Việt Nam muốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn bằng tài sản số

Dự thảo luật mới đề xuất mở rộng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cho phép thế chấp bằng tài sản số, tài sản vô hình nhằm tháo gỡ điểm nghẽn vốn cho nhóm chiếm tới 98% nền kinh tế.

© Depositphotos.com / Hello.artmagination.com.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với hồ sơ dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), trong đó tập trung vào giải pháp giúp nhóm doanh nghiệp này tiếp cận nguồn tín dụng, không chỉ dựa vào tài sản thế chấp truyền thống.

Theo dự thảo, tùy từng giai đoạn, Chính phủ sẽ quyết định chính sách hỗ trợ tín dụng, tăng dư nợ cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án sản xuất kinh doanh và kế hoạch mở rộng thị trường. Bên cạnh đó, đa dạng hóa các hình thức cho vay theo dữ liệu dòng tiền hoặc theo chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, doanh nghiệp có thể sử dụng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình, tài sản số và tài sản ảo để bảo đảm cho các khoản vay.

Nhà nước cũng khuyến khích các tổ chức tín dụng phát triển các sản phẩm tài chính sáng tạo như tài trợ chuỗi cung ứng, tài trợ đồng hành, đồng đầu tư, tài trợ theo đơn hàng nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài ra, dự thảo đề xuất các chính sách hỗ trợ về thuế, kế toán, mặt bằng sản xuất, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Song song đó, nhóm doanh nghiệp này được ưu tiên tham gia xúc tiến thương mại, mua sắm công, mở rộng thị trường, cũng như nhận hỗ trợ về đào tạo, tư vấn thông tin và pháp lý.

Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hộ kinh doanh chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng chỉ tiếp cận được khoảng trên dưới 20% nguồn vốn tín dụng.

Theo Bộ Tài chính, các chính sách mới nhằm cụ thể hóa chủ trương tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup công nghệ và doanh nghiệp chuyển đổi số.

Bộ này đánh giá chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa từ năm 2018 đã tạo nhiều cơ chế “mở đường”, song trong bối cảnh thay đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các yêu cầu mới từ Nghị quyết 198/2025, cần sửa đổi để bảo đảm tính ổn định, dài hạn, đồng thời tăng tính đồng bộ và khả thi trong giai đoạn phát triển mới.

Kinh nghiệm từ các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Mỹ cho thấy các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thường được thiết kế dưới dạng luật khung, tạo điều kiện triển khai các cơ chế tài chính, tín dụng, khuyến khích đầu tư và ưu đãi thuế.

Một số quốc gia còn áp dụng cơ chế hỗ trợ thông qua các loại phiếu như voucher hỗ trợ, phiếu đổi mới sáng tạo, phiếu xuất khẩu, được xác định là khoản hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước nhằm chia sẻ chi phí hoạt động với doanh nghiệp.

Dự kiến, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2027 nếu được thông qua.