Iran dùng mạng xã hội Mỹ để ‘gậy ông đập lưng ông’

Một tranh cổ động trên đường phố thủ đô Tehran của Iran. Ảnh: WANA/Reuters.

Từ những meme chế giễu Tổng thống Mỹ Donald Trump tới các đoạn phim tạo bởi trí tuệ nhân tạo (AI), các nhà ngoại giao Iran đang tìm cách tràn ngập mạng xã hội với các nội dung “bêu xấu” lập trường của Mỹ và cá nhân ông Donald Trump về cuộc xung đột hiện nay.

Dường như họ đã đạt được mục tiêu này. Các đoạn video của Iran đã thu hút nhiều lượt theo dõi, chia sẻ và tán thưởng, giúp Tehran có thêm sự cảm thông từ cộng đồng quốc tế.

Giới quan sát chỉ ra rằng Iran đã thành công trong chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội của mình.

“Điều này cho thấy sự đảo ngược mạnh mẽ trong thông điệp của Iran, vốn bị các nhà nghiên cứu coi là thiếu phức tạp và thiếu ảnh hưởng. Điều này cho thấy các nhà nước có thể thu hút sự chú ý nếu thể hiện các vấn đề địa chính trị phức tạp một cách phi chính thức, phù hợp với nền tảng”, một nghiên cứu của Viện Đối thoại Chiến lược (ISD), tổ chức có trụ sở tại Anh, chỉ ra.

Tràn ngập mạng xã hội

Kể từ khi xung đột bùng phát 70 ngày qua, nhiều cơ quan đại diện Iran tại nước ngoài đã chuyển từ ngôn ngữ ngoại giao sang các bài đăng mang tính hài hước hơn. Các bài đăng này không giống với các hình thức tuyên truyền trong chiến tranh thông thường mà đã được điều chỉnh để phù hợp với thị hiếu của cộng đồng mạng.

Các đoạn video được Đại sứ quán Iran tại các nước đăng tải cho thấy sự hiểu biết sâu sắc với văn hóa Mỹ, cũng như sử dụng thuần thục các xu hướng trên mạng xã hội.

Tài khoản X của Đại sứ quán Iran tại Thái Lan đăng tải lại hình ảnh ông Trump ngủ gật trong một cuộc họp báo tại Phòng Bầu dục. Đại sứ quán Iran tại Ghana sau đó đăng tải phiên bản lego của video với lời bình: “Ông ấy chắc chắn đang mơ về việc đánh bại Iran. Hãy cứ để ông ấy ngủ”.

Bài đăng của Đại sứ quán Iran tại Ghana. Ảnh: Twitter/@IRAN_GHANA.

Sau khi ông Trump tuyên bố đơn phương kéo dài lệnh ngừng bắn, Tổng lãnh sự quán Iran tại Hyderabad (Ấn Độ) đăng tải một đoạn video được tạo bởi AI, trong đó ông Trump dường như giả vờ đàm phán dù phái đoàn Iran không xuất hiện.

Trong khi đó, Đại sứ quán Iran tại Tajikistan đăng tải đoạn phim so sánh Mỹ với mèo Tom và Iran với chuột Jerry: Khi Tom cố đặt bẫy Jerry, Tom mới là bên bị dính bẫy.

“Họ đã chuyển từ ‘sốc và sợ hãi’ sang ‘sốc và chia sẻ’”, nhà nghiên cứu Joseph Bodnar tại ISD nói với The Hill.

Theo nghiên cứu của ông Bodnar và các đồng nghiệp tại ISD, trong 50 ngày đầu của cuộc xung đột, bài đăng trên tài khoản X của các đại sứ quán và quan chức Iran đã thu hút tổng cộng 900 triệu lượt xem và 22 triệu lượt thích - tăng 30 lần so với quãng thời gian 50 ngày trước đó.

Cũng trong khoảng thời gian này, số lượt chia sẻ tăng từ 4,3 triệu lên 76 triệu, trong khi số lượt bình luận tăng từ gần 200.000 lên khoảng 870.000.

Các động thái của Iran cũng nhằm đáp trả chiến dịch mạng xã hội của chính quyền Trump từ thời điểm xung đột bùng phát, vốn cũng sử dụng nhiều hình ảnh và video do AI tạo ra.

“Chính quyền Mỹ hiện nay làm khá nhiều điều khác thường trên mạng xã hội. Điều Iran đang làm là sử dụng chính các phương pháp này để nhằm vào nước Mỹ”, bà Priya Doshi, giảng viên Đại học Mỹ (AU), đánh giá.

Đổi mới hình ảnh Iran

Theo ông Matin Mirramezani, chuyên gia về Iran tại Đại học Stanford (Mỹ), những thành công truyền thông thời gian qua là kết quả của quá trình đầu tư lâu dài.

Năm 2016, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) thiết lập trung tâm tác chiến không gian mạng, với một phó tư lệnh IRGC là giám đốc trung tâm. Ông Mirramezani cho biết ngân sách dành cho trung tâm này năm 2023 là khoảng 55 triệu USD.

Bên cạnh đó, Iran dường như đang tận dụng nguồn lực của các công ty tư nhân để phục vụ mục đích truyền thông. Ví dụ, tác giả video có nội dung lego là Explosive Media, hãng sáng tạo nội dung có trụ sở tại Iran.

Các đoạn video hài hước tạo bởi AI là một phần quan trọng trong chiến dịch truyền thông

của Iran. Ảnh: Twitter/@IraninHyderabad.

Trong một cuộc phỏng vấn, đại diện Explosive Media cho biết cuộc xung đột là động lực thúc đẩy họ sáng tạo các nội dung phục vụ đất nước.

“Chúng tôi đang ở giữa một cuộc xung đột, do đó chúng tôi sẽ hy sinh vì một chính phủ chiến đấu cho mình”, đại diện Explosive Media chia sẻ.

Theo bà Doshi, các nhà sáng tạo nội dung Iran sử dụng các hình ảnh giải trí để thu hút sự chú ý của công luận với các vấn đề thường không được quan tâm.

“Bằng hình thức giải trí, họ đang tìm cách truyền tải thông điệp phản bác Mỹ bằng thái độ mỉa mai và nhạo báng”, bà nói.

Một số nội dung của Explosive Media và trên các tài khoản mạng xã hội của Iran đề cập đến các vụ việc được dư luận Mỹ quan tâm nhất hiện nay - từ tỷ phú Epstein tới quan hệ Mỹ - Israel, với hình ảnh ông Trump bị Thủ tướng Benjamin Netanyahu kiểm soát.

“Thành công của chiến lược truyền thông điệp mới của Iran đặt ra câu hỏi về tương lai của truyền thông đối ngoại. Việc các nhà ngoại giao sử dụng mạng xã hội không phải là mới, nhưng không thể so được với sự đón nhận và tương tác tích cực mà các tài khoản của giới ngoại giao Iran đang nhận được”, các nhà nghiên cứu của IDS viết.

Người dân Iran tìm sự thụ hưởng giá 'phải chăng' trong thời chiến Các quán cà phê tại Tehran và nhiều thành phố khác của Iran đã trở thành điểm đến quan trọng đối với người dân, giúp họ vượt qua bối cảnh kinh tế khó khăn và tương lai còn nhiều bất định do cuộc chiến chưa thực sự khép lại. Việc có thể ngồi lại trò chuyện cùng người thân, bạn bè, đồng nghiệp trong quán cà phê giúp người dân Iran đương đầu tốt hơn với sự bất định đang bao trùm đất nước họ.

Hà Thủy