Ai đã giúp các doanh nghiệp Liên Xô hoàn thành kế hoạch: Những người thợ Việt Nam

© Sputnik

Trong thập kỷ đó, đã có khoảng 100 –120 nghìn thanh niên Việt Nam đến Liên bang Xô viết. Đối với ban lãnh đạo của hàng trăm doanh nghiệp Liên Xô, tin tức cần tiếp nhận những người Việt đến chỗ họ để đào tạo và làm việc đã trở thành điều bất ngờ. Trước đây ở Liên Xô chưa từng có việc thu hút lực lượng lao động người nước ngoài, do vậy không hề có kinh nghiệm gì cho khâu đào tạo, quản lý và điều phối đội ngũ «nhân công ngoại» như vậy. Một mặt, các doanh nghiệp hồi ấy đang đối mặt với tình trạng thiếu thốn nhân lực. Thường xuyên vì lý do này mà không hoàn thành kế hoạch sản xuất, các phân xưởng mới được xây dựng và lắp đặt trang bị thiết bị hiện đại mà phải đứng im. Nhưng mặt khác – các công nhân mới là những người trẻ tuổi đến một đất nước có điều kiện khí hậu hoàn toàn khác biệt, không biết tiếng Nga cũng như các phong tục sinh hoạt của đất nước bạch dương. Cần có thêm các ký túc xá, cơ sở y tế dành cho họ. Đôi khi mọi chuyện dẫn đến những tình huống oái oăm khá tức cười. Những đầu bếp Nga giàu lòng nhân ái vì chân thành muốn bồi bổ sức khỏe cho những người thợ mới đến, đã bắt đầu cho họ ăn thật nhiều những thực phẩm vốn rất lạ lẫm đối với người Việt Nam thời bấy giờ như bơ, váng sữa, phô mai – và thế là ai ngờ đã làm cho toàn bộ các tập thể người Việt phải nghỉ việc mất mấy ngày. Tuy nhiên, sau một khoảng ngắn cả hai bên đều bỡ ngỡ, toàn bộ hệ thống cần thiết để làm việc với các công nhân Việt Nam, bắt đầu từ công đoạn tuyển chọn y tế của họ tại quê nhà do các bác sĩ Liên Xô và Việt Nam cùng đảm nhiệm, cho đến việc đưa họ tới những điểm đến và bố trí chỗ ăn ở, đã mau chóng được vận hành trơn tru. Nếu như trong năm đầu tiên tiếp nhận công nhân Việt Nam, chỉ có 4 Bộ của Liên Xô lo giải quyết những vấn đề liên quan, thì đến cuối những năm 80 – con số này đã là ba chục.

Sau khi sang nước bạn, các chàng trai cô gái Việt Nam được theo học khoá dạy tiếng và trải qua quy trình đào tạo sản xuất theo 70 nghề thợ, làm việc tại 372 xí nghiệp công nghiệp ở 7 nước Cộng hòa Xô-viết, trong đó chủ yếu là ở Nga, lên tới 90%. Trong các cuộc phỏng vấn của Ban Tiếng Việt thuộc «Đài phát thanh Matxcơva» thời bấy giờ – tiền thân của «Sputnik» hiện nay - Giám đốc các doanh nghiệp khác nhau, bao gồm cả những doanh nghiệp thuộc hàng lớn nhất đất nước, đã lưu ý rằng chính sự có mặt của lực lượng lao động Việt Nam đã đảm bảo việc hoàn thành kế hoạch. Tại một số doanh nghiệp riêng lẻ trong giai đoạn đó, thợ Việt Nam chiếm tới 10 -15% tổng số công nhân. Người Việt Nam được cung cấp miễn phí quần áo bảo hộ lao động và giày dép, cũng như các phương tiện bảo vệ cá nhân khác, bình đẳng như công nhân Liên Xô. Họ được hưởng các kỳ nghỉ phép chính hàng năm và bổ sung vẫn có lương theo Luật Lao động của Liên Xô. Một lần sau 3 năm làm việc tại Liên Xô, người thợ có thể về Việt Nam nghỉ phép, chi phí đi lại trên lãnh thổ Liên Xô cả đi lẫn về, cũng như đến biên giới Việt Nam được đài thọ từ nguồn của các doanh nghiệp nơi họ làm việc. Cho đến nay, kinh nghiệm làm việc với đội ngũ công nhân Việt Nam tích lũy trong những năm 80 vẫn được sử dụng thành công ở Nga trong quan hệ với người lao động di cư từ các quốc gia nước ngoài.

Các nhóm công nhân Việt Nam đợt chót đến Liên Xô vào năm 1989, và vào đầu năm 1996, thời hạn làm việc theo Hiệp định của nhóm người Việt Nam cuối cùng đã kết thúc. Đó là thời kỳ Liên Xô tan rã, thời kỳ của những thay đổi căn bản về chính trị - xã hội và kinh tế ở các nước Cộng hòa Xô-viết cũ, và trước hết là ở Nga. Những thay đổi này đã ảnh hưởng thế nào đến các công nhân Việt Nam tại Nga? Mời các bạn theo dõi trong bài mạn đàm kế tiếp của chuyên mục «Những trang sử vàng».

Alexei Syunnerberg