EU mua LNG của doanh nghiệp Nga nhiều chưa từng có, lộ diện 3 khách hàng lớn nhất

Châu Âu đã nhập khẩu lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ dự án Yamal LNG của Nga nhiều chưa từng có trong nửa đầu năm 2026.

Động thái trên diễn ra trước vài tháng khi lệnh cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga của Liên minh châu Âu (EU) có hiệu lực.

Châu Âu chi 6 tỷ EUR mua LNG Nga

Theo dữ liệu của công ty phân tích Kpler, lượng LNG mà EU mua từ Yamal LNG - dự án do tập đoàn Novatek của Nga kiểm soát - đạt mức kỷ lục 9,89 triệu tấn trong sáu tháng đầu năm 2026, tăng 18% so với cùng kỳ năm ngoái.

Các số liệu cho thấy, châu Âu vẫn đóng vai trò then chốt trong việc duy trì hoạt động của một trong những dự án năng lượng chiến lược nhất của Nga, trong bối cảnh cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ năm.

Theo ước tính của tổ chức phi chính phủ Urgewald, các nước châu Âu có thể đã chi tới 6 tỷ EUR để nhập khẩu lượng LNG nói trên.

Dữ liệu của Kpler cũng cho thấy, Pháp, Bỉ và Tây Ban Nha là 3 khách hàng lớn nhất của Yamal LNG tại châu Âu trong nửa đầu năm 2026, với khối lượng nhập khẩu lần lượt đạt 3,6 triệu tấn, 2,9 triệu tấn và 2,7 triệu tấn.

Ông Sebastian Rotters, chuyên gia về chính sách trừng phạt của Urgewald nhận định, những con số nói trên là "đáng báo động".

Theo ông, việc châu Âu tiếp tục mua lượng lớn LNG của Nga trong bối cảnh này càng làm dấy lên nhiều tranh cãi về hiệu quả của các biện pháp trừng phạt đối với xứ bạch dương.

Theo quy định mới của EU, các hợp đồng mua LNG của Nga theo hình thức giao ngay đã bị cấm. Điều này đồng nghĩa, mỗi chuyến hàng từ dự án Yamal LNG cập cảng châu Âu đều phải được cơ quan hải quan của nước nhập khẩu xác nhận là được thực hiện theo hợp đồng dài hạn.

Từ ngày 1/1/2027, lệnh cấm nhập khẩu LNG của Nga theo các hợp đồng dài hạn sẽ chính thức có hiệu lực tại EU. Đến cuối năm 2027, khí đốt vận chuyển qua đường ống từ Nga cũng sẽ bị cấm hoàn toàn. Khi đó, Moscow sẽ buộc phải tìm kiếm các thị trường và tuyến vận chuyển thay thế cho nguồn cung năng lượng của mình.

Yamal LNG cũng đang phụ thuộc châu Âu

Đối với dự án Yamal LNG, việc châu Âu tiếp tục tiếp nhận hàng hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nằm tại vùng Bắc Cực của Nga, dự án này phụ thuộc vào đội tàu phá băng chuyên dụng lớp Arc7 với số lượng hạn chế.

Dữ liệu của Kpler cho thấy, trong khi lượng LNG từ Yamal xuất sang châu Âu tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, khối lượng xuất khẩu sang châu Á lại giảm tới 74%, xuống chỉ còn hơn 510.000 tấn.

Thông thường, các chuyến hàng từ Yamal sang châu Á sẽ tăng vào mùa Hè. Tuy nhiên, trong năm nay, lượng LNG vận chuyển tới châu Á vẫn ở mức thấp.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, một phần nguyên nhân là nhiều hãng vận tải biển quốc tế, công ty bảo hiểm và các tổ chức tài chính lo ngại nguy cơ vướng phải các biện pháp trừng phạt của EU.

Trong khi, đội tàu phá băng phục vụ dự án Yamal cũng vẫn phụ thuộc đáng kể vào các cơ sở sửa chữa của châu Âu, trong đó có xưởng đóng tàu Damen tại Brest (Pháp) và Fayard A/S tại Đan Mạch.

Ông Sebastian Rötters, chuyên gia về chính sách trừng phạt của tổ chức Urgewald cho hay: "Yamal LNG phụ thuộc vào ba yếu tố then chốt: Một đội tàu chuyên dụng quy mô nhỏ, các cảng châu Âu và các dịch vụ kỹ thuật của châu Âu để duy trì hoạt động xuất khẩu. Hiện nay, châu Âu vẫn đang cung cấp cả ba yếu tố đó".

Được Tổng thống Vladimir Putin khánh thành năm 2017, Yamal LNG hiện là cơ sở sản xuất LNG lớn nhất của Nga, với công suất thiết kế 17,4 triệu tấn mỗi năm, dù sản lượng thực tế thường vượt mức này.

Ngoài cổ đông chi phối Novatek, dự án còn có sự tham gia của tập đoàn năng lượng TotalEnergies của Pháp và Tập đoàn dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC).

Hồi tháng 2/2026, Tổng giám đốc điều hành TotalEnergies Patrick Pouyanne cho biết, tập đoàn lo ngại các hợp đồng xuất khẩu LNG dài hạn tại Yamal có thể buộc phải dừng không chỉ đối với thị trường EU mà còn trên toàn bộ dự án. Nguyên nhân bởi những điểm chưa rõ ràng trong quy định cấm nhập khẩu LNG của Nga mà EU ban hành.

Giới quan sát nhận định, khi lệnh cấm nhập khẩu LNG dài hạn của EU bắt đầu có hiệu lực từ đầu năm 2027, Yamal LNG sẽ bước vào giai đoạn thử thách lớn nhất kể từ khi đi vào hoạt động.

Khả năng Nga tìm được các tuyến vận tải, dịch vụ hậu cần và thị trường tiêu thụ thay thế sẽ là yếu tố quyết định liệu dự án này có thể duy trì sản lượng và vai trò là trụ cột xuất khẩu LNG của nước này trong những năm tới hay không.

Linh Chi