Khi Mặt Trăng không còn bất khả xâm phạm: Liên Xô với bước đột phá trong lịch sử chinh phục vũ trụ

© Ảnh : Roscosmos

Cần lưu ý rằng «Luna» cũng là tên gọi chương trình nghiên cứu Mặt Trăng của Liên Xô và là tên của loạt tàu vũ trụ có lịch sử phóng trong chặng dài nhiều năm.

Tiền đề của thành công

Nỗ lực hạ cánh đầu tiên xuống bề mặt Mặt Trăng được thực hiện vào ngày 2 tháng 1 năm 1959 với sự trợ giúp của trạm tự động «Luna-1». Mặc dù không đạt được mục tiêu cơ bản – đưa con tàu vũ trụ từ thiên thể này sang thiên thể khác, nhưng cuộc phóng đã cho phép thu thập được nhiều thông tin khoa học và thực tiễn.

Cụ thể, lần đầu tiên đã chinh phục tốc độ vũ trụ cấp 2 và tập hợp được dữ liệu về vành đai bức xạ của Trái Đất cũng như không gian vũ trụ.

Tất cả những thành quả này đã được tính đến khi phóng trạm liên hành tinh tự động kế tiếp «Luna-2».

Đã có thiết bị nào để hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng?

«Luna-2» là một container kín khí có hình cầu, bên trong chứa các thiết bị khoa học, kỹ thuật vô tuyến và đo lường. Ngoài ra, trên khoang còn có các trang bị để phát hiện bức xạ hạt nhân và các hạt cơ bản, máy đo từ trường và máy phát hiện vi thiên thạch, cùng với các bộ phận phụ trợ khác.

Để gửi thông tin về Trái Đất, trên con tàu lắp đặt ba máy phát vô tuyến hoạt động ở những tần số khác nhau.

Trên khoang tàu cũng mang ba kỳ hiệu mang tính biểu tượng với những dòng chữ: «Liên Xô» và «Liên Xô. Tháng 9 năm 1959». Vào thời điểm hạ cánh, những lá cờ này đã toả ra khắp bề mặt hành tinh, bằng cách đó ghi nhận thành công của sứ mệnh trên lãnh thổ Mặt Trăng.

Lần đầu tiên trên bề mặt thiên thể ngoài Trái Đất

Sáng ngày 12 tháng 9 năm 1959, từ sân bay vũ trụ Baikonur, tên lửa đẩy «Vostok-L» đã được phóng lên, đưa tàu thăm dò liên hành tinh không người lái «Luna-2» hướng đến Mặt Trăng.

Trong chừng mực không dự liệu hoạt động điều chỉnh quỹ đạo trong quá trình bay, nên điều cực kỳ quan trọng là phải tuân thủ với độ chính xác tối đa các thông số chuyển động đã được tính toán sau khi kết thúc giai đoạn bay chủ động.

Vào lúc 21:02:24 theo giờ UTC ngày 14 tháng 9 (04:02:24 sáng ngày 15 tháng 9 theo giờ Hà Nội), «Luna-2» đã tiếp cận vệ tinh tự nhiên của Trái Đất, hoàn tất thành công chuyến bay đầu tiên trong lịch sử từ Trái Đất lên Mặt Trăng.

Thiết bị đã hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng ở phía đông Mare Serenitatis (biển Thanh Bình), không xa các hố va chạm (miệng núi lửa) Aristillus, Archimedes và Autolycus. Thời điểm này đã được các đài thiên văn trong nước và nước ngoài ghi nhận.

Những kết quả giá trị

Cuộc phóng đã xác nhận đã xác nhận sự vắng mặt của từ trường hoặc vành đai bức xạ có thể phát hiện được xung quanh Mặt trăng. Khi tàu vũ trụ tiếp cận thiên thể này, các thiết bị giúp ghi nhận sự gia tăng nhẹ nồng độ các thành phần khí so với không gian liên hành tinh.

Ngoài ra, đã thực hiện được các nghiên cứu về từ trường của Trái Đất, những vành đai bức xạ xung quanh quả địa cầu, cường độ của bức xạ vũ trụ và các dao động, cũng như các hiện tượng khác. Một trong những thành tựu khoa học căn bản mà sứ mệnh đạt tới là việc đo trực tiếp gió Mặt Trời.

Sự kiện đi vào lịch sử

Sau chuyến bay của «Luna-2», chương trình thám hiểm Mặt Trăng của Liên Xô vẫn tiếp nối. Tháng 10 năm 1959, tàu thăm dò tự động «Luna-3» đã được phóng lên, thực hiện chuyến bay quanh Mặt Trăng và chụp ảnh thiên thể này.

Như vậy, các tàu vũ trụ thuộc loạt «Luna» đã cho phép thu thập những dữ liệu khoa học đầu tiên về vệ tinh của Trái Đất, tạo ra những vệ tinh nhân tạo của Mặt Trăng, thu thập mẫu đất, cũng như đưa các Trạm tự hành lên Mặt Trăng.