Bị Mỹ tung thuế áp chặn, mặt hàng tỷ đô của Việt Nam đổi hướng sang Trung Quốc

© Sputnik / Vladimir Astapkovich

Xuất khẩu gỗ Việt Nam đổi chiều: Trung Quốc tăng 46%, Mỹ giảm 6%

Theo số liệu của Cục Hải quan, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong tháng 7 đạt 1,6 tỷ USD, tăng 3,9% so với tháng trước và 8,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đạt hơn 10 tỷ USD, tăng 5,6%.

Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất, chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam. Tuy nhiên, tỷ trọng này đã giảm từ mức 56% cùng kỳ năm ngoái, khi kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ giảm 6%, còn hơn 5 tỷ USD.

Ngược lại, xuất khẩu sang Trung Quốc - thị trường lớn thứ hai - tăng 46%, lên 1,5 tỷ USD. Nhờ đó, tỷ trọng của thị trường này tăng hơn 4 điểm phần trăm so với cùng kỳ, lên 15%.

Sự sụt giảm tại Mỹ diễn ra trong bối cảnh ngành gỗ Việt Nam đối mặt với các rào cản thương mại tại thị trường này.

Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest), ngày 16/7/2026, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) ban hành kết luận cuối cùng trong vụ điều tra chống bán phá giá (AD) và chống trợ cấp (CVD) đối với gỗ dán cứng và gỗ dán trang trí nhập khẩu từ Việt Nam.

So với kết luận sơ bộ, thuế chống bán phá giá đã giảm đáng kể nhưng vẫn ở mức cao. DOC áp mức thuế AD chung 84,95% đối với toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam, gồm cả doanh nghiệp bị đơn và các doanh nghiệp còn lại, thấp hơn mức 196,14-199,69% tại kết luận sơ bộ.

Mức ký quỹ tiền mặt 84,95% có hiệu lực từ ngày 21/7/2026, tiếp tục là rào cản lớn đối với xuất khẩu sang Mỹ. DOC cũng chỉ đạo Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) tạm dừng thanh khoản đối với các lô hàng thuộc diện điều tra nhập khẩu kể từ ngày 2/3/2026.

Nếu Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) kết luận ngành sản xuất nội địa Mỹ bị thiệt hại, đây sẽ tiếp tục là một trong những vụ phòng vệ thương mại có tác động lớn nhất tới ngành gỗ dán Việt Nam.

Các doanh nghiệp xuất khẩu linh kiện, cấu kiện tủ bếp là một trong những nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp. Theo kết luận của DOC, chỉ những bộ tủ lắp ráp hoàn chỉnh, được đóng gói đầy đủ cấu kiện, phụ kiện lắp ráp và hướng dẫn sử dụng để bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng mới được loại trừ khỏi phạm vi điều tra.

Các lô hàng chỉ gồm từng bộ phận hoặc linh kiện riêng lẻ vẫn có thể bị coi là gỗ dán thuộc phạm vi áp thuế AD/CVD. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát cấu trúc sản phẩm, cách thức đóng gói và hồ sơ xuất khẩu để hạn chế rủi ro khi thông quan.

“Qua kết luận cuối cùng, DOC tiếp tục phát đi thông điệp rõ ràng về việc tăng cường kiểm soát các hành vi bị cho là lẩn tránh thuế. Các công đoạn như cắt theo kích thước, khoan lỗ, tạo rãnh hoặc các hình thức gia công đơn giản sẽ không làm thay đổi bản chất của sản phẩm nếu vẫn đáp ứng mô tả trong phạm vi điều tra. Đây cũng là xu hướng ngày càng phổ biến trong các vụ việc phòng vệ thương mại của Mỹ đối với sản phẩm gỗ và đồ gỗ nhập khẩu”, hiệp hội cho biết.

Dăm gỗ tạo động lực tại Trung Quốc

Ở chiều ngược lại, mức tăng mạnh tại Trung Quốc một phần đến từ xuất khẩu dăm gỗ.

Báo cáo của Forest Trends dẫn số liệu Cục Hải quan cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 7,8 triệu tấn dăm gỗ, trị giá khoảng 1,3 tỷ USD, tăng lần lượt 9,4% về lượng và 9,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025, theo Tạp chí điện tử Mekong Asean.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường dăm gỗ lớn nhất của Việt Nam, chiếm 68,6% tổng lượng xuất khẩu và là động lực tăng trưởng của nhóm hàng này. Giá dăm gỗ xuất sang Trung Quốc đạt 173,9 USD/tấn, tăng 22,3% so với cùng kỳ.

Theo Forest Trends, nhu cầu dăm gỗ tại Trung Quốc đang phục hồi trong bối cảnh ngành giấy châu Á cạnh tranh gay gắt, với nhiều dự án bột giấy mới được công bố hoặc đi vào hoạt động.
Tuy nhiên, diễn biến với nhóm đồ gỗ nội thất tại Trung Quốc không hoàn toàn thuận lợi. Việt Nam hiện đứng thứ ba về thị phần gỗ, nội thất tại thị trường này, với khoảng 7%.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết nhu cầu nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ của Trung Quốc có xu hướng giảm, trong khi cạnh tranh giữa các nước cung cấp ngày càng lớn.

Với đồ nội thất bằng gỗ của Việt Nam, cả trị giá và thị phần đều giảm so với cùng kỳ năm 2025, đặc biệt ở những nhóm hàng chủ lực như ghế khung gỗ, đồ nội thất phòng khách và phòng ăn. Dù vậy, Việt Nam vẫn duy trì lợi thế ở một số phân khúc có giá trị gia tăng như đồ nội thất văn phòng.

Xuất khẩu được dự báo tiếp tục tăng

Cục Xuất nhập khẩu dự báo xuất khẩu trong nửa cuối năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng khi nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn từng bước cải thiện, đặc biệt ở châu Á và châu Âu. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới cũng tiếp tục tạo lợi thế để hàng Việt Nam mở rộng thị phần tại những thị trường có yêu cầu cao.

Dù vậy, hoạt động xuất khẩu những tháng cuối năm vẫn đối mặt nhiều thách thức, từ xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đến yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Những biến động của kinh tế thế giới và chính sách thương mại tại các nền kinh tế lớn cũng là yếu tố khó lường.

Trong bối cảnh này, Cục Xuất nhập khẩu cho rằng doanh nghiệp cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường, tận dụng các FTA, nâng chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và tăng năng lực cạnh tranh để duy trì tăng trưởng xuất khẩu bền vững trong những tháng cuối năm 2026.