Ba đại học Việt Nam muốn trở thành đại học tinh hoa

CC BY-SA 4.0 / VNU Media / Nhà điều hành Đại học

Quốc gia Hà Nội (cropped image)

Hướng tới 3-5 đại học tinh hoa

Ngày 10/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam”.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học - cho biết phân tầng hệ thống giáo dục đại học là một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học. Việc phân tầng sẽ gắn với chất lượng, hiệu quả đầu tư, đổi mới mô hình và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Theo dự thảo, đến năm 2030, Việt Nam hướng tới hình thành hệ thống giáo dục đại học với năng lực đào tạo, nghiên cứu được nâng cao, mô hình hoạt động từng bước chuyển đổi, đồng thời xây dựng hạ tầng tri thức quốc gia ngang tầm khu vực và phát triển các trung tâm đào tạo, trung tâm xuất sắc hàng đầu.

Mục tiêu đặt ra là có khoảng 8-10 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 châu Á và khoảng 3-5 cơ sở hàng đầu thế giới.

Đáng chú ý, dự thảo định hướng xây dựng 3-5 cơ sở giáo dục đại học tinh hoa, cùng khoảng 25-30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm chiến lược, phục vụ theo lĩnh vực, vùng, ngành, địa phương và giữ vai trò dẫn dắt.

Các cơ sở giáo dục đại học còn lại sẽ đảm nhiệm việc cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao, chất lượng, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Mỗi nhóm cơ sở giáo dục đại học sẽ đi kèm những yêu cầu và nguồn lực đầu tư tương ứng.

Đối với đại học tinh hoa, yêu cầu đặt ra là thực hiện nghiên cứu đỉnh cao, đủ sức cạnh tranh quốc tế và đóng vai trò dẫn dắt; đồng thời cung cấp nguồn nhân lực, sản phẩm khoa học, công nghệ có khả năng tạo tác động đối với nền kinh tế. Đây cũng được định hướng trở thành nơi hội tụ và thu hút nhân tài, các nhà khoa học xuất sắc trong nước và quốc tế.

GS.TS Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho rằng xây dựng đại học tinh hoa phải bắt đầu từ cam kết về chất lượng và hướng tới trách nhiệm đối với quốc gia.

Theo ông Trình, đại học tinh hoa không chỉ có nhiệm vụ đào tạo nhân tài mà còn phải sáng tạo tri thức mới, phát triển các công nghệ chiến lược, tạo ra những chuẩn mực mới và có năng lực dẫn dắt.

Để đạt được mục tiêu này, theo ông, cần có nguồn đầu tư tương xứng, trao quyền tự chủ cho các trường, xây dựng năng lực quản trị ở trình độ quốc tế, cùng với sự cam kết của Nhà nước, nhà trường, giảng viên, người học và doanh nghiệp.

Ba trường đã đăng ký

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết đến nay đã có ba đại học đăng ký trở thành đại học tinh hoa, gồm Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM và Trường đại học VinUni.

Theo Thứ trưởng, chất lượng sẽ là yêu cầu xuyên suốt đối với giáo dục đại học trong giai đoạn tới. Chất lượng giáo dục phải hướng đến những chuẩn mực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và hội nhập quốc tế, nhất là khi trí tuệ nhân tạo, STEM và phát triển bền vững đang đặt ra những đòi hỏi mới đối với nguồn nhân lực.

Về việc phát triển đại học tinh hoa và đại học trọng điểm, ông Lê Quân nhấn mạnh không thể “đi dàn hàng ngang”. Thay vào đó, cần xác định những cơ sở và lĩnh vực có tiềm năng để tập trung nguồn lực phát triển.

Trong số ba đơn vị đã đăng ký, Đại học Quốc gia Hà Nội đang thực hiện quá trình chuyển đổi về chất để hướng tới mô hình đại học tinh hoa, theo Phó Giám đốc Đào Thanh Trường.

Ông Trường cho biết Đại học Quốc gia Hà Nội đang đổi mới toàn diện hệ thống đào tạo, từ ươm tạo tài năng sớm thông qua việc đưa học phần đại học xuống bậc THPT, đến mở rộng các chương trình chất lượng cao, liên ngành về công nghệ cốt lõi như công nghệ bán dẫn ở bậc đại học.

Ở bậc sau đại học, đơn vị đẩy mạnh nghiên cứu đỉnh cao với 48 nhóm nghiên cứu mạnh, đồng thời triển khai các gói học bổng trị giá 100-120 triệu đồng/năm.

Theo ông Trường, trọng tâm của mô hình này là chuyển từ mở rộng quy mô sang ưu tiên chất lượng và tạo tác động xã hội. Đại học Quốc gia Hà Nội cũng xác định nền tảng dùng chung “One VNU” - hệ thống ứng dụng di động quản lý, hỗ trợ sinh viên - tại Hòa Lạc là một trong những động lực để tích hợp nguồn lực và sức mạnh của toàn hệ thống.

Để tạo bước đột phá, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất các cơ chế đặc thù về nguồn lực, nhiệm vụ và sản phẩm đầu ra, đồng thời xây dựng các “cực xuất sắc” nhằm tăng cường hợp tác, phát huy và cộng hưởng thế mạnh giữa các đơn vị thành viên.