DA-Consulting, cho biết.

"Khi doanh thu của nhiều quốc gia ngày càng bị tiêu hao bởi việc trả nợ, triển vọng phát triển kinh tế xã hội của họ đang xấu đi," ông Evgeny Smirnov, Trưởng khoa Kinh tế Thế giới và Quan hệ Kinh tế Quốc tế tại Đại học Quản lý Nhà nước, nói.

Các chính phủ đang chi những khoản tiền khổng lồ cho lãi suất nợ thay vì đầu tư vào cơ sở hạ tầng, y tế và khoa học, bà Ekaterina Novikova, Phó Giáo sư Khoa Lý thuyết Kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc Gia Plekhanov của Nga cho biết thêm.

Ví dụ, tại Hoa Kỳ, theo ấn phẩm phương Tây, chi phí trả lãi nợ quốc gia lên tới 1,2 nghìn tỷ đô la mỗi năm. Nhà kinh tế học Chris Giles khi trả lời phỏng vấn tờ báo Anh đã lưu ý rằng trong khi vào đầu thế kỷ, cứ 10 đô la thu thuế của chính phủ thì có 1 đô la được chi cho việc trả lãi nợ, thì hiện nay con số này là 1/5. Ông nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ đang trở thành một cỗ máy trả lãi.

Nợ quốc gia của Pháp chiếm 119% GDP. Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Roland Lescure cảnh báo rằng khoản thanh toán lãi suất năm nay sẽ lên tới 65 tỷ euro. Con số này còn nhiều hơn số tiền mà quốc gia này hiện đang chi cho quốc phòng và giáo dục. Một báo cáo của Hội nghị LHQ về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) chỉ ra rằng gần một nửa dân số thế giới (3,7 tỷ người) sống ở các quốc gia mà ngân sách dành cho y tế và giáo dục ít hơn so với việc trả nợ công.

Phải kết hợp các biện pháp

Trong bối cảnh hiện nay, cần phải đảm bảo tính bền vững và ổn định của thị trường trái phiếu chính phủ trong dài hạn, điều này không chỉ giải quyết các vấn đề nợ mà còn đảm bảo đầu tư, vốn rất cần thiết cho tăng trưởng kinh tế, ông Smirnov giải thích. Việc thắt chặt chính sách tài khóa, vốn đang quá lỏng lẻo ở nhiều quốc gia, cũng rất quan trọng.

"Đặc biệt là ở châu Âu, nơi chi tiêu cho quốc phòng và an ninh năng lượng được ưu tiên (trong những năm gần đây), cũng như nhu cầu hỗ trợ khu vực xã hội. Do dân số già hóa, gánh nặng nợ ngày càng trở nên trầm trọng hơn", chuyên gia này nói.

Theo ông Tyun, cần một sự kết hợp các biện pháp như tăng năng suất, kích thích đầu tư, mở rộng cơ sở thuế, giảm chi tiêu không hiệu quả và dần dần cải thiện cán cân ngân sách sơ cấp. Việc thắt lưng buộc bụng quá mức sẽ làm chậm tăng trưởng GDP và ngược lại, sẽ làm trầm trọng thêm tình hình nợ, trong khi thuế quá cao sẽ kìm hãm đầu tư.

Điều quan trọng cần hiểu là: nợ càng cao thì khả năng ứng phó với các cuộc khủng hoảng mới bằng cách vay thêm tiền mà không làm tăng mạnh chi phí cho việc vay đó càng giảm. Do đó, vấn đề này kiểu gì cũng cần phải được giải quyết.